Axon News Highlights (week 17 augustus – 21 augustus 2026)

Afgelopen week werd bekend dat zorgverzekeraars en ziekenhuizen dikwijls tekortschieten in transparantie over topinkomens. Verschillende Nederlandse media kregen fikse boetes omdat zij reclame zouden hebben gemaakt voor geneesmiddelen zoals Ozempic en Mounjaro. Onderzoekers van het UMC Utrecht slagen er al meer dan vijf jaar in een hersenorganoïde in leven te houden en ziekenhuizen gaan volgens de IGJ niet goed om met medische missers. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Zorgverzekeraars schieten tekort in transparantie over topinkomens
Zorgverzekeraars voldoen niet altijd aan de verplichting om de beloning van topbestuurders openbaar te maken. Uit een evaluatie van de Wet normering topinkomens (WNT), uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken, blijkt dat van 2019 tot en met 2024, in 10 van de 45 onderzochte jaarverslagen van zorgverzekeraars geen WNT-verantwoording is opgenomen. Daarnaast verdienden 14 topfunctionarissen per jaar bijna € 18.000 per jaar meer dan de geldende bezoldigingsnorm (inmiddels € 336.000). Deze overschrijdingen zijn echter niet per definitie onrechtmatig, omdat de WNT uitzonderingen kent. Bij ziekenhuizen en andere zorgorganisaties was 41% ook niet ook transparant over de eigen verdiensten. Voor ziekenhuisbestuurders werden over de onderzochte jaren 82 keer overschrijdingen gevonden van het maximaal toegestane salaris (inmiddels € 262.000). 

Ook het zorgsysteem speelt een belangrijke rol bij kwaliteit van leven na kanker
Een internationale rapid review laat zien dat naast medische behandelingen ook kenmerken van het zorgsysteem van invloed zijn op de kwaliteit van leven van mensen met of na kanker. De onderzoekers identificeerden tien gezondheidsstelselfactoren die mogelijk samenhangen met uitkomsten voor patiënten, waaronder toegang tot zorg, zorgcoördinatie, psychosociale ondersteuning, financiële bescherming en de beschikbaarheid van gespecialiseerde zorg. Vooral een goede organisatie van zorg en laagdrempelige toegang tot ondersteuning lijken gunstig voor het welzijn van patiënten. Veel studies zijn echter observationeel van aard en verschillen sterk in opzet en gebruikte uitkomstmaten, waardoor de bewijslast vooralsnog beperkt is. 

Farma

Kranten beboet vanwege berichtgeving over afslankmiddelen
Diverse Nederlandse media, waaronder NRC, de Volkskrant, AD en De Telegraaf, hebben boetes van tienduizenden euro’s gekregen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) vanwege artikelen over geneesmiddelen zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro. Volgens de inspectie ging het om verboden publieksreclame voor receptplichtige geneesmiddelen op grond van de Geneesmiddelenwet. De middelen werden bovendien als afslankmiddelen beschreven, terwijl zij in Nederland zijn geïndiceerd voor diabetes. DPG Media kreeg onder meer een boete van € 51.000 voor artikelen in de Volkskrant en het AD. De betrokken media stellen dat de boetes een ernstige beperking zijn van de persvrijheid en vrezen dat journalisten terughoudender worden in hun berichtgeving over geneesmiddelen. De hoofdredacteurs zijn inmiddels met minister Hermans in gesprek geweest over deze kwestie.  

Fase 3-resultaten brengen mRNA-kankervaccin dichter naar de markt
Moderna en MSD hebben positieve resultaten bekendgemaakt van een fase 3-studie naar een gepersonaliseerd mRNA-vaccin tegen melanoom. Het vaccin, dat wordt toegediend in combinatie met de immuuntherapie Keytruda nadat tumoren operatief zijn verwijderd, bereikte het primaire eindpunt van de studie. Patiënten die de combinatiebehandeling kregen, hadden een kleinere kans op terugkeer van de ziekte en op uitzaaiingen dan patiënten die alleen Keytruda ontvingen. Afhankelijk van de beoordeling door de autoriteiten zou, volgens Moderna, het vaccin al in 2027 kunnen worden goedgekeurd. De resultaten worden gezien als een belangrijke doorbraak voor de toepassing van mRNA-technologie in de oncologie. Beleggers reageerden dan ook enthousiast: het aandeel Moderna schoot na de bekendmaking sterk omhoog. Naast melanoom onderzoeken Moderna en MSD de gepersonaliseerde vaccinaanpak ook bij andere tumortypen, waaronder longkanker. 

Vervolgonderzoek moet heruitgifte van dure kankermedicijnen verder onderbouwen
De minister van VWS heeft ingestemd met een vervolgonderzoek naar de heruitgifte van dure orale oncolytica. Het onderzoek bouwt voort op het eerdere ROAD 2.0-project en loopt naar verwachting tot eind 2028, het moment waarop Europese regelgeving naar nationale wetgeving moet zijn vertaald. Deelname blijft voorlopig beperkt tot de dertien ziekenhuizen en de geneesmiddelen die al in het eerdere onderzoek waren opgenomen. Volgens de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) zijn wettelijke beperkingen de reden dat uitbreiding naar meer ziekenhuizen of middelen niet mogelijk is. Het vervolgonderzoek moet praktijkgegevens opleveren over de veiligheid, uitvoerbaarheid, administratieve lasten en kosteneffectiviteit van heruitgifte onder de voorwaarden van artikel 207a van de herziene Europese farmaceutische wetgeving.  

