Axon News Highlights (week 27 juli – 31 juli 2026)

Afgelopen week werd bekend dat spierafwijkingen bij post-covid en ME/CVS niet alleen door conditieverlies kunnen worden verklaard, maar ook door verschillen in de spieren. Het Radboudumc kreeg een vergunning om eigen CAR‑T-celtherapie te produceren. Onderzoekers van het LUMC gaan een AI-model testen dat kan voorspellen welke patiënten met baarmoederkanker waarschijnlijk een bepaalde DNA-mutatie (een POLE-mutatie) hebben, zodat medicatie doelgerichtere kan worden ingezet. Tot slot had het HagaZiekenhuis een primeur door thuistoediening van immuuntherapie bij multipel myeloom te introduceren. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier!

Algemeen

Spierafwijkingen bij post-covid en ME/CVS niet verklaarbaar door alleen conditieverlies
Nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC laat zien dat de inspanningsproblemen bij mensen met post-covid en ME/CVS niet simpelweg kunnen worden verklaard door een slechte conditie of langdurige inactiviteit. Onderzoekers vergeleken patiënten met gezonde proefpersonen die zestig dagen bedrust hadden gehouden en vonden duidelijke verschillen in de spieren. Bij patiënten werden afwijkingen gezien in de spiervezels, de energiehuishouding van de spieren en de zuurstofvoorziening. Zo hadden zij minder spiervezels die belangrijk zijn voor uithoudingsvermogen en functioneerden de mitochondriën, de energiecentrales van de cel, minder goed. Bij ME/CVS werden bovendien minder haarvaatjes in de spieren aangetroffen.

Nederland loopt voorop in Huntingtonzorg, maar structurele bekostiging ontbreekt nog
Dankzij het landelijk dekkende expertisenetwerk Huntington Nederland geldt Nederland internationaal als een voorbeeld op het gebied van zorg voor mensen met de ziekte van Huntington. De afgelopen tien jaar is veel geïnvesteerd in gespecialiseerde kennis, multidisciplinaire behandeling en expertisecentra voor deze zeldzame, erfelijke aandoening. Hierdoor worden patiënten beter begeleid en kunnen zij langer zelfstandig functioneren en thuis wonen. Tegelijkertijd blijft de financiering van deze gespecialiseerde zorg een knelpunt. Terwijl de intramurale zorg via de Wlz wordt bekostigd, moeten de poliklinieken voor Huntingtonpatiënten jaarlijks opnieuw financiering aanvragen via tijdelijke innovatiesubsidies. Volgens betrokken zorgverleners past deze aandoeningsspecifieke, multidisciplinaire zorg niet goed binnen de bestaande bekostigingsstructuren. Zij pleiten daarom voor een structurele verankering van de poliklinische functie in de reguliere zorgfinanciering.

Kraamzorg flink onder druk door personeelstekorten, vooral in de zomer
De tekorten in de kraamzorg lopen tijdens de zomermaanden verder op door de combinatie van vakanties en een relatief hoog aantal geboortes. Volgens brancheorganisatie Bo Geboortezorg lukt het in verschillende regio’s niet meer om iedere kraamvrouw de minimale zorg te bieden. Hierdoor ontvangen gezinnen minder uren kraamzorg dan de oorspronkelijke norm en werken kraamverzorgenden steeds vaker op meerdere adressen per dag. De sector waarschuwt dat de hoge werkdruk gevolgen kan hebben voor de kwaliteit van zorg. Er is minder tijd voor begeleiding van ouders, ondersteuning bij voeding en het vroeg signaleren van gezondheidsproblemen bij moeder en kind. Ook neemt het aantal gezinnen op wachtlijsten toe. Om de druk te verlichten wordt gekeken naar gerichtere inzet van beschikbare capaciteit, maar volgens de sector zijn ook maatregelen nodig voor de langere termijn, zoals meer opleidingsplaatsen, behoud van personeel en een aantrekkelijker arbeidsmarktbeleid.

