Axon News Highlights (week 28 april – 1 mei 2026)

Afgelopen week werd bekend dat er nog altijd grote gezondheidsverschillen bestaan tussen groepen Nederlandse volwassenen. Het Indiase Sun Pharmaceuticals is voornemens Organon uit Oss over te nemen. Een bloedtest zou in de toekomst het beenmergbiopt kunnen vervangen in de myeloomdiagnostiek. Tot slot blijkt een kwart van de patiënten met alcoholvergiftiging op de SEH jonger dan 18 jaar. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Grote gezondheidsverschillen onder Nederlandse volwassenen
Uit onderzoek op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 blijkt dat er grote gezondheidsverschillen bestaan tussen groepen volwassenen. Hoewel driekwart van de volwassenen de eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart, zijn er zes gezondheidsgroepen te onderscheiden, waarvan twee met een duidelijk ongunstig profiel. In deze groepen ervaart slechts één op de tien de gezondheid als goed. Ongunstige profielen hangen sterk samen met factoren als moeite met rondkomen, gebrek aan sociale steun, lage participatie in werk of onderwijs en ontevredenheid over de woonomgeving. Het verkleinen van gezondheidsverschillen vraagt daarom om preventie en gerichte interventies, maar ook om samenwerking tussen de publieke gezondheid en andere beleidsterreinen zoals onderwijs en sociale zaken. 

Populaire huisartsentool onder vuur wegens ondoorzichtig en ongecontroleerd advies
De online huisartsentool ‘Moet ik naar de dokter?’ (MINDD), die jaarlijks door miljoenen mensen wordt gebruikt, geeft volgens onderzoek van de NOS al jaren advies zonder de vereiste certificering. Hoewel wordt gesteld dat dat de tool slechts informatie verstrekt, wordt geadviseerd over het wel of niet contacteren van een huisarts, waarmee strengere Europese regels voor medische adviestools worden omzeild. Toezichthouder IGJ bevestigt dat MINDD lange tijd niet aan de formele eisen voldeed. Daarnaast is onduidelijk waarop de adviezen zijn gebaseerd: instanties als het NHG en de Nederlandse Triage Standaard ontkennen betrokkenheid en toestemming. De tool kan zeer uiteenlopende adviezen geven bij kleine verschillen in invoer. Ondanks eerdere zorgen van het ministerie volgt voorlopig geen nader onderzoek. De inspectie neemt voorlopig genoegen met de belofte van MINDD om alsnog certificering te regelen. 

Minder overstappers zorgverzekering door stabiele premie
In 2026 stapten 1,1 miljoen Nederlanders over naar een andere zorgverzekeraar, goed voor 6,4% van de verzekerden. Dat is minder dan in eerdere jaren, blijkt uit de Zorgthermometer 2026 van Vektis. De belangrijkste reden is de vrijwel stabiele premie. De gemiddelde jaarpremie steeg slechts met € 3 naar € 1.879. Verzekeraars konden de premie dempen door een eenmalige meevaller in het Zorgverzekeringsfonds en het aanspreken van eigen reserves. Ondanks de beperkte premiewijziging zijn er nog steeds aanzienlijke prijsverschillen tussen polissen. Tegelijkertijd kiezen steeds minder mensen voor een vrijwillig hoger eigen risico. De zorgverzekeringsmarkt blijft ondertussen sterk geconcentreerd: bijna 85% van de verzekerden is aangesloten bij de vier grootste concerns, met Achmea als grootste en Nationale Nederlanden als sterkste groeier. 

Farma

Indiaas farmabedrijf wil Organon uit Oss overnemen
Het Nederlandse farmaceutische bedrijf Organon, met een grote productielocatie in Oss, wordt waarschijnlijk overgenomen door het Indiase Sun Pharmaceutical. Met de overname is een bedrag gemoeid van bijna $ 12 miljard, wat het tot een van de grootste buitenlandse acquisities ooit door een Indiaas bedrijf zou maken. Organon was tot 2020 onderdeel van het Amerikaanse MSD en ging daarna verder als zelfstandig beursgenoteerd bedrijf. Wereldwijd werken circa 10.000 mensen voor Organon, van wie ongeveer 2.500 in Nederland en België. Sun Pharmaceutical, marktleider in India, ziet vooral kansen in Organons geneesmiddelen voor vrouwen, zoals anticonceptie en menopauzebehandelingen. Het bedrijf wil via Organon eenvoudiger toegang krijgen tot grote markten, waaronder China. De overname moet nog worden goedgekeurd door toezichthouders en aandeelhouders. 

