Axon News Highlights (week 6 juli – 10 juli 2026)

Afgelopen week werd bekend dat steeds meer mensen naar de huisarts gaan vanwege overgewicht of obesitas, onder andere vanwege groeiende belangstelling voor afslankmedicatie. Verder kwam aan het licht dat Europese landen steeds vaker vertrouwelijke afspraken met geneesmiddelenfabrikanten maken over kortingen. Er was goed nieuws voor de MedTechsector; het kabinet investeert tot 2036 ruim € 100 miljoen in deze branche. Ook werd bekend dat het kabinet afziet van het wettelijk maximeren van de inkomens van medisch specialisten. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Meer mensen naar de huisarts vanwege overgewicht of obesitas
Het aantal huisartsconsulten waarbij overgewicht of obesitas centraal staat, is in 2025 sterk gestegen. Volgens cijfers van Nivel registreerden huisartsen bijna 40% meer consulten over overgewicht dan een jaar eerder. De toename lijkt vooral samen te hangen met de groeiende belangstelling voor afslankmedicatie zoals Ozempic, Wegovy en Saxenda. Veel patiënten informeren bij hun huisarts naar de mogelijkheden van deze middelen, maar slechts een beperkte groep komt volgens de huidige richtlijnen in aanmerking voor een recept. Daarvoor zijn ernstig overgewicht, gezondheidsproblemen en een eerder doorlopen leefstijltraject de vereisten. 

Veel sporters gebruiken pure cafeïnesupplementen, klachten komen vaak voor 
Ongeveer één op de vijf Nederlanders die regelmatig fitness beoefent, gebruikt pure cafeïnesupplementen zoals pillen, poeders, shots of sprays. Dat blijkt uit onderzoek van de NVWA onder 851 sporters. Het gebruik is vooral populair vanwege de vermeende voordelen voor alertheid, uithoudingsvermogen en sportprestaties. Van de gebruikers zegt bijna 70% klachten te ervaren zoals trillen, duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid en slapeloosheid. Een kwart raadpleegde hiervoor een arts. De risico’s nemen toe doordat sommige supplementen zeer hoge doseringen bevatten en vaak worden gecombineerd met koffie, energiedrank of andere cafeïnehoudende producten. Daardoor kan de totale inname ruim boven de door de Europese voedselautoriteit EFSA geadviseerde veilige grens uitkomen, zijnde maximaal 200 milligram cafeïne per keer en maximaal 400 milligram per dag. 

Onderzoek suggereert nieuwe rol voor eierstokken na de menopauze
Nieuw onderzoek wijst erop dat eierstokken na de menopauze mogelijk niet ‘uitgeschakeld’ raken, maar een nieuwe functie krijgen binnen het immuunsysteem. Wetenschappers ontdekten bij postmenopauzale vrouwen en oudere muizen dat cellen in de eierstokken actief blijven en eiwitten produceren die betrokken zijn bij immuunreacties. Ook werden verhoogde concentraties immuuncellen en een grotere activiteit van genen gevonden die een rol spelen bij ontstekingsprocessen. De bevindingen zetten vraagtekens bij het tot nu toe overheersende idee dat eierstokken na het einde van de vruchtbare levensfase geen belangrijke functie meer hebben. Hoewel het nog onduidelijk is welke rol eierstokken precies spelen in de gezondheid van vrouwen, is het volgens de onderzoekers duidelijk dat de postmenopauzale fase nog onvoldoende is bestudeerd. 

