Axon News Highlights (week 20 april – 24 april 2026)

Afgelopen week werd bekend dat het Nationaal Sportakkoord dreigt te sneuvelen door bezuinigingen. Onderzoek van o.a. het Radboudumc toonde aan dat een combinatiepil het risico op herhaling van een hersenbloeding sterk kan verlagen. Verder gaat de Nederlandse hartzorg momenteel gebukt onder een terugroepactie van een spuitadapter, waardoor vooral geplande, niet-spoedeisende ingrepen moeten worden uitgesteld. Tot slot bestaat er binnen nagenoeg alle adviesraden grote weerstand tegen de bestuurlijke fusie tussen het MUMC+ en de Universiteit Maastricht. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Nationaal Sportakkoord dreigt te sneuvelen
Het Nationaal Sportakkoord gaat mogelijk verdwijnen omdat het ministerie van VWS geen budget meer uittrekt voor een nieuw akkoord vanwege de bredere begrotingsdruk. Gemeenten, sportverenigingen en sportorganisaties vrezen dat het dan nog moeilijker wordt om Nederlanders in beweging te krijgen. Jaarlijks gaat € 16,5 miljoen naar landelijke organisaties en sportbonden en € 10 miljoen naar lokale sportakkoorden. Het wegvallen van deze gelden raakt de hele sportinfrastructuur. Organisaties als VSG, NOC NSF en POS waarschuwen dat ambities rond gezondheid en sportdeelname zo onhaalbaar worden, zeker nu meer dan de helft van de volwassenen te weinig beweegt en ook jongeren minder sporten. Projecten zoals het werven van sporters in kansarme wijken komen eveneens in gevaar.  

Vervolg op Green Deal Duurzame Zorg in voorbereiding zonder VWS
De Green Deal Duurzame Zorg 3.0 loopt eind 2026 af en het Ministerie van VWS trekt zich terug uit de regie. Zorgorganisaties werken inmiddels zelf aan een vervolg voor de komende vier jaar. Voortzetting is hard nodig, omdat de zorgsector jaarlijks 190.000 kilo medicijnresten in het water laat belanden, 4% van al het afval produceert en veel andere grote uitdagingen kent op het gebied van duurzaamheid. Wel zijn er mooie resultaten behaald op thema’s als CO2-reductie en bewustwording, en blijft de ketenaanpak voor medicijnresten in ontwikkeling. VWS organiseert in oktober nog een brede conferentie, maar is daarna niet meer betrokken. De branche zet in op lobby om VWS terug aan tafel te krijgen. 

Tranchering eigen risico pakt nadelig uit voor chronisch zieken
De Patiëntenfederatie waarschuwt dat de geplande tranchering van het eigen risico het merendeel van de chronisch zieken niet helpt. Omdat zij jaarlijks vrijwel altijd hun volledige eigen risico gebruiken, verwacht 78% van de mensen met een chronische aandoening en 82% van de mensen met meerdere aandoeningen juist meer te gaan betalen. Volgens de federatie vergroot dit de kloof tussen gezonde en zieke mensen. Daarnaast versterkt het de al bestaande stapeling van zorgkosten, die nu al leidt tot financiële druk en soms zelfs zorgmijding. De coalitie wordt opgeroepen de plannen te herzien en te kiezen voor alternatieven die de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg waarborgen zonder patiënten extra te belasten. 

Farma

Combinatiepil verlaagt risico op nieuwe hersenbloeding bij kwetsbare patiënten
Een grote internationale studie, waaraan onder meer het Radboudumc deelnam, toont aan dat een dagelijkse combinatiepil met drie lage doses bloeddrukverlagers het risico op een nieuwe hersenbloeding met 39% vermindert. De pil verlaagde de bloeddruk gemiddeld met negen punten en leidde tot minder ernstige hart- en vaatziekten. Omdat patiënten slechts één pil hoeven te slikken en de doses laag zijn, treden minder bijwerkingen op en blijft de therapietrouw hoger. Hoewel de combinatiepil nog niet in Nederland verkrijgbaar is, kunnen artsen de lage dosisaanpak al toepassen. De resultaten zullen naar verwachting worden verwerkt in nationale en internationale richtlijnen. 

