Axon News Highlights (week 29 juni – 2 juli 2026)

Afgelopen week werd bekend dat de overleving van kanker in Nederland verder is toegenomen. Inmiddels is 71% van de patiënten vijf jaar na diagnose nog in leven. Dertig jaar geleden was dit 48%. Onderzoekers zijn bezorgd over de gevolgen van de geneesmiddelendeal tussen de VS en het VK voor de betaalbaarheid van de Britse zorg. Het St. Antoniusziekenhuis had een primeur met de inzet van een nieuwe ablatiekatheter bij boezemfibrilleren. Binnen de oogheelkunde wordt de personele bezetting voor spoeddiensten een steeds grotere uitdaging. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Overleving van kanker stijgt verder, grootste vooruitgang bij stadium III
De overleving van mensen met kanker in Nederland blijft toenemen. Volgens nieuwe cijfers van IKNL is inmiddels 71% van de patiënten vijf jaar na diagnose nog in leven, ten opzichte van 48% dertig jaar geleden. De grootste winst is zichtbaar bij patiënten met kanker in stadium III, waarbij de vijfjaarsoverleving bijna verdubbelde van 30% naar 56-57%. Deze verbetering hangt samen met preciezere operaties, betere bestralingstechnieken en effectievere aanvullende behandelingen voor en na een operatie. Ook bij uitgezaaide kanker (stadium IV) is de overleving de afgelopen tien jaar duidelijk verbeterd (van 18% naar ongeveer 25%). Vooral nieuwe systemische behandelingen, zoals doelgerichte therapieën en hormonale behandelingen, dragen hieraan bij. De vooruitgang verschilt echter sterk per tumorsoort. Tumoren zoals melanoom en zaadbalkanker kennen zeer hoge overlevingskansen, terwijl alvleesklierkanker nog steeds de soort kanker met de slechtste prognose is. 

Borstkankerscreening onder druk door personeelstekorten en oplopende wachttijden
Borstkankervereniging Nederland uit zorgen over de toekomst van het bevolkingsonderzoek borstkanker. Sinds 2021 worden veel vrouwen later uitgenodigd dan de beoogde tweejaarlijkse screening, waarbij de gemiddelde vertraging inmiddels is opgelopen tot ongeveer een half jaar. Volgens het ministerie van VWS zal deze achterstand door aanhoudende personeelstekorten de komende jaren waarschijnlijk verder toenemen. Het kabinet onderschrijft dat langere intervallen tussen screenings leiden tot minder gezondheidswinst. Verwacht wordt dat meer zogenoemde intervalkankers ontstaan en dat uiteindelijk minder sterfgevallen door borstkanker kunnen worden voorkomen. Volgens de aangehaalde analyses kan de sterftereductie door het bevolkingsonderzoek richting 2050 met 13 tot 21% afnemen als de huidige trend zich voortzet. 

Huisartsen naar rechter ondanks hogere tarieven van NZa
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) verhoogt de tarieven voor huisartsenzorg in 2025 en 2026 met gemiddeld 2,2%, wat neerkomt op ruim € 60 miljoen extra per jaar voor huisvesting. De verhoging volgt op een eerdere uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), dat oordeelde dat de bestaande tarieven onvoldoende waren onderbouwd en mogelijk niet kostendekkend waren. Toch zijn de huisartsen ontevreden. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) stelt dat de NZa de belangrijkste tekortkomingen in de bekostiging niet heeft opgelost. Volgens de huisartsen wordt hun werkbelasting nog steeds onderschat doordat de tariefberekeningen uitgaan van een standaardwerkweek die niet aansluit bij de praktijk, waarin praktijkhouders gemiddeld aanzienlijk meer uren werken. De LHV bereidt daarom nieuwe juridische stappen voor. 