Farma

Radboudumc mag eigen CAR-T-celtherapie produceren voor kankerbehandeling
Het Radboudumc heeft een vergunning gekregen om genetisch aangepaste afweercellen voor kankerbehandelingen zelf te produceren. Daarmee kan het ziekenhuis in de toekomst eigen CAR‑T-cellen maken, een geavanceerde vorm van celtherapie waarbij afweercellen van de patiënt genetisch worden aangepast om kankercellen gericht aan te vallen. De vergunning volgt op een succesvolle inspectie van de IGJ en is een stap richting meer academische en decentrale productie van celtherapieën. De kortere productietijd wordt hierbij als een belangrijk voordeel gezien. Daar commerciële CAR‑T-behandelingen vaak vier tot zes weken vergen, kan productie in Nijmegen naar verwachting binnen ongeveer zeven dagen plaatsvinden. Dat kan vooral voor ernstig zieke patiënten van grote betekenis zijn. De eerste toepassing staat gepland binnen klinisch onderzoek vanaf 2027. Op termijn wil het Radboudumc de technologie ook inzetten voor reguliere patiëntenzorg en voor de ontwikkeling van nieuwe CAR‑T- en CAR‑NK-celtherapieën.

Eetstoornisklinieken waarschuwen voor rol van afslankmedicatie bij kwetsbare patiënten
Eetstoornisklinieken zien steeds vaker patiënten die afslankmedicatie gebruiken wanneer zij zich aanmelden voor behandeling van anorexia, boulimia of een eetbuistoornis. Daarom hebben verschillende centra inmiddels protocollen opgesteld over hoe met deze medicatie moet worden omgegaan. Bij patiënten met een normaal of laag gewicht geldt doorgaans dat zij moeten stoppen met de medicatie voordat een behandeling kan starten, omdat het gebruik wordt gezien als onderdeel van de eetstoornis. Voor patiënten met ernstig overgewicht als gevolg van een eetbuistoornis ligt dit genuanceerder. In sommige gevallen kan afslankmedicatie onderdeel blijven van het behandeltraject, mits de onderliggende eetproblematiek nog goed behandelbaar blijft.

IGJ grijpt in bij long-COVID-kliniek vanwege experimentele behandelingen
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft een aanwijzing opgelegd aan Excellent Care Clinics vanwege tekortkomingen bij de behandeling van patiënten met long-COVID. De kliniek schrijft voor de behandeling van long-COVID onder meer een iets aangepaste variant van lidocaïne voor, terwijl hiervoor onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing bestaat. De veiligheid en effectiviteit zijn niet voldoende aangetoond. De IGJ wijst ook op mogelijke belangenverstrengeling, omdat bestuurders van de kliniek betrokken zijn bij het gepatenteerde geneesmiddel dat wordt voorgeschreven. Tevens constateerde de inspectie dat patiënten onvoldoende werden geïnformeerd over de experimentele aard van de behandeling en de mogelijke risico’s. Bijwerkingen werden ook niet altijd adequaat geregistreerd of geëvalueerd. De kliniek moet binnen drie maanden stoppen met de behandeling buiten klinisch onderzoek en verschillende maatregelen nemen om de patiëntveiligheid te verbeteren.

MedTech

AI-model moet DNA-testen bij baarmoederkanker doelgerichter inzetten
Onderzoekers van het LUMC hebben ruim € 1 miljoen subsidie van KWF ontvangen om een AI-model te testen dat kan voorspellen welke patiënten met baarmoederkanker waarschijnlijk een POLE-mutatie hebben. Deze mutatie is klinisch relevant, omdat patiënten met een POLE-mutatie doorgaans een uitstekende prognose hebben en vaak geen aanvullende behandeling zoals bestraling of chemotherapie nodig hebben. Het AI-model, POLARIX, analyseert digitale weefselbeelden en selecteert patiënten met een verhoogde kans op een POLE-mutatie voor aanvullend DNA-onderzoek. Hierdoor kan het aantal benodigde DNA-testen aanzienlijk worden verminderd, terwijl patiënten die mogelijk baat hebben bij moleculaire diagnostiek toch worden geïdentificeerd. De komende jaren wordt onderzocht of het model betrouwbaar genoeg is voor toepassing in de dagelijkse praktijk.

Nieuwe echotechniek maakt hartklepingrepen preciezer en mogelijk minder belastend
Cardiologen van het Maastricht UMC+ hebben als eerste in de Benelux ervaring opgedaan met 3D intracardiale echocardiografie (3D ICE), een nieuwe beeldvormingstechniek waarbij tijdens een hartklepingreep vanuit het hart zelf wordt meegekeken. Via een miniatuur-echosonde die door een ader naar het hart wordt gebracht, ontstaan gedetailleerde driedimensionale beelden van de hartklep tijdens de procedure. De techniek biedt vooral voordelen bij ingrepen aan de tricuspidalisklep, die met de traditionele slokdarmecho vaak lastig in beeld is te brengen. Op termijn kan 3D ICE mogelijk ook worden toegepast bij andere hartklepingrepen, waardoor de gebruikelijke slokdarmecho en algehele narcose voor sommige patiënten wellicht niet meer nodig zijn. Door de verbeterde visualisatie kunnen cardiologen tijdens de ingreep nauwkeuriger beoordelen of een behandeling succesvol wordt uitgevoerd.