MedTech

Hersenorganoïde al meer dan vijf jaar in leven
Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben een hersenorganoïde, gekweekt uit menselijke stamcellen, langer dan vijf jaar in leven gehouden. Daarmee is voor het eerst een model beschikbaar dat een groot deel van de menselijke hersenontwikkeling in het laboratorium kan nabootsen. Door een aangepaste voedingsvloeistof bleven zenuwcellen actief en ontwikkelden de organoïden zich volgens hetzelfde patroon als menselijke hersenen, inclusief kenmerken die normaal pas na de geboorte ontstaan. De onderzoekers ontdekten bovendien dat oudere cellen hun ontwikkelingsfase ‘onthouden’ en onder bepaalde omstandigheden opnieuw neuronen kunnen vormen. De resultaten bieden nieuwe mogelijkheden voor onderzoek naar neurologische aandoeningen zoals autisme en schizofrenie. Ook kunnen de modellen in de toekomst worden gebruikt om nieuwe geneesmiddelen te testen. 

CT-kalkscore kan onnodige verwijzingen naar cardioloog verminderen
Een CT-kalkscore kan huisartsen helpen om patiënten met een laag risico op een vernauwing van de kransslagaders gerichter door te verwijzen. Dat blijkt uit onderzoek van het UMCG onder 101 huisartsenpraktijken. Bij patiënten die een CT-kalkscore kregen, werd 43% doorverwezen naar een cardioloog, vergeleken met 80% bij gebruikelijke zorg. Daarbij werden geen aanwijzingen gevonden dat hierdoor ernstige vernauwingen werden gemist. De scan brengt verkalking in de kransslagaders in beeld en kan naast betere triage ook bijdragen aan vroegtijdige preventie. Huisartsen startten vaker met leefstijladviezen of andere preventieve maatregelen wanneer een verhoogde kalkscore werd vastgesteld. Een landelijke handreiking voor toepassing van de CT-kalkscore in de huisartsenpraktijk is in voorbereiding. 

Pacemaker zonder batterij haalt energie uit hartslag
Onderzoekers van de University of Wisconsin–Madison hebben een prototype ontwikkeld van een pacemaker die geen batterij nodig heeft. Het implantaat bevat een nanogenerator die energie opwekt uit de beweging van het kloppende hart. Een maandlange proef bij een varken liet zien dat het apparaat het hart daadwerkelijk kon stimuleren zonder extra energiebron. De technologie kan een oplossing bieden voor een belangrijk nadeel van de huidige draadloze pacemakers, waarbij de batterij na zeven tot veertien jaar moet worden vervangen. De technologie zou in de toekomst ook kunnen worden toegepast in andere medische implantaten die continu van energie moeten worden voorzien. 

Ziekenhuis

IGJ: ziekenhuizen leren onvoldoende van ernstige medische missers
Nederlandse ziekenhuizen onderzoeken ernstige medische missers niet altijd op de juiste manier, waardoor dezelfde onderliggende oorzaken blijven bestaan. Dat stelt de IGJ tegenover Nieuwsuur. Jaarlijks worden ruim 750 incidenten binnen ziekenhuizen gemeld. Volgens de inspectie wordt onderzoek nog te vaak op individuele zorgverleners gericht en te weinig op organisatorische factoren die aan calamiteiten bijdragen. Mede daardoor voelen artsen en verpleegkundigen zich bezwaard om incidenten te melden en ervaren zij onderzoek hiernaar als belastend. Onderzoekers en zorgverleners pleiten daarom voor een bredere aanpak, waarin incidentanalyses vooral worden gericht op leren en verbeteren. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) stelt daarentegen dat ziekenhuizen zich in hun onderzoeken al richten op achterliggende oorzaken en procesverbeteringen. 

Succesvolle  verplaatsing van acute zorg voor ouderen binnen pilot Spaarne Gasthuis en Jacobkliniek
Het Spaarne Gasthuis en revalidatiecentrum de Jacobkliniek in Haarlem experimenteren sinds eind 2025 met een zogeheten Acute Medical Unit (AMU), waar ouderen met relatief eenvoudige acute aandoeningen worden behandeld buiten het ziekenhuis. Na ruim tweehonderd opnames zijn de resultaten positief. Patiënten waarderen de zorg met een 8,3. De betrokken instellingen willen de pilot dan ook omzetten in regulier beleid. De aanpak ontlast het ziekenhuis en maakt dat de zorg goedkoper kan worden geleverd. Daarnaast profiteren oudere patiënten van een rustigere omgeving, wat volgens zorgverleners het herstel ten goede komt. De Haarlemse aanpak wordt met belangstelling gevolgd door zorgverzekeraars en andere ziekenhuizen. 

Personeel Rode Kruis Ziekenhuis luidt noodklok over werkdruk
Medewerkers van het Rode Kruis Ziekenhuis (RKZ) in Beverwijk maken zich zorgen over aanhoudende personeelstekorten, hoge werkdruk en problemen met de roosters. Volgens zorgverleners wordt er onvoldoende naar hun signalen geluisterd en voelen zij zich onvoldoende gewaardeerd. Vakbond NU’91 ontving vanuit meerdere afdelingen soortgelijke meldingen en wil op korte termijn met de raad van bestuur in gesprek. Tijdens een bijeenkomst van de vakbond meldden medewerkers onder meer hoge werkdruk, ziekteverzuim, roosterproblemen en tekorten op de werkvloer. Ook zouden personeelstekorten geregeld leiden tot SEH-stops en operationele knelpunten. Het ziekenhuis geeft toe dat de werkdruk hoog is en dat medewerkers zorgen uiten over bezetting en roosters, maar stelt ook dat de kwaliteit en continuïteit van zorg niet in het geding zijn. Het RKZ en de vakbonden willen de komende weken in overleg om te zoeken naar oplossingen.