Farma

Britse geneesmiddeldeal met VS brengt betaalbaarheid van zorg in gevaar
Een recente analyse in het British Medical Journal waarschuwt dat het handelsakkoord tussen het VK en de VS grote gevolgen kan hebben voor de Britse gezondheidszorg. Volgens de onderzoekers verplicht de overeenkomst het VK om aanzienlijk meer uit te geven aan innovatieve geneesmiddelen, waardoor de jaarlijkse kosten voor de National Health Service (NHS) sterk kunnen oplopen. Over een periode van tien jaar worden de extra uitgaven geraamd op tientallen miljarden Britse ponden. De onderzoekers vrezen dat, als hiervoor geen aanvullende financiering beschikbaar komt, middelen zullen moeten worden verschoven vanuit andere delen van de zorg, zoals ziekenhuiszorg en eerstelijnszorg. Zij koppelen daaraan een potentieel risico op verslechterde zorguitkomsten. Het Britse ministerie van Volksgezondheid betwist deze interpretatie en stelt dat de afspraken binnen de bestaande begrotingskaders kunnen worden opgevangen. 

Anthropic lanceert AI-platform voor versnelling geneesmiddelenontwikkeling
AI-bedrijf Anthropic heeft een nieuwe toepassing gelanceerd die farmaceutische bedrijven moet helpen bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. De technologie ondersteunt onderzoekers bij het analyseren van eiwitstructuren, een cruciale stap in het identificeren van nieuwe aangrijpingspunten voor medicijnen. Volgens Anthropic biedt juist de farmaceutische sector een belangrijke kans om AI in te zetten voor maatschappelijke impact. Tegelijkertijd vindt de lancering plaats in een periode van toenemende politieke en maatschappelijke aandacht voor de risico’s van geavanceerde AI-systemen. De Amerikaanse overheid scherpt daarom de controle op de toegang tot de nieuwste AI-modellen aan. 

EMA adviseert intrekking Tavneos wegens twijfels over werkzaamheid en veiligheidsrisico’s
Het geneesmiddelencomité CHMP van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft geadviseerd om de handelsvergunning van Tavneos (avacopan) in te trekken. Het middel wordt gebruikt bij de behandeling van de zeldzame vaatontstekingsziekten granulomatose met polyangiitis (GPA) en microscopische polyangiitis (MPA). Aanleiding is dat het EMA concludeerde dat de gegevens uit de belangrijkste registratiestudies onvoldoende betrouwbaar zijn, waardoor de werkzaamheid van het middel niet langer overtuigend kan worden vastgesteld. Daarnaast zijn er signalen van ernstige leverproblemen, waaronder geneesmiddelgeïnduceerd leverletsel en het zeldzame vanishing bile duct syndrome (VBDS). Het EMA adviseert daarom om nieuwe patiënten niet meer meer met Tavneos te behandelen en huidige gebruikers over te zetten op alternatieve behandelingen. 

MedTech

Nieuwe ablatietechniek kan behandeling van boezemfibrilleren versnellen
Het St. Antonius Hartcentrum heeft als eerste ziekenhuis in Nederland patiënten behandeld met de nieuwe Sphere 360‑ablatiekatheter voor boezemfibrilleren. Deze technologie maakt gebruik van een bolvormig systeem dat in één keer elektrische signalen rondom de longaders kan blokkeren, in plaats van punt voor punt zoals bij bestaande technieken. Hierdoor verloopt de behandeling sneller en zijn minder handelingen nodig. Volgens de behandelaars kan een ingreep in sommige gevallen binnen een half uur worden voltooid. 

Innovatieve ‘dynamische shunt’ kan dialyse veiliger en patiëntvriendelijker maken
Onderzoekers van het LUMC werken samen met XS Innovations, TU Delft, HMC en de Nierstichting aan een innovatieve vaattoegang voor dialysepatiënten: de zogenoemde dynamische shunt. In tegenstelling tot de huidige shunts, die permanent openstaan en het hart continu belasten, bevat deze nieuwe technologie een implanteerbaar klepje dat alleen tijdens de dialyse wordt geopend. Hierdoor kan de belasting van hart en bloedvaten afnemen en kan het aantal complicaties en onderhoudsingrepen mogelijk worden verminderd. De eerste klinische studies worden naar verwachting binnen enkele jaren gestart, met mogelijke beschikbaarheid rond 2030. 