Philips profiteert van terugbetaling Amerikaanse invoerheffingen
Philips heeft een financiële meevaller van € 186 miljoen doordat eerder betaalde Amerikaanse invoerheffingen zijn terugbetaald. Dankzij deze compensatie steeg de operationele winst in de eerste helft van 2026 behoorlijk en verhoogde het medisch technologiebedrijf zijn winstverwachting voor het volledige jaar. De terugbetaling volgt op juridische ontwikkelingen in de Verenigde Staten, waar de basis voor een deel van de eerder ingevoerde heffingen ter discussie werd gesteld. Operationeel laat Philips nog een gemengd beeld zien. De omzet groeide met 4% tot € 4,4 miljard, waarbij vooral de divisie Personal Health goed presteerde. De vraag naar medische apparatuur in Europa houdt aan, maar de orderinstroom in Noord-Amerika stond tijdelijk onder druk. In China blijft de markt uitdagend door vertragingen in aanbestedingen van medische apparatuur.

Ziekenhuis

HagaZiekenhuis brengt immuuntherapie bij multipel myeloom naar de huiskamer
Het HagaZiekenhuis is het eerste ziekenhuis in Nederland waar patiënten met multipel myeloom zichzelf thuis kunnen behandelen met de immuuntherapie Elranatamab. Na een zorgvuldige opstart in het ziekenhuis leren patiënten de injecties zelfstandig toe te dienen, waardoor zij minder vaak naar het ziekenhuis hoeven te komen en meer regie krijgen over hun behandeling. Elranatamab is een bispecifieke antistof die het immuunsysteem helpt kankercellen gericht aan te vallen. De behandeling wordt toegepast bij patiënten die al meerdere therapieën hebben ondergaan en komt sinds kort in aanmerking voor vergoeding vanuit het basispakket. De innovatie past binnen een bredere beweging om complexe oncologische zorg dichter bij de patiënt te organiseren. Door behandelingen, die veilig thuis kunnen plaatsvinden, vanuit het ziekenhuis naar de thuissituatie te verplaatsen neemt het gemak voor patiënten toe en wordt tegelijkertijd de druk op ziekenhuiscapaciteit verminderd.

Nieuwe bekostiging moet passende zorg in ziekenhuizen beter ondersteunen
De bekostiging van de medisch-specialistische zorg (msz) wordt de komende jaren herzien om beter aan te sluiten bij de doelen van passende zorg. Onder leiding van de NZa werken ziekenhuizen, medisch specialisten, zelfstandige klinieken en zorgverzekeraars samen aan een nieuw financieringsmodel dat meer ruimte moet bieden voor zorg die aantoonbaar waarde toevoegt voor de patiënt. Aanleiding zijn de groeiende zorgvraag, personeelstekorten en de noodzaak om de ziekenhuiszorg betaalbaar en toegankelijk te houden. Volgens de betrokken partijen sluit de huidige dbc-systematiek niet altijd goed aan bij innovatieve zorgvormen, substitutie en gezamenlijke besluitvorming. De komende jaren worden daarom knelpunten in kaart gebracht en nieuwe vormen van bekostiging onderzocht. Het huidige dbc-stelsel blijft voorlopig grotendeels intact, maar de ambitie is om binnen drie tot vijf jaar te komen tot een bekostiging die passende zorg en vernieuwing in de msz beter faciliteert.

Thuistoediening van botversterker vermindert ziekenhuisbezoeken bij osteoporose
Het Amphia Ziekenhuis en Thebe laten zien hoe medisch-specialistische zorg succesvol kan worden verplaatst van het ziekenhuis naar de thuissituatie. Sinds de invoering van thuistoediening van de botversterker Aclasta ontvangen inmiddels ruim 320 patiënten met osteoporose hun behandeling thuis. Dit aantal zal naar verwachting nog groeien. Dankzij digitale monitoring, laboratoriumcontroles op afstand en nauwe samenwerking tussen ziekenhuis, thuiszorg en e-health kunnen veel controles buiten het ziekenhuis plaatsvinden. De aanpak draagt niet alleen bij aan meer gemak voor patiënten, maar vermindert ook de druk op poliklinieken en ziekenhuiscapaciteit. Daarnaast wordt Aclasta preventief ingezet bij oudere patiënten na de behandeling van een heupfractuur om nieuwe botbreuken te voorkomen.