Axon News Highlights (week 15 juni – 19 juni 2026)

Afgelopen week werd bekend dat ook slechts kleine hoeveelheden alcohol een risico op gezondheidsschade met zich meebrengen. Goed nieuws is dat de Tweede Kamer via een motie opriep tot uitbreiding van de gratis gordelroosvaccinatie naar kwetsbare ouderen in instellingen. De Hartwig Foundation en Ultima breiden hun samenwerking uit om de inzet van Whole Genome Sequencing binnen de oncologie te versnellen. Voorts blijkt dat lang niet alle ziekenhuizen de aangescherpte volumenormen voor oncologische zorg halen. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Ook kleine hoeveelheden alcohol verhogen gezondheidsrisico
Nieuw onderzoek toont aan dat alcoholgebruik al vanaf één glas per dag het risico op ziekte en vroegtijdig overlijden verhoogt. De studie, gepubliceerd in Journal of Studies on Alcohol and Drugs, vindt geen bewijs voor een beschermend gezondheidseffect van matig drinken. Hoewel het absolute risico bij één glas per dag nog klein is (ongeveer 1 op 1.000), neemt dit sterk toe bij hogere consumptie. Alcoholgebruik wordt in verband gebracht met onder meer levercirrose, kanker en verwondingen. Bij vrouwen stijgt specifiek het risico op borstkanker en leverkanker. De bevindingen staan haaks op andere studies die juist beperkte gezondheidsvoordelen van matig drinken suggereren. Deze verschillen hangen samen met methodologische keuzes en mogelijke belangenverstrengeling.

Supplement glucosamine mogelijk gekoppeld aan snellere dementieprogressie
Het veelgebruikte voedingssupplement glucosamine hangt mogelijk samen met een snellere achteruitgang bij mensen met cognitieve problemen. In een analyse van gegevens van bijna 60.000 patiënten bleek regelmatig gebruik van glucosamine geassocieerd met ongeveer 25% meer kans op progressie van milde cognitieve stoornissen naar dementie. Ook werd bij patiënten met bestaande dementie een verhoogd sterfterisico gezien. De studie toont slechts een verband en geen oorzakelijk effect, maar onderzoekers wijzen op mogelijke biologische verklaringen, zoals verstoring van eiwitprocessen in de hersenen. De bevindingen roepen belangrijke vragen op over de veiligheid van langdurig gebruik van glucosamine bij kwetsbare patiënten. Verdere studies zijn nodig om de relatie te bevestigen en mogelijke klinische implicaties te bepalen.

Uitstel besluit eigen risico leidt tot politieke spanningen
Minister Sophie Hermans wil de behandeling van het wetsvoorstel om het eigen risico te verhogen uitstellen tot na de zomer, tot onvrede binnen de oppositie. Aanleiding is een verzoek van JA21 en de SGP om eerst een aanvullende analyse van de financiële effecten af te wachten. Hermans kan zich hierin vinden, maar houdt vast aan een deadline van 1 oktober voor besluitvorming. Oppositiepartijen zoals PRO, PVV en SP reageren fel en beschuldigen de minister van politiek gemanoeuvreer om steun te krijgen. Zij wijzen erop dat de effecten van een hoger eigen risico al duidelijk zijn en vooral kwetsbare patiënten treffen.

Farma

Kamer wil uitbreiding gratis gordelroosvaccin naar kwetsbare ouderen
De Tweede Kamer wil het geplande vaccinatieprogramma tegen gordelroos uitbreiden, zodat ook verpleeghuisbewoners met een Wlz‑indicatie mogelijk gratis worden gevaccineerd. Momenteel is vanaf 2027 alleen voor 60‑jarigen een gratis vaccin beschikbaar, terwijl anderen de prik zelf moeten betalen (circa € 400–500). De Kamer vraagt het kabinet te onderzoeken hoe ook kwetsbare ouderen in instellingen toegang kunnen krijgen. In Nederland krijgen jaarlijks circa 94.000 mensen gordelroos en vooral ouderen lopen een verhoogd risico op deze pijnlijke aandoening. Ouderenorganisaties zijn ‘gematigd tevreden’ met de voorgenomen uitbreiding, maar pleiten voor bredere toegang om gezondheidswinst en leedreductie te realiseren.

Katwijk geeft voorlopig groen licht voor miljardeninvestering van farmaceut Eli Lilly
De gemeenteraad van Katwijk heeft een voorlopig positief advies gegeven voor de bouw van een grote medicijnfabriek van farmaceut Eli Lilly, een investering van zo’n $ 3 miljard. Kort voor de besluitvorming bereikten het Rijk, de provincie Zuid‑Holland en de gemeente een akkoord over aanvullende investeringen van ruim € 100 miljoen in de bereikbaarheid van het gebied, een belangrijke voorwaarde voor de raad. Het project omvat naast de fabriek ook de bouw van duizenden woningen, waarvan minstens de helft betaalbaar moet zijn. De fabriek, gericht op de productie van onder meer diabetes- en afslankmedicatie, geldt als een belangrijke economische impuls met ongeveer 500 banen. Tegelijk blijven er bij inwoners zorgen over verkeersdrukte, milieu-impact en waterverbruik. Zij krijgen nog de mogelijkheid om te reageren. In het najaar volgt een definitief besluit.

