Axon News Highlights (week 21 september- 25 september 2026)

Afgelopen week werd bekend dat de NZa zorgverzekeraars aanmoedigt vaker samen te werken bij zorginkoop om de transitie naar passende zorg te bevorderen. Geneesmiddelenfabrikant Novo wil zich, na het nieuws over een flinke koersdaling, herpakken door zich onder andere te richten op de markt voor haaruitval. Bevolkingsonderzoek Nederland hervat de samenwerking met Clinical Diagnostics. Het bedrijf heeft inmiddels voldoende verbeteringen doorgevoerd naar aanleiding van de hack eerder dit jaar. Tot slot beëindigt RIVM het PREZIES-programma, dat infecties monitort in de ziekenhuizen. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier!

Algemeen

NZa geeft zorgverzekeraars meer ruimte voor samenwerking bij zorginkoop
De NZa moedigt zorgverzekeraars aan vaker samen te werken bij de zorginkoop wanneer problemen zoals personeelstekorten, wachtlijsten en de transitie naar passende zorg niet door één verzekeraar kunnen worden opgelost. In een nieuwe leidraad beschrijft de NZa welke mogelijkheden hiervoor binnen de bestaande wet- en regelgeving bestaan. Samenwerking kan bijvoorbeeld worden ingezet bij zorgtransformaties, maar hoeft niet te betekenen dat verzekeraars ook gezamenlijk contracteren. Volgens de NZa moet steeds worden gekozen voor de minst vergaande vorm van samenwerking die nodig is om een probleem op te lossen, zodat voldoende ruimte voor onderlinge concurrentie blijft behouden. De mededingingsregels van de ACM blijven daarbij leidend. 

 Gezondheidsraad adviseert tegen structurele invoering 13-wekenecho
De Gezondheidsraad adviseert om de 13-wekenecho voorlopig niet als vast onderdeel van de prenatale screening in te voeren. De echo wordt sinds 2021 in onderzoeksverband aangeboden en maakt het mogelijk om ernstige afwijkingen bij het ongeboren kind eerder op te sporen dan met de 20-wekenecho. Hierdoor ontstaat meer tijd voor vervolgdiagnostiek en besluitvorming. Uit de beschikbare onderzoeksresultaten blijkt echter dat bij de 13-wekenecho relatief veel afwijkingen worden gemist en zwangeren ook regelmatig worden doorverwezen terwijl vervolgonderzoek geen afwijking laat zien. Volgens de Gezondheidsraad wegen de voordelen daardoor momenteel niet voldoende op tegen de nadelen. Omdat de beoordeling is gebaseerd op resultaten uit alleen het eerste onderzoeksjaar, adviseert de raad wel om met recentere gegevens te onderzoeken of de betrouwbaarheid inmiddels is verbeterd en structurele invoering alsnog kan worden verantwoord. 

 Aangepaste NZa-tarieven voor huisartsenzorg pas vanaf 2027 ingevoerd
De aangepaste NZa-tarieven voor de huisartsenzorg kunnen volgens zorgverzekeraars pas vanaf 1 januari 2027 worden verwerkt. Huisartsen wordt daarom geadviseerd om gedurende 2026 volgens de bestaande tarieven en werkwijze te blijven declareren en de hogere tarieven over 2025 en 2026 niet zelf opnieuw in te dienen. Voor het financiële herstel over deze twee jaren werken LHV, VPH, InEen, Zorgverzekeraars Nederland en de NZa verschillende scenario’s uit. Daarbij is de inzet dat het verschuldigde bedrag daadwerkelijk bij huisartsenpraktijken terechtkomt, zonder grote extra administratieve lasten vanwege het opnieuw moeten indienen van oude declaraties. Los daarvan loopt een juridische procedure over de bekostiging en wordt gewerkt aan een toekomstbestendiger en kostendekkend bekostigingssysteem voor de huisartsenzorg. 

