Axon News Highlights (week 13 april – 17 april 2026)

Afgelopen week werd bekend dat bij de ransomware-aanval op ChipSoft-systemen wel degelijk medische patiëntgegevens zijn buitgemaakt. Onderzoeksjournalisten onthulden dat het Amerikaanse farmaceutische bedrijf MSD (Merck) al jarenlang belastingvoordeel ontvangt, via de Nederlandse innovatiebox, over de inkomsten van een middel dat bijna uit patent loopt. Het Nederlandse Qiagen lanceerde een test voor microbiële bloedbaandiagnostiek en de aangekondigde staking in umc’s is van de baan dankzij een cao-akkoord. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier!

Algemeen

Patiëntgegevens gestolen bij hack op ChipSoft-systemen
Bij de ransomware-aanval op ChipSoft zijn daadwerkelijk medische patiëntgegevens buitgemaakt, bevestigt het bedrijf. Eerder was nog onduidelijk of data was gestolen. Getroffen zorginstellingen, waaronder huisartsenpraktijken, revalidatieklinieken en het Oogziekenhuis Rotterdam, worden door ChipSoft geïnformeerd. De aanval richtte zich op het HiX 365-platform, waarbij hackers mogelijk specifiek medische behandelgegevens zochten. De exacte omvang van het datalek en het aantal gedupeerden is nog onbekend. Inmiddels zijn er meer dan zestig meldingen gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Het onderzoek naar de aanval loopt nog. Minister Sterk van Langdurige Zorg roept het bedrijf op snel duidelijkheid te geven.

Kabinet stuit op oppositie bij verhoging eigen risico
Het kabinet wil het eigen risico in de zorg verhogen naar € 455 per jaar, maar heeft daarvoor momenteel geen meerderheid in het parlement. Partijen als GroenLinks-PvdA en de BBB verzetten zich, omdat zij vrezen dat hogere kosten mensen ervan weerhouden zorg te gebruiken. Alleen coalitiepartijen en JA21 steunen het plan, wat onvoldoende is voor goedkeuring in zowel de Tweede als Eerste Kamer. Volgens minister Hermans is de maatregel nodig om de zorg betaalbaar te houden en levert deze circa € 5 miljard per jaar op. Het kabinet wil daarnaast een maximum van € 150 per behandeling invoeren om kosten voor patiënten te spreiden. Door de politieke weerstand en tijdsdruk staat het voorstel onder grote druk en vormt het een belangrijke test voor het kabinet.

Artsen waarschuwen voor risico’s van hormooncoaches
Artsen signaleren dat steeds meer vrouwen met hormonale klachten uitwijken naar hormooncoaches, wat risico’s met zich meebrengt. Volgens specialisten zijn adviezen van deze coaches niet altijd wetenschappelijk onderbouwd en kan het gebruik van supplementen of hormonen zonder medische begeleiding schadelijk zijn. ‘Hormooncoach’ is geen beschermde titel; Iedereen kan zich zo noemen, zonder medische achtergrond of erkende opleiding. Het grootste risico is dat vrouwen te laat een juiste diagnose krijgen doordat zij eerst alternatieve trajecten volgen. Tegelijk erkennen artsen dat de reguliere zorg tekortschiet in aandacht en kennis rondom vrouwspecifieke aandoeningen, hetgeen de populariteit van deze coaches verklaart. De NVOG pleit daarom voor betere zorg, meer onderzoek en behandeling op basis van bewezen effectieve methoden.

Farma

Miljardenvoordeel voor farmaceut roept vragen op over innovatiebeleid
De Amerikaanse farmaceut MSD (Merck) ontvangt jaarlijks honderden miljoenen euro’s belastingvoordeel via de Nederlandse innovatiebox, bedoeld om innovatie en werkgelegenheid te stimuleren. Volgens onderzoek van Trouw, Het Financieele Dagblad en het internationaal journalistencollectief ICIJ vorig jaar ruim € 900 miljoen euro uit de zogenoemde innovatiebox naar MSD. Het bedrijf profiteert van lagere belasting op winsten uit onder meer kankermedicijn Keytruda, terwijl het zijn onderzoekstak naar nieuwe kankermedicijnen in 2016 al uit Nederland heeft weggehaald. Meer dan 90% van het budget van € 2,9 miljard komt terecht bij slechts drie grote bedrijven: MSD, Booking.com en ASML. Critici stellen dat de regeling zijn doel mist en omdat het succesvolle multinationals bevoordeelt zonder duidelijke tegenprestatie. Het kabinet wil de regeling voorlopig handhaven, maar de discussie over effectiviteit en rechtvaardigheid neemt toe.

