Axon News Highlights (week 4 mei – 8 mei 2026)

Afgelopen week werd bekend dat Nederlandse burgers nog altijd weinig vertrouwen hebben in de toekomstige betaalbaarheid van de zorg. Het Zorginstituut maakte bekend de doorlooptijd voor de beoordeling van dure geneesmiddelen succesvol te hebben verkort. De TU Eindhoven richt een campus op voor gezondheidstechnologie, en het Catharina Ziekenhuis is gestart met een landelijk onderzoek naar orgaansparende behandeling bij een ernstige vorm van endeldarmkanker. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Vertrouwen in toekomstige betaalbaarheid van zorg blijft laag
Het vertrouwen van burgers dat de zorg in de toekomst betaalbaar blijft, is tussen 2020 en 2024 structureel laag gebleven, blijkt uit onderzoek van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. Slechts een minderheid heeft (heel) veel vertrouwen dat de eigen bijdragen betaalbaar blijven, dat patiënten niet de dupe worden van stijgende kosten of dat bezuinigingen niet ten koste gaan van patiënten. Het vertrouwen in betaalbare eigen bijdragen daalde van 33% in 2020 naar 20% in 2022 en herstelde deels naar 29% in 2024. Het vertrouwen dat patiënten niet worden geraakt door kostenstijgingen nam verder af, van 20% in 2020 naar 11% in 2024. In 2024 had slechts 9% veel vertrouwen dat bezuinigingen patiënten zouden ontzien. Mannen, mensen met weinig zorggebruik en personen met een betere ervaren gezondheid zijn relatief vaker optimistisch. 

Minister: kans op verspreiding hantavirus in Nederland zeer klein
Volgens minister Hermans is het risico op verspreiding van het hantavirus in Nederland klein. Aanleiding voor de toelichting is een uitbraak aan boord van het Nederlandse cruiseschip Hondius, waarbij tot nu toe drie mensen zijn overleden, onder wie een 69‑jarig Nederlands echtpaar. Hermans stelt dat de situatie nauwlettend wordt gevolgd in samenwerking met nationale en internationale organisaties. Enkele opvarenden zijn geëvacueerd en naar Nederland overgebracht; twee bemanningsleden worden hier in het ziekenhuis behandeld. Ook wordt onderzocht of anderen buiten het schip mogelijk zijn blootgesteld aan het virus. Volgens de minister is er momenteel geen aanleiding voor algemene onrust. 

Ministerie blokkeert verplicht dagelijks bewegen op basisscholen
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft een voorstel tegengehouden om dagelijks bewegen verplicht op te nemen in het curriculum van basisscholen. Dit besluit kwam vlak voor de definitieve vaststelling van de nieuwe kerndoelen, ondanks anderhalf jaar voorbereiding door curriculumontwikkelaar SLO. Neuropsycholoog Erik Scherder noemt het schrappen onbegrijpelijk, gezien de sterke toename van overgewicht en bewegingsarmoede onder kinderen. In Nederland hebben circa 400.000 kinderen overgewicht, met steeds ernstigere gezondheidsgevolgen. Scherder spreekt van een ‘pandemie’ en wijst erop dat zelfs jonge kinderen al diabetes type 2 ontwikkelen. Omdat overleg met OCW niets opleverde, verkent hij samen met Defence for Children juridische stappen tegen de staat. 

Farma

Zorginstituut verkort doorlooptijd bij beoordeling van dure geneesmiddelen
Zorginstituut Nederland (ZIN) heeft in 2025 minder lang over de doorlooptijd voor de beoordeling van dure ziekenhuisgeneesmiddelen gedaan dan het jaar ervoor. De gemiddelde beoordelingstijd van sluisgeneesmiddelen was 144 dagen, een daling van 27 dagen ten opzichte van 2024. Daarmee beslaat de pakketbeoordeling ongeveer een derde van het totale traject vanaf EMA‑registratie tot en met prijsonderhandelingen (fase 2). Ook bij geneesmiddelen die via de apotheek worden verstrekt, werd tijdwinst geboekt: de gemiddelde beoordelingsduur daalde van 110 naar 92 dagen. Het ZIN schrijft de versnelling toe aan procesverbeteringen, extra beoordelaars en het gebruik van proefdossiers om vertraging door incomplete informatie te voorkomen. 