 Farma

Novo verkent geneesmiddelen tegen haaruitval als nieuw groeigebied
Farmaceut Novo wil zijn onderzoeksportfolio verbreden en onderzoekt geneesmiddelen tegen haaruitval als mogelijk nieuw therapeutisch gebied. Het bedrijf ziet hierbij aansluiting bij zijn bestaande expertise in hormoongerelateerde geneesmiddelen, al heeft de ontwikkeling voorlopig geen hoge prioriteit en staan kandidaten tegen haaruitval nog niet op de lijst van klinische studies voor de korte termijn. De verkenning komt op een moment waarop Novo onder druk staat om zijn geneesmiddelenpijplijn te versterken en nieuwe potentiële blockbusters te ontwikkelen. Beleggers reageerden recent teleurgesteld op het gebrek aan zichtbare innovatie binnen het bedrijf. Met de mogelijke stap naar haaruitvalmedicatie zoekt Novo naar nieuwe groeimarkten naast zijn sterke positie in diabetes- en obesitasmedicatie. 

 Kosten van geïmporteerde geneesmiddelen bij tekorten lopen opnieuw op
Openbare apotheken verstrekten in de eerste helft van 2026 ongeveer 250.000 keer een geneesmiddel dat vanwege een tekort tijdelijk uit het buitenland mocht worden geïmporteerd. Daarmee werden circa 127.000 patiënten geholpen. De geneesmiddelenkosten bedroegen € 6,1 miljoen, tegenover € 4,8 miljoen in dezelfde periode van 2025. Ter vergelijking: tegen de prijzen van vergelijkbare reguliere geneesmiddelen zouden de kosten volgens de SFK ongeveer € 3,8 miljoen hebben bedragen. Nifedipine, een medicijn dat de bloedvaten verwijdt en de bloeddruk verlaagt, was in 2026 de grootste kostenpost binnen deze groep. 

 LUMC opent gespecialiseerde afdeling voor verdere ontwikkeling van CAR-T-therapie
Het LUMC heeft een speciale CAR-T-afdeling geopend waar behandeling, onderzoek en expertise rond CAR-T-celtherapie worden samengebracht. Bij deze therapie worden T-cellen uit het bloed van een patiënt gehaald en in het laboratorium genetisch aangepast, zodat zij specifieke zieke cellen kunnen herkennen en aanvallen. Met de nieuwe afdeling wil het LUMC de bestaande kennis van artsen, verpleegkundigen, onderzoekers en analisten bundelen en het onderzoek naar nieuwe CAR-T-behandelingen versterken. Hoewel de behandeling veelbelovende resultaten kan bieden, is CAR-T een intensief behandeltraject en nog niet voor iedere patiënt geschikt. 

 MedTech

Clinical Diagnostics hervat laboratoriumwerk voor bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
Bevolkingsonderzoek Nederland (BVO NL) heeft de samenwerking met Clinical Diagnostics hervat nadat het laboratorium verbeteringen in de informatiebeveiliging heeft doorgevoerd. De samenwerking werd tijdelijk stilgelegd na een grote hack in 2025, waarbij gegevens van 941.000 deelnemers aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker werden gelekt. In opdracht van BVO NL onderzocht PwC of Clinical Diagnostics de vereiste verbetermaatregelen had uitgevoerd. Door de hervatting kan de capaciteit voor het bevolkingsonderzoek weer volledig worden benut en worden vanaf oktober alle vrouwen die in aanmerking komen opnieuw uitgenodigd. De vertraging door het tijdelijk wegvallen van Clinical Diagnostics is uiteindelijk beperkt gebleven tot maximaal twintig weken. 