Nederland loopt voorop in doelmatig gebruik van oncolytica
Nederland onderscheidt zich internationaal door kritisch en doelmatig om te gaan met dure kankermedicijnen, blijkt uit onderzoek van Trouw, Het Financieele Dagblad, in samenwerking met internationaal journalistencollectief ICIJ. Nederlandse artsen passen behandelingen aan door medicatie eerder, korter of in lagere doseringen toe te dienen. Vooral bij immunotherapie, met middelen als Keytruda, Darzalex en Opdivo, blijkt dat standaarddoseringen vaak hoger zijn dan nodig. Tegelijk stuiten deze aanpakken op weerstand van farmaceutische bedrijven, die wijzen op het belang van klinisch bewezen doseringen en hoge ontwikkelkosten. Nederland combineert dit beleid met strenge prijsonderhandelingen en toelatingsbesluiten. Hoewel dit kosten drukt en verspilling tegengaat, kan het ook leiden tot spanningen over toegang tot nieuwe behandelingen en de balans tussen betaalbaarheid en innovatie.

Prostaatkankertherapie Pluvicto voorlopig niet vergoed
Het ministerie van VWS heeft besloten om Pluvicto voorlopig niet op te nemen in het basispakket voor patiënten met uitgezaaide, PSMA-positieve prostaatkanker. Voor een deel van de patiënten werd Pluvicto als even effectief gezien als bestaande behandelingen, terwijl het voor een andere groep een overlevingsvoordeel bood. Toch oordeelt het ZIN dat de kosteneffectiviteit zeer ongunstig is en dat een forse prijsverlaging nodig is. Omdat de gevraagde prijs te hoog bleef in verhouding tot de gezondheidswinst, wordt de vergoeding uitgesteld en blijft het middel in de sluis.

MedTech

Qiagen breidt uit met snelle test voor bloedbaaninfecties
Het Nederlandse biotechbedrijf Qiagen heeft een nieuwe diagnostische test gelanceerd voor bloedbaaninfecties. Deze test kan gelijktijdig 20 gram-positieve bacteriën en schimmels identificeren, evenals 10 resistentiemarkers tegen antibiotica. De technologie maakt gebruik van een geïntegreerd systeem waarin monsterverwerking, moleculaire analyse en dataverwerking samenkomen. Dit moet snellere en gerichtere behandelbeslissingen mogelijk maken, wat cruciaal is bij ernstige infecties waarbij tijd een doorslaggevende factor is. Met deze introductie breidt Qiagen zijn diagnostische portfolio uit naar bloedbaaninfecties, naast bestaande toepassingen voor luchtweg-, darm- en herseninfecties. Verdere uitbreiding met tests voor gram-negatieve bacteriën is in ontwikkeling. De test is inmiddels beschikbaar in meer dan 100 landen en past binnen de groeiende vraag naar snelle, syndromische diagnostiek. 

Compacte voorzetkamer moet inhalatiegebruik onderweg verbeteren
Bij de behandeling van astma en COPD wordt het gebruik van een voorzetkamer bij inhalatie sterk aanbevolen, maar in de praktijk gebruikt slechts een klein deel van de patiënten dit hulpmiddel consequent. Praktische bezwaren spelen daarbij een grote rol. De AeroChamber2go® combineert een voorzetkamer met een beschermcase en is ontworpen voor eenvoudig gebruik onderweg. Onderzoek laat zien dat het gebruik van dit compacte hulpmiddel kan bijdragen aan betere medicijnafgifte en minder bijwerkingen. Patiënten zijn positief over het gebruiksgemak en de draagbaarheid. Omdat veel astma-aanvallen buiten plaatsvinden, kan een dergelijke praktische oplossing bijdragen aan betere therapietrouw. Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, is een deel van het bewijs nog gebaseerd op laboratoriumonderzoek.