Consumentenbond: verzekeraars schieten tekort bij medicijninkoop
De Consumentenbond vindt dat zorgverzekeraars onvoldoende medicijnen inkopen, waardoor consumenten vaak de dupe worden van tekorten. Medicijntekorten zijn volgens de bond al twee jaar op rij de grootste bron van consumentenzorgen in de zorg. Als het voorkeursmedicijn van de verzekeraar niet leverbaar is, krijgen patiënten geregeld een alternatief waarvoor zij moeten bijbetalen of dat ten laste komt van het eigen risico. Volgens de Consumentenbond leidt dit niet alleen tot financiële problemen, maar soms ook tot gezondheidsklachten doordat alternatieven anders werken of gedoseerd zijn. De bond roept zorgverzekeraars op hun preferentiebeleid aan te passen door per medicijn meerdere leveranciers of merken te contracteren en alternatieven volledig te vergoeden. 

Eerste patiënt ter wereld krijgt nieuwe immuuntherapie tegen alvleesklierkanker
In het Radboudumc is als eerste ter wereld een patiënt met alvleesklierkanker behandeld met een nieuwe, experimentele vorm van immuuntherapie. Bij deze behandeling worden T‑cellen uit het bloed van de patiënt gehaald en genetisch aangepast zodat zij specifieke kenmerken van tumorcellen kunnen herkennen en aanvallen. De aanpak lijkt op CAR‑T‑celtherapie bij bloedkanker, maar is bij vaste tumoren zoals alvleesklierkanker complexer door de grote variatie in kankercellen. De behandeling wordt getest in een fase‑1‑studie, gericht op veiligheid en dosering, en is vooralsnog alleen beschikbaar in enkele gespecialiseerde ziekenhuizen wereldwijd. Niet alle patiënten komen in aanmerking; zij worden vooraf uitgebreid gescreend en krijgen eerst chemotherapie. Hoewel het onderzoek nog in een vroeg stadium is en resultaten pas later volgen, zien onderzoekers dit als een belangrijke stap richting nieuwe behandelopties voor een ziekte met zeer beperkte vooruitzichten. 

MedTech

TU/e bundelt krachten in nieuw instituut voor gezondheidstechnologie
De Technische Universiteit Eindhoven richt het Eindhoven Institute for Transformative Health Technology (HEALTH) op, dat in januari 2027 officieel wordt geopend. Met dit instituut wil TU/e bijdragen aan betaalbare, toegankelijke en duurzame zorgoplossingen en haar strategische positie op het gebied van gezondheidstechnologie versterken. HEALTH brengt onderzoekers uit vrijwel alle faculteiten samen en fungeert als centraal knooppunt voor samenwerking met zorginstellingen, maatschappelijke organisaties en industrie. Het onderzoek richt zich op twee thema’s. Future Health focust op het voorkomen en genezen van chronische ontstekingsziekten via biomaterialen, regeneratieve geneeskunde, beeldvorming en AI. Future Cure & Care richt zich op implementatie, acceptatie en integratie van innovaties in de zorgpraktijk. Door transdisciplinaire samenwerking en sterke regionale partners wil TU/e de maatschappelijke impact van gezondheidstechnologie versnellen. 

MedTech Europe steunt EU‑herziening hulpmiddelenregels, maar vraagt gerichte aanpassingen
MedTech Europe steunt de voorgestelde herziening van de EU-verordeningen voor medische hulpmiddelen (MDR) en in‑vitrodiagnostiek (IVDR), maar pleit voor gerichte aanpassingen. De sectororganisatie verwelkomt maatregelen die voorspelbaarheid vergroten en administratieve lasten verminderen, zoals flexibeler certificatenbeheer, eenvoudiger wijzigingsprocedures en verdere digitalisering. Tegelijkertijd stelt de branchevereniging dat bepaalde onderdelen tekortschieten. Zo zijn innovatiepaden nog onvoldoende uitgewerkt, ontbreekt duidelijke juridische afstemming met AI‑regelgeving en dreigen nieuwe IVDR‑regels extra proceslast te veroorzaken. Ook vindt de organisatie dat de impact van IVDR‑wijzigingen te weinig aandacht krijgt. MedTech Europe is bovendien kritisch over het voorstel om herbruikbaarheid als uitgangspunt te nemen voor single‑use‑hulpmiddelen omdat het de complexiteit vergroot zonder aantoonbaar voordeel voor patiënten. 