Farma

KWF pleit voor meer transparantie over geheime medicijnkortingen in Europa
Europese landen maken steeds vaker vertrouwelijke prijsafspraken met farmaceutische bedrijven over dure geneesmiddelen, waaronder oncolytica. Nieuw onderzoek van het European Fair Pricing Network laat zien dat de gemiddelde korting op de officiële prijs sterk verschilt tussen landen: van 14% in Duitsland tot 54% in België. Nederland behoort met gemiddeld 46% korting tot de landen die relatief gunstige prijsafspraken lijken te maken. Volgens KWF Kankerbestrijding zegt zo’n gemiddelde echter weinig zolang onbekend blijft voor welke geneesmiddelen de afspraken gelden en wat andere landen daadwerkelijk betalen. Door de geheimhouding onderhandelen landen zonder goed referentiepunt, wat het lastig maakt om te beoordelen of publiek geld doelmatig wordt besteed. KWF pleit daarom voor meer transparantie op Europees niveau, bijvoorbeeld door geaggregeerde informatie over kortingen en uitgaven openbaar te maken. 
Vroege behandeling kan ontstaan van reumatoïde artritis soms voorkomen
Nieuw onderzoek van het LUMC en Erasmus MC laat zien dat reumatoïde artritis mogelijk al behandeld kan worden voordat de ziekte officieel kan worden vastgesteld. Onderzoekers richtten zich op mensen met vroege gewrichtsklachten en MRI-afwijkingen die wijzen op beginnende ontstekingen, maar zonder zichtbare gewrichtsontstekingen. Bij deze patiënten werd onderzocht of een tijdelijke behandeling met methotrexaat de ontwikkeling van reuma kon afremmen of voorkomen. De resultaten zijn vooral veelbelovend voor patiënten zonder ACPA-autoantistoffen. In deze groep ontwikkelde slechts 9% uiteindelijk reumatoïde artritis, ten opzichte van 32% van de patiënten die een placebo kregen. Daarnaast hadden zij langdurig minder pijn, minder ochtendstijfheid en een betere kwaliteit van leven. Voor patiënten mét ACPA-antistoffen werd geen vergelijkbaar preventief effect gezien. 

Zuid-Holland akkoord met komst Eli Lilly-fabriek, maar stelt veiligheidsvoorwaarde
De Provinciale Staten van Zuid-Holland hebben ingestemd met een bijdrage van minimaal € 31 miljoen aan infrastructurele maatregelen rond de komst van de nieuwe fabriek van Eli Lilly in Katwijk. De investering is onderdeel van een pakket van ruim € 100 miljoen van het Rijk, de provincie en de gemeente om de bereikbaarheid van het gebied te verbeteren. Naast de fabriek worden ook duizenden woningen gebouwd. Wel verbond de provincie een voorwaarde aan haar steun: de fabriek mag geen zogeheten Seveso-inrichting worden. Dit staat voor een categorie bedrijven die met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen werkt en onder strenge Europese veiligheidsregels valt. Volgens het provinciebestuur is er momenteel geen aanvraag voor een dergelijke vergunning en zijn er geen aanwijzingen dat Eli Lilly zo’n aanvraag wil doen. Toch blijven er bij de politiek vragen bestaan over de gevolgen voor onder meer het verkeer, drinkwater, milieu en elektriciteitsnet. 

MedTech

Kabinet investeert € 102,5 miljoen in versterking Nederlandse MedTechsector
Het kabinet investeert tot en met 2036 € 102,5 miljoen om de Nederlandse MedTechsector te versterken. De investering moet bijdragen aan zowel economische groei als oplossingen voor de toenemende druk op de zorg, waaronder personeelstekorten en de stijgende zorgvraag door vergrijzing. De publieke middelen moeten worden aangevuld met minstens eenzelfde bedrag vanuit private partijen; Philips heeft inmiddels een investering van € 50 miljoen aangekondigd. De investering richt zich op drie actielijnen: een nationale strategie voor de MedTechsector, verdere ontwikkeling van beeldgestuurde therapieën met AI en robotica en de ontwikkeling van ‘ziekenhuizen van de toekomst’. De focus ligt de op innovatie, opschaling en implementatie van nieuwe technologieën in de zorg. 

Urinetest op basis van biosensorchip kan screening op baarmoederhalskanker vereenvoudigen
Onderzoekers van de Universiteit Twente werken aan een biosensorchip die HPV, de belangrijkste risicofactor voor baarmoederhalskanker, kan opsporen in urine. De technologie moet uiteindelijk een laagdrempelig alternatief bieden voor het huidige uitstrijkje. Het doel is een compact analyseapparaat waarmee een urinemonster direct kan worden onderzocht en de uitslag vrijwel direct beschikbaar is. De innovatie kan bijdragen aan een hogere deelname aan het bevolkingsonderzoek, omdat veel vrouwen een uitstrijkje als belastend ervaren. Naast de technologische ontwikkeling onderzoekt het consortium daarom ook nieuwe manieren om deze doelgroepen beter te bereiken. Bij positieve resultaten van vervolgonderzoek zou deze technologie binnen vijf tot tien jaar onderdeel kunnen worden van de screening op baarmoederhalskanker. 