Prikrobot Aletta moet bloedafname efficiënter en consistenter maken
Een nieuw bloedafnameapparaat, Aletta, kan het werk van zorgmedewerkers deels overnemen. Het systeem lokaliseert zelfstandig aderen met echo en infrarood, en prikt nauwkeurig. Vervolgens handelt de machine de rest van het proces af, inclusief het verwisselen van naalden en het verwerken van bloedmonsters. In onderzoek bij bijna tweeduizend patiënten bleek de techniek betrouwbaar en goed geaccepteerd. Vooral bij moeilijk te prikken patiënten, zoals mensen met dieperliggende aderen, biedt het apparaat voordelen. Volgens betrokken onderzoekers kan Aletta bijdragen aan constante kwaliteit en verlichting van personeelstekorten. De robot is ontwikkeld door Vitestro in samenwerking met meerdere ziekenhuizen. Verwacht wordt dat de eerste apparaten binnenkort in de klinische praktijk worden ingezet.

Ziekenhuis

Acties UMC-cao afgeblazen na akkoord over werkdruk en dienstenregeling
Landelijke acties rond de cao voor umc’s zijn van de baan nadat vakbonden en UMCNL tot overeenstemming zijn gekomen. De geplande actiedag van 16 april werd ingetrokken. Kern van het akkoord is dat de eerder afgesproken verhoging van de dienstenleeftijd voor medisch specialisten naar 62 jaar wordt teruggedraaid. Artsen kunnen nu vanaf hun 60ste stoppen met diensten, met behoud van toelagen. Daarnaast moet uiterlijk eind 2026 op elke afdeling een regeling komen voor 8 uur rust na een dienst. Ook worden afspraken uit de vorige cao aangepast, waaronder betere bescherming voor zwangere specialisten en het schrappen van een bevroren loonstijging in 2027. Verder komt er onderzoek naar flexibelere contract- en dienstenstructuren.

ZorgkaartNederland maakt behandelvolumes ziekenhuizen inzichtelijk
ZorgkaartNederland heeft de Zorgvolumekaart gelanceerd, een interactieve tool waarmee het aantal behandelingen en operaties per ziekenhuis of kliniek zichtbaar wordt. De kaart toont onder meer hoe vaak ingrepen zoals staaroperaties en knieprotheses jaarlijks worden uitgevoerd. Het doel is patiënten te ondersteunen bij het kiezen van een zorgaanbieder. Een hoger behandelvolume kan duiden op meer ervaring, maar zegt niet automatisch iets over de kwaliteit van zorg. Daarom benadrukt ZorgkaartNederland dat volume altijd in samenhang moet worden bekeken met andere indicatoren zoals uitkomsten, complicaties, wachttijden en patiëntervaringen. De gegevens zijn afkomstig van het ZIN en worden jaarlijks aangeleverd door zorginstellingen. De tool wordt de komende tijd verder uitgebreid met meer behandelingen en zorgsoorten.

Rijnstate laat patiënten vaker eigen medicatie beheren na succesvolle proef
In het Rijnstate ziekenhuis mogen patiënten steeds vaker hun eigen medicijnen meenemen en zelf beheren tijdens opname. Na een proefperiode is deze werkwijze grotendeels ingevoerd als standaard; meer dan de helft van de patiënten wordt op deze manier begeleid. Patiënten behouden zo hun vertrouwde medicatie van thuis, wat fouten door merk- of doseringswisselingen kan verminderen en de therapieroutine ondersteunt. Verpleegkundigen blijven wel betrokken bij controle en begeleiding. De aanpak bestaat uit twee varianten: patiënten brengen hun eigen medicatie mee, of beheren deze volledig zelfstandig tijdens opname. Niet iedereen komt hiervoor in aanmerking, bijvoorbeeld patiënten met beperkte zelfredzaamheid of verhoogd risico op medicatiefouten. Volgens het ziekenhuis sluit de werkwijze aan bij landelijke medicijntekorten en de wens om zorg meer op de patiënt af te stemmen.