OM koppelt illegale medicijnverkoop aan tientallen sterfgevallen
Het Openbaar Ministerie (OM) stelt dat minstens achttien sterfgevallen in Nederland zijn te koppelen aan middelen die via de illegale website Funcaps zijn verkocht. Via deze online shop konden zonder recept zware medicijnen en designerdrugs worden besteld, waaronder benzodiazepinen en synthetische middelen. Daarnaast onderzoekt het Nederlands Forensisch Instituut nog vier andere mogelijk gerelateerde overlijdens. Volgens het OM gingen de verdachten door met de verkoop, ondanks signalen van gezondheidsincidenten en sterfgevallen. Het proces tegen de verdachten loopt momenteel nog.

MedTech

Samenwerking Hartwig en Ultima versnelt toepassing volledige genoomanalyse in oncologie
De Hartwig Medical Foundation en Ultima Genomics breiden hun samenwerking uit om whole genome sequencing (WGS) sneller en breder toe te passen in de oncologische zorg. Met de nieuwe UG200‑sequencer willen zij de snelheid, schaalbaarheid en kostenefficiëntie van genomische diagnostiek vergroten. Een belangrijk speerpunt is de inzet van WGS voor monitoring van minimale restziekte, waarbij uiterst kleine hoeveelheden tumor-DNA in bloed worden opgespoord. Hierdoor kan het ziekteverloop nauwkeuriger worden gevolgd en behandelingen tijdig worden aangepast. Daarnaast werken beide partijen aan verdere automatisering en data-analyse, om WGS toegankelijker te maken voor de dagelijkse praktijk. Naast sequencing richt de samenwerking zich op de verdere ontwikkeling van bio-informatica en laboratoriumprocessen.

Steeds meer vrouwen zeggen borstimplantaten vaarwel
Steeds meer vrouwen in Nederland laten hun borstimplantaten verwijderen. In tien jaar tijd gaat het om ruim 14.000 explantaties, terwijl het aantal nieuwe borstvergrotingen daalt. De toename hangt samen met zowel gezondheidszorgen als veranderende voorkeuren: vrouwen kiezen vaker voor een natuurlijker lichaam en willen minder lichaamsvreemd materiaal. Alternatieven zoals lipofilling waarbij lichaamseigen vet wordt gebruikt, worden daardoor populairder. Hoewel niet is bewezen dat implantaten direct ziekmakend zijn, spelen onzekerheid over veiligheid en betere informatievoorziening een rol in deze keuze. Daarnaast verschuift het esthetisch ideaal naar subtielere resultaten en meer zelfacceptatie.

AI detecteert mogelijke borstkanker tot zes jaar voor diagnose
Nieuw onderzoek laat zien dat AI‑systemen tekenen van borstkanker al jaren voor een officiële diagnose kunnen herkennen op mammogrammen. In een grootschalige studie met bijna 89.000 beelden bleken vrouwen die later borstkanker kregen, al eerder hogere AI‑risicoscores te hebben. De onderzochte AI-toepassing genereerde gepersonaliseerde risicoscores voor een periode van drie jaar. Dit deed het op basis van borstdichtheid en subtiele beeldkenmerken die voor radiologen onzichtbaar zijn. Tot circa 20% van de gevallen vertoonde kenmerken die AI tot zes jaar vóór de diagnose kon signaleren.

Ziekenhuis

Niet alle ziekenhuizen halen hogere volumenormen voor kankerzorg
Een deel van de Nederlandse ziekenhuizen voldoet nog niet aan de aangescherpte volumenormen voor oncologische zorg die sinds 2025 gelden. Uit een analyse van Kompas in Zorg en BS Health Consultancy blijkt dat zo’n 8% van de ziekenhuizen deze normen niet haalt. De eisen, gebaseerd op het SONCOS‑normeringsrapport, zijn verhoogd in het kader van het Integraal Zorgakkoord en moeten bijdragen aan betere kwaliteit door concentratie van zorg. Met name bij behandelingen zoals testiskanker en bepaalde nieroperaties blijven ziekenhuizen achter, mede doordat de normen recent zijn aangescherpt. Als instellingen structureel niet voldoen, kan dat gevolgen hebben voor het uitvoeren of inkopen van deze zorg, en kan samenwerking of concentratie noodzakelijk worden.

IGJ-waarschuwing voor plastisch chirurg leidt tot beëindiging werkzaamheden
De plastisch chirurg en bestuurder van Medisch Centrum Bloemendaal stopt na kritiek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die meerdere tekortkomingen constateerde. Zo bleek dat er onvoldoende gekwalificeerd personeel betrokken was bij sedatie, dat er geen anesthesioloog aanwezig was tijdens ingrepen en dat dossiervoering en communicatie met huisartsen onvolledig waren. Ook ontbraken geldige registraties en recente scholing bij betrokken zorgverleners. De IGJ stelde vast dat eerdere signalen niet tot verbetering hadden geleid. De chirurg zelf geeft aan dat zijn vertrek samenhangt met het aflopende huurcontract, maar de casus volgt op publicaties over patiëntschade door o.a. Follow the Money.

Rechter spreekt zich uit in conflict tussen gynaecologen en Acibadem
Een conflict tussen gynaecoloog en zelfstandig behandelcentrum Acibadem heeft geleid tot een uitspraak waarin de rechter bevestigt dat medisch specialisten na afloop van hun contract mogen overstappen naar een andere zorgaanbieder. In deze zaak stapten gynaecologen van een gynaecologenpraktijk over naar Acibadem, waarna de praktijkhouder een schadeclaim indiende. Die werd grotendeels afgewezen. Wel oordeelde de rechter dat Acibadem een contractuele opzegtermijn niet volledig had nageleefd en daarom een schadevergoeding moet betalen voor gemiste inkomsten.