Plastic afval als bron voor duurzame Parkinsonmedicatie
Onderzoekers van de Universiteit van Edinburgh hebben aangetoond dat plastic afval kan worden omgezet in levodopa, een belangrijk medicijn tegen Parkinson. Door E. coli te manipuleren wisten zij PET plastic om te zetten in deze stof. De aanpak speelt in op de groeiende vraag, nu wereldwijd meer dan 10 miljoen mensen Parkinson hebben. Het onderzoek bouwt voort op eerdere successen waarbij plastic werd omgezet in paracetamol en sluit aan bij bredere ontwikkelingen in circulaire chemie. Parallel onderzoek toont aan dat plastic ook kan dienen als basis voor antibiotica en kankertherapieën. 

Eli Lilly koopt Kelonia om ontwikkeling innovatieve therapie voor myeloom te versnellen
Eli Lilly neemt het biotechbedrijf Kelonia over voor een eerste bedrag van ongeveer $ 3,25 mld., met een mogelijk oplopend overnamebedrag tot $ 7 mld. Kelonia ontwikkelt een nieuwe behandeling tegen myeloom die een belangrijke stap in het huidige proces moet overslaan, namelijk het verwijderen en genetisch aanpassen van witte bloedcellen buiten het lichaam. De therapie bevindt zich nog in de eerste fase van klinisch onderzoek, maar zou in de toekomst het behandelproces aanzienlijk kunnen vereenvoudigen. 

MedTech

Terugroepactie spuitadapter legt niet-spoedeisende hartzorg stil
Een landelijke terugroepactie van een defecte spuitadapter die wordt gebruikt bij hartkatheterisatie leidde ertoe dat veel ziekenhuizen geplande, niet-spoedeisende hartbehandelingen moeten uitstellen. De adapter kan lucht toelaten of plastic deeltjes loslaten, hetgeen ernstige complicaties kan veroorzaken. Spoedzorg blijft doorgaan met schaarse alternatieven, meldt de Nederlandse Vereniging van Cardiologie. De FDA verplichtte fabrikant Medline tot vernietiging van de producten na honderden klachten en tekortschietende veiligheidscontroles. De IGJ is inmiddels ook een terugroepactie gestart, daar de risico’s groter blijken dan gedacht. Initieel was de inspectie van mening dat het plan van aanpak van de fabrikant volstond. Ziekenhuizen werken ondertussen aan het snel verkrijgen van veilige oplossingen, terwijl artsen in uitzonderlijke spoedgevallen de adapter nog met uiterste voorzichtigheid mogen gebruiken. 

Vroege FDG-PET voorspelt behandeluitkomst bij uitgezaaide borstkanker beter dan CT
Een Nederlandse studie in JAMA Oncology laat zien dat een FDG-PET-scan twee weken na start van de behandeling de behandelrespons bij nieuw gediagnosticeerde uitgezaaide borstkanker veel beter voorspelt dan een standaard CT na acht weken. Bij tweehonderd patiënten had afwezigheid van progressie op vroege FDG PET een negatief voorspellende waarde van 94,7% voor non progressie op CT. Patiëntengroepen zonder vroege progressie hadden een duidelijk langere progressievrije en totale overleving (19,4 en 39,4 maanden) dan patiënten met vroege metabole progressie (4,1 en 18,5 maanden). Opvallend was dat patiënten met een schone CT, maar wel progressie op vroege FDG PET, aanzienlijk slechtere uitkomsten hadden. De onderzoekers pleiten voor vervolgonderzoek naar de rol van vroege FDG PET in behandelbeslissingen. 

