Axon News Highlights (week 1 juni – 5 juni 2026)

Afgelopen week werd de opdracht aan de Staatscommissie over een toekomstbestendig zorgstelsel bekend. Het ZIN bracht een nieuwe Horizonscan Geneesmiddelen uit en een nieuwe genoomtest kan onnodige chemotherapie voor borstkankerpatiënten voorkomen. Voorts blijkt er grote variatie te bestaan in de wachttijden voor Nederlandse ziekenhuizen, met name voor bepaalde behandelingen. Zelf schreven wij over de redenen achter het opnieuw uitgestelde Toekomstbestendig Stelsel Geneesmiddelen en de kabinetsplannen voor de regeling Voorwaardelijke Toelating, weesgeneesmiddelen, conditionals en exceptionals. Dit en andere highlights uit Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Meer duidelijkheid over Staatscommissie toekomstbestendig zorgstelsel
Minister Hermans heeft via een Kamerbrief meer duidelijkheid gegeven over de oprichting van een Staatscommissie Zorg. Deze commissie moet adviseren over de houdbaarheid van het zorgstelsel met het oog op de vergrijzing en personeelstekorten. De commissie kijkt niet alleen naar de organisatie en financiering van zorg, maar ook naar preventie, welzijn en de samenhang met andere maatschappelijke domeinen. Centrale vragen zijn hoe publieke waarden zoals toegankelijkheid, kwaliteit, solidariteit en betaalbaarheid behouden kunnen blijven en welke verantwoordelijkheden daarbij horen voor burgers, overheid en zorgverleners. Daarnaast onderzoekt de commissie mogelijke stelselwijzigingen. Het doel is om scenario’s uit te werken en concrete beleidsaanbevelingen te formuleren. De commissie start naar verwachting in 2026 en bouwt voort op bestaande akkoorden en rapporten. De al lopende beleidsinzet wordt ondertussen voortgezet. 

Staat probeert coronamiljoenen terug te halen
Het ministerie van VWS probeert nog altijd in twaalf civiele procedures tientallen miljoenen euro’s terug te vorderen van leveranciers van beschermingsmiddelen uit de coronaperiode. In de chaotische beginfase van de pandemie werden grote contracten gesloten voor onder meer mondkapjes en isolatiejassen, waarbij achteraf problemen ontstonden rond kwaliteit en prijsstelling. In sommige gevallen zouden bedrijven buitensporige winsten hebben gemaakt of ondeugdelijke producten hebben geleverd. Zo vordert VWS € 43 miljoen van leverancier O2 Health wegens niet‑geschikte mondmaskers. Ook andere zaken, zoals die rond Lasaulec en Relief Goods Alliance, lopen nog. Niet alle procedures vallen uit in het voordeel van de staat. In één zaak oordeelde het hof dat Landelijk Consortium Hulpmiddelen misbruik maakte van zijn positie ten opzichte van D&D International. Een ander geschil, met handelsconcern Bunzl, is inmiddels geschikt.  

Kuipers pleit voor vervolg Green Deal Duurzame Zorg met actieve rol overheid
Voormalig zorgminister Ernst Kuipers, Steven van Eijck, speciaal regeringsvertegenwoordiger circulaire economie en Kees Vendrik, voorzitter van het Nationaal Klimaat Platform roepen in een brief het kabinet op om een vervolg te geven aan de Green Deal Duurzame Zorg, die eind 2026 afloopt. Gesteld wordt dat het onwenselijk is dat VWS zich terugtrekt als kartrekker, omdat dit de verduurzaming van de sector kan vertragen. Actieve betrokkenheid van de overheid blijft nodig om initiatieven op te schalen en impact te vergroten. Gepleit wordt voor een nieuwe ‘Future Deal Zorg’, waarin overheid en sector gezamenlijk optrekken. Structurele inzet op verduurzaming, waaronder circulair werken, preventie en passende zorg, kan volgens hen niet alleen gezondheidswinst opleveren, maar ook miljarden besparen en de strategische positie van Nederland versterken. 