Lagere geneesmiddelenprijzen vooral gevolg van Wgp-druk
De apotheekinkoopprijzen van receptplichtige geneesmiddelen in het basispakket daalden in april 2026 gemiddeld met 1,2% ten opzichte van maart. Op jaarbasis komt dit neer op een geschatte besparing van € 58 miljoen aan inkoopwaarde, meldt de SFK. De prijsdaling hangt sterk samen met de herijking van maximumprijzen op grond van de Wet geneesmiddelenprijzen (Wgp), die tweemaal per jaar plaatsvindt. In april 2026 hadden circa 5.600 artikelen een Wgp-maximumprijs. Bij bijna 1.900 middelen met zogenoemde Wgp-druk leidde een lagere maximumprijs tot een besparing van € 47 miljoen per jaar. Tegelijkertijd zorgde verruiming van de maximumprijs bij andere middelen voor € 11 miljoen extra uitgaven. Nieuwe Wgp-limieten voor extra artikelen leverden nog eens € 25 miljoen besparing op. Deze inkoopprijsontwikkelingen werken niet direct door in de uitgaven van verzekeraars door bestaande prijsafspraken. 

Galapagos verdwijnt definitief van het toneel onder Amerikaanse regie
Het voormalige Nederlands-Belgische biotechbedrijf Galapagos bestaat feitelijk niet meer en gaat verder onder de naam Lakefront Biotherapeutics. Ooit gold Galapagos als een grote biofarmaceutische belofte, met een beurswaarde van meer dan € 21 miljard en een succesvolle Europese toelating van het reumamedicijn filgotinib. Na een strategische deal in 2019 met het Amerikaanse Gilead nam de Amerikaanse invloed echter geleidelijk toe. Tegenvallende onderzoeksresultaten, het uitblijven van Amerikaanse markttoelating en het mislukken van nieuwe geneesmiddelen ondermijnden het toekomstperspectief. Ook een veelbelovende Car‑T‑celtherapielijn werd stopgezet, ondanks positieve testresultaten, waarna honderden banen verdwenen. Wat resteert is een klein rompbedrijf met vooral activiteiten in de VS en circa € 2,85 miljard in kas, maar zonder duidelijke onderzoeksstrategie. Galapagos’ aanwezigheid in Nederland en België is daarmee vrijwel verdwenen. 

MedTech

Bloedtest kan beenmergbiopten bij multipel myeloom vervangen
Een nieuwe bloedtest, EasyM, biedt een niet‑invasief alternatief voor pijnlijke beenmergbiopten bij de diagnose en monitoring van multipel myeloom. De test, ontwikkeld door het Canadese bedrijf Rapid Novor, detecteert M‑proteïne in het bloed. Per patiënt kan een unieke eiwitsignatuur worden vastgesteld, vergelijkbaar met een vingerafdruk. EasyM is zeer gevoelig en kan een terugkeer van de ziekte tot 2 tot 11 maanden eerder signaleren dan bestaande methoden. Daarnaast geeft de bloedtest een consistenter beeld van de ziekte dan biopsieën, die afhankelijk zijn van de bemonsterde locatie. Opvallend is dat bij sommige patiënten, die volgens biopsieën ziektevrij waren, alsnog M‑proteïne werd gevonden. De test is inmiddels goedgekeurd in Canada. 

Heupairbag moet valletsel bij ouderen voorkomen
Een speciaal broekje of riem met geïntegreerde airbags kan ouderen beschermen tegen heupfracturen bij een val. Het hulpmiddel, ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Wolk, gebruikt sensoren en een valalgoritme die 500 keer per seconde bewegingen meten. Bij een val blazen kleine airbags zich binnen een fractie van een seconde op met CO₂, waardoor de impact op de heup sterk wordt verminderd. De airbaglaag is enkele centimeters dik en kan onzichtbaar onder kleding worden gedragen. De heupairbag wordt inmiddels gebruikt in ongeveer 500 verpleeghuizen en ook door zelfstandig wonende ouderen. Volgens Wolk leidt het gebruik tot minder heupfracturen en lagere zorgbelasting. Instellingen kunnen een abonnement afsluiten van circa € 80 per airbag per maand. Voor particulieren kost het product bijna € 1.000, al wordt ingezet op toekomstige vergoeding. 