Geen verhoogd risico op auto-immuunziekten bij siliconen implantaten na borstkanker
Een Nederlandse studie onder ruim 12.000 vrouwen laat zien dat siliconen borstimplantaten na borstkanker geen verhoogde kans geven op auto immuun of reumatische aandoeningen. Vrouwen met een implantaat reconstructie kregen deze ziekten even vaak als vrouwen zonder reconstructie of met lichaamseigen weefsel. Ongeveer 1 op de 14 vrouwen ontwikkelde later een dergelijke aandoening. Eerder onderzoek toonde al geen verhoogd risico op klachten die worden gekoppeld aan Breast Implant Illness. Het bekende, maar zeer kleine risico op een zeldzame vorm van lymfklierkanker blijft echter bestaan. De resultaten zijn geruststellend voor vrouwen die een reconstructie overwegen en helpen bij hen een weloverwogen keuze. 

Ziekenhuis

Adviesraden wijzen fusie MUMC+ en Universiteit Maastricht af
Alle adviesraden, behalve de cliëntenraad, hebben het voorstel voor een bestuurlijke fusie tussen het Maastricht UMC+ en de Universiteit Maastricht afgewezen. De universiteitsraad stemde unaniem tegen uit vrees dat niet-medische faculteiten ondergesneeuwd raken en vanwege de dubbele bestuursrol van de MUMC+ voorzitter. Ook de ondernemingsraad van het MUMC+ en de Faculteitsraad Health, Medicine and Life Sciences vrezen verlies van inspraak. Medisch specialisten staan in principe positief tegenover een fusie, maar vinden het huidige voorstel onvoldoende vanwege de dubbele bestuursfunctie. Het MUMC+ betreurt de uitkomst, maar stelt dat beide organisaties nog wel verder willen samenwerken. Vooralsnog wordt deze samenwerking verbreed binnen de bestaande bestuursvorm, terwijl wordt gewerkt aan niet-persoonsafhankelijke afspraken. 

ChipSoft bereidt bodemprocedure voor in epd-conflict met UMCG
ChipSoft zet stappen richting een mogelijke bodemprocedure tegen het UMCG, omdat het ziekenhuis samen met Treant en Ommelander wil overstappen op een gezamenlijk epd van Epic. Het softwarebedrijf heeft bij de Rechtbank Noord-Nederland een verzoek ingediend voor voorlopige bewijsverrichtingen, waarmee het getuigen wil horen en documenten wil inzien om zijn juridische positie te bepalen. Eerder oordeelde de rechtbank dat het UMCG een Europese aanbesteding moest uitschrijven, maar die uitspraak werd deze week in hoger beroep vernietigd. Het geschil draait om de vraag of het aansluiten van twee ziekenhuizen op het bestaande epd van Epic een ingrijpende contractwijziging is die opnieuw moet worden aanbesteed. ChipSoft wil bij een nieuwe aanbesteding kunnen meedingen naar de opdracht. Het hof constateert dat voorlopig eerst moet worden beslist welke stukken het UMCG moet overleggen en wat daarin vanwege bedrijfsgeheimen mag worden zwartgelakt.  

Hoogleraar stapt per direct uit adviesraad Gezondheidsraad na onthulde belangen
Hoogleraar Joline Beulens van het AUMC is per direct uit de adviescommissie Alcohol van de Gezondheidsraad gezet. Follow the Money bracht aan het licht dat zij niet volledig open was over haar banden met de alcoholindustrie. Beulens werkte mee aan onderzoek naar mogelijk gezondheidsvoordeel van matige alcoholinname, een studie die grotendeels door grote alcoholproducenten werd gefinancierd. De Gezondheidsraad concludeerde daarop dat haar positie in de commissie niet langer houdbaar was. Beulens verliest daarmee haar stem in het aanstaande advies over het Nederlandse alcoholbeleid, maar blijft wel betrokken als geraadpleegd deskundige.