Tumor-op-een-chip onthult hoe alvleesklierkanker het immuunsysteem misbruikt
Amerikaanse onderzoekers hebben een tumor-op-een-chip ontwikkeld waarmee zij in real time kunnen volgen hoe alvleesklierkanker het immuunsysteem manipuleert. Het microfluïdische model bootst de driedimensionale tumoromgeving na en maakt zichtbaar hoe tumorcellen, immuuncellen en ondersteunende cellen met elkaar communiceren. De studie laat zien dat bepaalde immuuncellen de tumor helpen te beschermen door fibroblasten in een ontstekingsbevorderende toestand te brengen. Deze fibroblasten produceren signaalstoffen die de afweerreactie verder onderdrukken en tegelijkertijd de groei van de tumor stimuleren. Behandelingen worden daardoor minder effectief. De technologie biedt aanknopingspunten om deze communicatie te doorbreken en bestaande therapieën beter te laten werken. Ook kan het platform breder worden ingezet voor onderzoek naar andere kankersoorten en ontstekingsziekten. 

Ziekenhuis

Kabinet ziet af van inkomensplafond voor medisch specialisten
Het kabinet is niet van plan medisch specialisten onder de Wet normering topinkomens (WNT) te brengen. Daarmee wordt een aangenomen Kameruitspraak om ook zorgprofessionals aan de zogenoemde Balkenendenorm te onderwerpen, niet overgenomen. Volgens het kabinet is eerst meer inzicht nodig in de daadwerkelijke inkomens van medisch specialisten. Daarom werkt het ministerie van VWS aan wetgeving die meer transparantie moet geven over de inkomsten van zowel vrijgevestigde specialisten als specialisten in loondienst. Pas als uit die gegevens blijkt dat er aanleiding voor is, wil het kabinet onderzoeken of een specifieke wettelijke maximering van specialisteninkomens nodig is. Resultaat van deze beslissing is dat de discussie verschuift van directe inkomensbegrenzing naar meer transparantie over de beloning van medisch specialisten. 

Hand-voetkoeling kan hinderlijke zenuwschade door chemotherapie verminderen
Als een van de eerste ziekenhuizen in Nederland biedt Deventer Ziekenhuizen bij de oncologische dagbehandeling hand-voetkoeling aan om neuropathie door chemotherapie te voorkomen of te beperken. Neuropathie, een veelvoorkomende bijwerking van bepaalde chemotherapieën, veroorzaakt onder meer tintelingen, gevoelloosheid en pijn in handen en voeten en kan langdurig aanhouden. De koeling verlaagt tijdens de behandeling de doorbloeding van handen en voeten, waardoor minder chemotherapie deze zenuwen bereikt. Eerdere onderzoek laat zien dat dit de kans op zenuwschade kan verkleinen. Naast een betere kwaliteit van leven kan de interventie er ook aan bijdragen dat patiënten hun behandeling volledig kunnen afronden, omdat ernstige neuropathie soms aanleiding is om de dosering te verlagen of de therapie te stoppen. Er loopt inmiddels vervolgonderzoek om de effectiviteit van de techniek verder te onderbouwen. 

Sneller herstelprogramma verkort opname na longkankeroperatie met drie dagen
Isala ziet duidelijke resultaten van het zogeheten ERATS-protocol (Early Recovery After Thoracic Surgery), een herstelprogramma voor patiënten die een longkankeroperatie hebben ondergaan. Sinds de invoering eind 2024 is de gemiddelde opnameduur gedaald van acht naar vijf dagen, zonder toename van complicaties. Het programma richt zich op een sneller herstel vóór en na de operatie. Patiënten krijgen onder meer begeleiding via een app met oefeningen, voedingsadviezen en ondersteuning bij stoppen met roken. Daarnaast wordt de drain na de operatie eerder verwijderd en wordt pijnbestrijding proactiever ingezet. Patiënten kunnen daardoor sneller mobiliseren, wat het risico op complicaties zoals longontsteking verlaagt. Volgens Isala laat de aanpak zien dat relatief eenvoudige aanpassingen in het zorgproces kunnen leiden tot kortere opnames, minder pijnklachten en een sneller herstel na een longkankeroperatie.