Wol blijkt veelbelovend en duurzaam alternatief voor botherstel
Onderzoekers van King’s College London hebben aangetoond dat keratine uit wol een sterk en duurzaam alternatief kan zijn voor collageen bij botherstel. Collageen geldt al lang als standaard, maar kent beperkingen zoals lage sterkte, snelle afbraak en hoge kosten. Keratine daarentegen is stabieler, mechanisch sterker en afkomstig uit een hernieuwbare reststroom uit de landbouw. In een studie bleek dat wolgebaseerde membranen de groei van nieuw botweefsel effectief ondersteunen en structureel sterker zijn dan bestaande materialen. De keratinemembranen integreerden goed met omliggend weefsel en bleven stabiel tijdens de genezing. Voor het eerst is een dergelijk biomateriaal succesvol getest in een levend diermodel, waarmee de stap naar klinische toepassing dichterbij komt.  

Ziekenhuis

Veel alcoholgerelateerde SEH-bezoeken door jongeren, vooral minderjarige meisjes
In 2024 kwamen naar schatting 5.300 mensen op de spoedeisende hulp (SEH) terecht met een alcoholvergiftiging. Bijna een kwart (24%) van deze patiënten was jonger dan 18 jaar, blijkt uit cijfers van VeiligheidNL. Opvallend is dat het aandeel minderjarigen met alcoholvergiftiging bij meisjes twee keer zo hoog was als bij jongens (36% ten opzichte van 17%). Hoewel het totale aantal SEH‑bezoeken door alcoholvergiftiging in de afgelopen tien jaar met 31% is gedaald, lijkt het aantal gevallen onder minderjarigen sinds 2020 weer toe te nemen. Alcoholvergiftigingen en alcoholgerelateerde ongelukken veroorzaakten in 2024 samen honderden miljoenen euro’s aan zorgkosten en arbeidsverzuim. Daarnaast nam het aantal ernstige letsels door alcoholgerelateerde ongelukken de afgelopen tien jaar met 50% toe.  

Snelle ingreep bij ernstige longembolie kan levensreddend zijn
Bij sommige patiënten met een ernstige longembolie kan een snelle, directe ingreep het verschil maken tussen verslechtering en herstel. In het Catharina Ziekenhuis wordt bij specifieke patiënten het bloedstolsel soms direct uit de longen verwijderd via een katheterbehandeling. Deze aanpak is vooral geschikt wanneer standaard bloedverdunners te risicovol zijn, bijvoorbeeld na een operatie of val. Via een bloedvat in de lies haalt de interventieradioloog het stolsel weg, waardoor de blokkade onmiddellijk wordt verholpen. Artsen zien soms direct klinisch effect, zoals het verdwijnen van benauwdheid. De behandeling vraagt om snelle en complexe besluitvorming en wordt daarom uitgevoerd door een vast multidisciplinair expertteam. Andere ziekenhuizen in de regio verwijzen patiënten door naar het Catharina Ziekenhuis.  

Veelgebruikte knieoperatie bij meniscusschade blijkt ineffectief en mogelijk schadelijk
Een veelvoorkomende knieoperatie bij kraakbeenschade, de gedeeltelijke meniscectomie, biedt patiënten geen voordeel en kan op lange termijn zelfs tot slechtere uitkomsten leiden. Dat blijkt uit een Finse studie met een follow‑up van 10 jaar, waarin patiënten met een meniscusscheur werden vergeleken met een controlegroep die een ‘schijnoperatie’ onderging. De geopereerde patiënten scoorden slechter op kniefunctie, pijn en progressie van artrose en hadden vaker aanvullende knieoperaties nodig. Meniscusscheuren blijken bovendien vaak incidentele bevindingen op MRI, ook bij mensen zonder klachten. De resultaten wijzen volgens de onderzoekers op een ‘medical reversal’: een breed toegepaste behandeling die niet effectief blijkt.