AI herkent ADHD bij kinderen jaren vóór officiële diagnose
Kunstmatige intelligentie kan ADHD bij kinderen al jaren voor een officiële diagnose nauwkeurig voorspellen, blijkt uit nieuw onderzoek van Duke Health. Onderzoekers analyseerden elektronische patiëntendossiers van meer dan 140.000 kinderen en trainden een AI‑model om patronen te herkennen die wijzen op een verhoogd risico op ADHD. Het systeem identificeerde combinaties van ontwikkelings-, gedrags- en klinische signalen die vaak al in de vroege kindertijd aanwezig zijn en bleek vooral bij kinderen vanaf vijf jaar zeer betrouwbaar. Vroege herkenning kan ervoor zorgen dat kinderen sneller ondersteuning krijgen, wat gunstig is voor hun schoolprestaties en sociale ontwikkeling. 

Ziekenhuis

Landelijk onderzoek moet orgaansparende behandeling bij endeldarmkanker uitbreiden
Het Catharina Ziekenhuis is gestart met de MEND‑IT II‑studie, een grootschalig landelijk onderzoek naar orgaansparende behandeling bij een ernstige, moeilijk te behandelen vorm van endeldarmkanker. In totaal doen minstens 23 zorgcentra mee en worden 394 patiënten geïncludeerd. De studie bouwt voort op de eerdere MEND‑IT‑studie, waarin bij een deel van de patiënten na intensieve voorbehandeling een operatie kon worden voorkomen via een ‘watch‑and‑wait’‑strategie. Dat betekent een duidelijke verbetering van kwaliteit van leven, zonder stoma en met minder bijwerkingen. MEND‑IT II onderzoekt of een minder intensieve chemotherapie even effectief is als de zware standaardbehandeling. Als dat zo blijkt, kan orgaansparing mogelijk worden voor een veel grotere en kwetsbaardere patiëntgroep. De eerste patiënten zijn inmiddels gestart en de resultaten worden over enkele jaren verwacht. 

Explosieve groei wachttijden bij gespecialiseerde overgangszorg
De wachttijd bij vrouwenkliniek Ellesie voor hulp bij overgangsklachten is in korte tijd opgelopen van 6 naar 320 dagen. Volgens de gynaecologen komt dit doordat overgangsklachten lange tijd werden onderschat en vrouwen zelden werden doorverwezen. Inmiddels zoeken vrouwen uit heel Nederland actief gespecialiseerde zorg voor klachten als langdurig bloedverlies, slecht slapen, brain fog en opvliegers. Bij Ellesie krijgen zij uitgebreid onderzoek en, waar nodig, hormoontherapie. De kliniek biedt meer tijd per consult dan ziekenhuizen meestal kunnen vrijmaken en kijkt breder dan alleen naar oestrogeen, zoalsnaar ijzer- en vitaminewaarden en leefstijl. De hernieuwde acceptatie van hormoontherapie en toenemende aandacht via media en sociale netwerken spelen eveneens een rol. 

Cardiologen willen stoppen met routinematige fietstest bij pijn op de borst
De Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) adviseert cardiologen om te stoppen met de routinematige fietstest bij patiënten met pijn op de borst. Dit advies maakt deel uit van de nieuwe de‑implementatieagenda van de NVVC, die gericht is op het terugdringen van overbodige zorg. De aanbeveling volgt uit een richtlijn uit 2024 over de behandeling van chronische coronaire syndromen. Volgens de NVVC levert de fietstest in deze context onvoldoende diagnostische meerwaarde op. De agenda bevat daarnaast voorstellen om minder echocardiografie toe te passen na beroertes en om administratieve lasten te verminderen. De vereniging benadrukt dat het stoppen met niet‑effectieve zorg past binnen het principe van passende zorg en naar verwachting geen nadelige gevolgen heeft voor de financiering.