Farma

Horizonscan: nieuwe generatie kankermiddelen in aantocht
De nieuwste Horizonscan Geneesmiddelen wijst op de komst van nieuwe kankermedicijnen die werken via gerichte eiwitafbraak, zoals PROTACs (Proteolysis Targeting Chimera) en CELMoDs (Cereblon E3 Ligase Modulatory Drug). Deze geneesmiddelen kunnen mogelijk uitkomst bieden bij patiënten bij wie bestaande behandelingen niet meer aanslaan, bijvoorbeeld door resistentie. De scan verwacht de komende twee jaar 358 nieuwe geneesmiddelen en 308 indicatie-uitbreidingen op de Europese markt. Daarnaast brengt het Zorginstituut in kaart wanneer patenten aflopen en wanneer goedkopere alternatieven, zoals generieken en biosimilars, mogelijk beschikbaar komen.  

Halvering dosering biologics bij psoriasis vaak even effectief
Nieuw onderzoek van onder meer het Radboudumc en UZ Gent toont aan dat patiënten met stabiele psoriasis hun biologics vaak veilig kunnen afbouwen tot tweederde of zelfs de helft van de standaarddosering, zonder verlies van effectiviteit. In de studie, uitgevoerd bij 244 patiënten, bleek circa 75% van de deelnemers baat te behouden bij lagere doseringen. Dit leidt tot minder injecties, een lagere kans op bijwerkingen en een aanzienlijke kostenbesparing van tot € 8.500 per patiënt per jaar. Biologics kosten momenteel circa € 17.000 per jaar. De onderzoekers pleiten voor aanpassing van richtlijnen om afbouwen standaard te overwegen, mits onder medische begeleiding. 

NVWA waarschuwt voor gevaarlijke afslankmiddelen met verboden stoffen
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waarschuwt voor drie afslankproducten die verboden en gevaarlijke stoffen bevatten. Het gaat om Sulami, SeRa en Wightdiet magic green. In alle producten is sibutramine aangetroffen, een middel dat sinds 2010 verboden is vanwege risico’s op ernstige bijwerkingen zoals hartkloppingen en hoge bloeddruk. Daarnaast bevatten Sulami en SeRa ook het geneesmiddel spironolacton, dat illegaal is toegevoegd en kan leiden tot ernstige complicaties zoals hartritmestoornissen en nierproblemen. De stoffen staan niet op het etiket vermeld, waardoor consumenten onbewust gezondheidsrisico’s lopen. Bijwerkingencentrum Lareb ontving al meldingen van klachten bij gebruik van Sulami.  

MedTech

Genoomtest helpt onnodige chemotherapie bij borstkanker voorkomen
Een nieuwe genoomtest kan helpen om het gebruik van chemotherapie bij borstkanker gerichter in te zetten en onnodige behandelingen kan voorkomen. Dit bleek uit een internationale studie met meer dan 4.000 vrouwen met hormoongevoelige borstkanker.  Patiënten met een laag risico op terugkeer bleken zonder chemotherapie vergelijkbare uitkomsten te hebben als patiënten met chemotherapie. Na vijf jaar was circa 94–95% kankervrij. De test analyseert vijftig genen in tumorweefsel en voorspelt de kans op terugkeer van de ziekte, waardoor behandelingen beter kunnen worden afgestemd. Opvallend is dat de test ook effectief blijkt bij jongere vrouwen (40–50 jaar), bij wie bestaande tests in mindere mate worden ingezet. Dit kan leiden tot minder blootstelling aan de zware bijwerkingen van chemotherapie en meer gepersonaliseerde zorg. 

Eerste plaatsing halve knieprothese met robotondersteuning in Nederland
Ziekenhuis Gelderse Vallei heeft als eerste in Nederland een halve knieprothese geplaatst met behulp van de Velys‑operatierobot. Deze technologie ondersteunt orthopedisch chirurgen met zeer nauwkeurige metingen tijdens de ingreep, waardoor de prothese beter kan worden afgestemd op de anatomie van de patiënt en een extra CT‑scan niet nodig is. De robot wordt sinds begin 2026 al gebruikt voor volledige knieprotheses en de eerste ervaringen zijn positief. Naar verwachting draagt de technologie bij aan sneller herstel, minder pijn en een kortere revalidatie. Jaarlijks voert het ziekenhuis zo’n 400 knieoperaties uit, waarvan ongeveer 75 halve protheses. Bij deze ingreep blijft een deel van de eigen knie behouden, wat leidt tot een natuurlijker gevoel en vaak een sneller herstel dan bij volledige vervanging. 