 LUMC test AI-systeem voor vroegtijdige opsporing van infecties na operaties
Het LUMC start een klinische pilot met Periscope, een AI-systeem van het Nederlandse Healthplus.ai dat het risico op infecties na een operatie voorspelt. De technologie analyseert gegevens uit het elektronisch patiëntendossier en wordt getest binnen de orthopedie, neurochirurgie en chirurgie in het algemeen. Artsen en verpleegkundigen kunnen de risicoschatting gebruiken om patiënten na een operatie gerichter te monitoren en te ondersteunen bij beslissingen over ontslag uit het ziekenhuis. Het LUMC was eerder al betrokken bij de ontwikkeling van het systeem. Tijdens de pilot wordt onderzocht hoe de technologie in het dagelijkse zorgproces kan worden geïntegreerd. Periscope is als medisch hulpmiddel gecertificeerd voor de Europese markt en wordt al in meerdere Europese ziekenhuizen gebruikt. Healthplus.ai werkt daarnaast aan uitbreiding van het systeem, zodat het infectierisico ook voorafgaand aan een operatie kan worden voorspeld. 

Ziekenhuis

RIVM stopt landelijk PREZIES-programma voor surveillance van ziekenhuisinfecties
Het RIVM beëindigt per 2027 het PREZIES-programma voor de landelijke surveillance van ziekenhuisinfecties. Volgens het instituut sluit het programma onvoldoende aan bij zijn huidige publieke gezondheidstaak en worden onderdelen ervan inmiddels opgevangen door andere landelijke, regionale en lokale surveillancesystemen. Ook is het aantal deelnemende ziekenhuizen en klinieken afgenomen, waardoor PREZIES geen representatief landelijk beeld meer oplevert. In 2027 verwerkt het RIVM nog de gegevens over 2026 en worden de laatste landelijke referentiecijfers gepubliceerd. De bestaande protocollen blijven daarna beschikbaar voor kwaliteitsmonitoring binnen zorginstellingen, maar worden niet meer geactualiseerd. De bijbehorende Business Intelligence-tool wordt uitgefaseerd. 

 Hergebruik van specula moet plastic afval op gynaecologiepoli fors verminderen
Het St. Antonius Ziekenhuis laat patiënten hun kunststof wegwerpspeculum meenemen om het bij volgende gynaecologische controles opnieuw te gebruiken. Onderzoek binnen het ziekenhuis wijst uit dat een speculum veilig tot ongeveer vijf keer door dezelfde patiënt kan worden gebruikt, mits het schoon, droog en onbeschadigd blijft. Een eerste pilot leverde al een duidelijke vermindering van het gebruik van nieuwe specula op. De potentiële impact is aanzienlijk: de gynaecologiepoli gebruikt momenteel ongeveer 15.000 specula per jaar en schat dat hergebruik dit aantal in theorie met ruim 80% kan verminderen. 

 Ziekenhuizen verspillen wekelijks honderden uniformen door achtergebleven pennen
Nederlandse ziekenhuizen moeten wekelijks honderden zorguniformen afkeuren doordat achtergebleven pennen en stiften tijdens het wassen inktvlekken veroorzaken. Eén pen kan een volledige waslading onbruikbaar maken. Alleen al bij UMC Utrecht worden hierdoor minstens vijftig uniformen per week afgeschreven. Ook andere ziekenhuizen verliezen grote aantallen kledingstukken. Hoewel afgekeurde kleding wordt gerecycled, leidt het probleem tot onnodig materiaalgebruik en extra kosten. UMC Utrecht probeert de verspilling daarom bij de bron aan te pakken en roept zorgmedewerkers op hun zakken beter te controleren voordat zij gebruikte werkkleding inleveren. 

Eigen artikelen    

Afgelopen week publiceerden wij de volgende verdiepende artikelen: 

• Prinsjesdag 2026: Tussen plannen en politieke haalbaarheid: Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste plannen en economische ontwikkelingen die zijn gepresenteerd op Prinsjesdag, zowel vanuit de Troonrede, de Miljoenennota en de VWS begroting. 

• CHMP recommendations September 2026: In dit maandelijks overzicht geven wij de adviezen van EMA’s Committee for Medicinal Products for Human Use weer.