Gents Sequana Medical vraagt faillissement aan
Het Belgische biotechbedrijf Sequana Medical heeft faillissement aangevraagd nadat het er niet in slaagde nieuwe financiering of een overnamepartner te vinden. Het beursgenoteerde bedrijf verwierf internationale bekendheid met de alfapump, een implanteerbaar medisch hulpmiddel dat vochtophopingen automatisch afvoert bij patiënten met onder meer levercirrose. Daarnaast richtte het bedrijf zich op innovatieve oplossingen voor patiënten met ernstige vochtretentie door hartfalen, kanker en leverziekten. Met het wegvallen van Sequana Medical dreigt een van de bekendere Oost-Vlaamse spelers op het gebied van implantabele medische technologie van het toneel te verdwijnen. 

Ziekenhuis

Spoedzorg oogheelkunde komt bij steeds kleinere groep artsen terecht
Steeds minder oogartsen draaien mee in de avond-, nacht- en weekenddiensten voor spoedpatiënten, waardoor de werkdruk bij ziekenhuisoogartsen toeneemt. Veel oogartsen die werkzaam zijn in zelfstandige behandelcentra (zbc’s) leveren alleen zorg aan hun eigen patiënten en nemen niet deel aan regionale spoedroosters. Samenwerking tussen ziekenhuizen en zbc’s blijkt bovendien organisatorisch complex door verschillen in ICT-systemen, aansprakelijkheid, financiering en bereikbaarheid van locaties buiten kantooruren. Hierdoor komt de acute oogzorg in toenemende mate terecht bij een beperkte groep oogartsen in ziekenhuizen. Volgens het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) zijn er in sommige regio’s duidelijke knelpunten zichtbaar. Het NOG en de Federatie Medisch Specialisten werken daarom aan handreikingen om regionale samenwerking te verbeteren. 

Ziekenhuizen en zorgverzekeraars verdeeld over delen van SEH-capaciteitsdata
Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) zijn in gesprek over het delen van gegevens over spoedeisende-hulpafdelingen, zoals het aantal SEH-stops, ligduur en patiëntenaantallen. De gegevens zijn momenteel niet beschikbaar en zorgverzekeraars stellen dat zij deze informatie nodig hebben om hun verantwoordelijkheid voor de toegankelijkheid van acute zorg goed te kunnen invullen. De discussie speelt op een gevoelig moment, nu wordt gewerkt aan de invoering van budgetbekostiging voor spoedeisende hulp. Die nieuwe financieringsvorm moet SEH’s financieel meer zekerheid bieden en helpen om acute zorgvoorzieningen in de regio overeind te houden. Zorgverzekeraars vinden dat inzicht in bijvoorbeeld noodstops en wachttijden onmisbaar is om de druk op de spoedzorg goed te kunnen beoordelen en samen met ziekenhuizen verbeteringen door te voeren. 

Noordelijke ziekenhuizen krijgen subsidie voor personeelstekorten en kennisuitwisseling
Het samenwerkingsverband Zorg voor het Noorden ontvangt € 3,3 miljoen uit het Europese Just Transition Fund voor projecten gericht op arbeidsmarktontwikkeling in de zorg. De subsidie wordt ingezet voor het opleiden van gespecialiseerd diagnostisch personeel en het bevorderen van kennisuitwisseling tussen ziekenhuizen en ambulancediensten in Noord-Nederland. Ruim € 1,3 miljoen gaat naar een uitwisselingsprogramma waarbij zorgprofessionals tijdelijk bij andere organisaties kunnen meelopen. Hiermee hopen de deelnemende instellingen medewerkers nieuwe ervaringen op te laten doen, werkplezier te vergroten en samenwerking in de regio te versterken. De resterende € 2 miljoen wordt gebruikt voor nieuwe opleidingstrajecten voor functies waar grote tekorten bestaan, zoals longfunctieanalisten, hartfunctielaboranten en KNF-laboranten.