Smartwatch zonder manchet maakt continue bloeddrukmeting mogelijk
Onderzoekers uit de VS hebben een smartwatch ontwikkeld die continu de bloeddruk kan meten zonder gebruik van een traditionele opblaasbare manchet. Het apparaat maakt gebruik van bio‑impedantie: een pijnloze elektrische stroom die veranderingen in de bloedstroom meet. Deze signalen worden gecombineerd met AI en fysica‑gebaseerde modellen om niet alleen losse waarden, maar de volledige bloeddrukgolf in kaart te brengen. Hierdoor ontstaat een continu en gedetailleerd beeld van de cardiovasculaire gezondheid, ook tijdens dagelijkse activiteiten. In tests bij ongeveer 150 personen, waaronder ziekenhuispatiënten, liet de technologie veelbelovende resultaten zien. Een belangrijk voordeel is dat geen individuele kalibratie nodig is. 

Ziekenhuis

Grote wachttijdverschillen tussen ziekenhuizen door personeelstekorten
Wachttijden voor ziekenhuiszorg verschillen sterk per regio en ziekenhuis, vooral binnen maag‑, darm‑ en leverziekten (MDL), oogheelkunde en dermatologie. Nieuwe cijfers van de NZa laten zien dat patiënten soms binnen enkele weken terechtkunnen, terwijl zij elders tot een jaar of langer moeten wachten voor dezelfde behandeling. Deze verschillen worden onder meer veroorzaakt door een tekort aan specialisten en een groeiende zorgvraag. Zo zijn er minder MDL‑artsen opgeleid, terwijl het aantal patiënten en behandelmogelijkheden is toegenomen. Ook in de oogheelkunde en dermatologie spelen vergrijzing, stijgende ziekteprevalentie en personeelstekorten een grote rol. Zelfstandige behandelcentra kunnen deels verlichting bieden door eenvoudige zorg over te nemen, maar verwijzen complexe gevallen vaak terug naar ziekenhuizen. 

Cosmetische klinieken informeren patiënten onvoldoende over risico’s borstimplantaten
Onderzoek van Radar wijst erop dat cosmetische klinieken patiënten onvoldoende en onvolledig informeren over de risico’s van siliconen borstimplantaten. Volgens richtlijnen van de beroepsgroep zijn zorgverleners verplicht patiënten volledig en objectief te informeren, maar dit gebeurt in de praktijk niet altijd. Tijdens consulten in vier grote Nederlandse klinieken werd de verplichte bijsluiter niet besproken en werden alternatieve behandelingen nauwelijks benoemd. In plaats daarvan benadrukten artsen de vermeende veiligheid van implantaten, terwijl wetenschappelijk bewijs over mogelijke risico’s en bijwerkingen onzeker blijft. Bekende complicaties zijn onder meer een verhoogd risico op een zeldzame vorm van lymfeklierkanker (BIA‑ALCL) en klachten die worden aangeduid als Breast Implant Illness. Experts spreken dan ook van het bagatelliseren van risico-informatie. 

Beweegspreekuur voorkomt ziekenhuisverwijzing bij meeste patiënten
Het BeweegSpreekuur, waarbij een huisarts en fysiotherapeut gezamenlijk patiënten met beweegklachten beoordelen, voorkomt in 86% van de gevallen een verwijzing naar het ziekenhuis. Uit een proefperiode in 2024 en 2025 blijkt dat circa 90% van de patiënten tevreden is over deze aanpak. Tijdens het spreekuur, dat op verwijzing van de huisarts plaatsvindt, wordt binnen één consult een diagnose gesteld en direct een behandelplan opgesteld, eventueel met aanvullende echo. Dit maakt zorg sneller, laagdrempeliger en dichter bij huis beschikbaar. De aanpak verlaagt de druk op ziekenhuizen en voorkomt onnodige specialistische zorg. Op basis van de positieve resultaten wordt het BeweegSpreekuur structureel onderdeel van de zorg in de regio Salland, waar naar verwachting jaarlijks zo’n 1.300 patiënten gebruik van zullen maken.