Axon News Highlights (week 7 april – 10 april 2026)

Afgelopen week werd bekend dat Chipsoft slachtoffer is geworden van een hack en dat patiëntgegevens mogelijk in gevaar zijn. Eli Lilly introduceerde een afslankmiddel in pilvorm in de VS in de concurrentiestrijd met Novo Nordisk. Onderzoekers ontdekten een innovatieve manier om bacteriën te herkennen via geluid. Dit kan de keuze voor de juiste antibiotica versnellen. Het Maastro Ziekenhuis start als eerste ziekenhuis ter wereld een proef met duurzame medicijncupjes. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Hack bij ChipSoft brengt patiëntgegevens mogelijk in gevaar
Zorg-ICT-leverancier ChipSoft is getroffen door een cyberaanval waarbij mogelijk ongeautoriseerde toegang tot systemen heeft plaatsgevonden. Het bedrijf bevestigde een data-incident en sluit het niet uit dat persoonsgegevens zijn ingezien of gestolen. Of het om ransomware gaat, zegt ChipSoft niet. Direct na ontdekking zijn maatregelen genomen om de toegang van aanvallers te blokkeren, terwijl zorginstellingen wordt geadviseerd hun netwerkverkeer te monitoren en VPN-verbindingen te verbreken. ChipSoft, marktleider met circa 70% van de ziekenhuizen als klant, speelt een cruciale rol in patiëntendossiers en zorgprocessen. Hoewel de meeste patiëntportalen operationeel blijven, hebben enkele ziekenhuizen deze uit voorzorg offline gehaald. De exacte impact en omvang van de aanval zijn nog onduidelijk. 

Toename gezondheidsklachten door sport­supplementen baart zorgen
Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat 15% van de sporters die in 2024 prestatieverhogende middelen gebruikten gezondheidsklachten ervaarden, ten opzichte van 5% in 2016. Gebruikers zijn vooral jongvolwassen mannen en krachtsporters die supplementen zoals eiwitten, cafeïne en creatine gebruiken. Klachten variëren van hoofdpijn en slapeloosheid tot hartkloppingen. Het daadwerkelijke gebruik en aantal klachten ligt mogelijk hoger door onderrapportage en onduidelijkheid over wat als prestatieverhogend middel geldt. Het RIVM waarschuwt dat het gebruik richting 2030 zal toenemen en adviseert betere voorlichting over risico’s, zoals overschrijding van veilige cafeïnedoseringen. Ook pleit het instituut voor uitgebreider onderzoek naar gebruik, dosering en gezondheidseffecten om risico’s beter in kaart te brengen. 

Intensief sporten op latere leeftijd vergroot risico op hartproblemen
Uit internationaal onderzoek met betrokkenheid van het Radboudumc blijkt dat mensen van 35 jaar en ouder die jarenlang intensief sporten een verhoogd risico hebben op hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders. Hoewel sporten in het algemeen gezond is en het risico op chronische ziekten verlaagt, lijkt er een omslagpunt te bestaan waarbij zeer intensieve en langdurige inspanning juist extra risico’s met zich meebrengt. De meeste gezondheidswinst wordt bereikt bij drie tot vijf uur sporten per week; daarboven nemen de voordelen af. Klachten uiten zich bij fanatieke sporters vaak als plotseling prestatieverlies.  

Farma

Strijd om afslankmarkt: Eli Lilly lanceert pilvorm GLP-1 middel
Eli Lilly heeft zijn eerste orale GLP-1-afslankmiddel, Foundayo, gelanceerd en gaat daarmee de directe concurrentie aan met Novo Nordisk, dat drie maanden eerder een pilversie van Wegovy introduceerde. Beide middelen zijn geprijsd vanaf circa $ 149 per maand voor zelfbetalende patiënten, met hogere kosten bij hogere doseringen. Lilly hoopt zijn succes met injecteerbare middelen door te trekken naar de pilmarkt, waarbij gebruiksgemak een belangrijk voordeel is. Foundayo kan namelijk op elk moment worden ingenomen, terwijl de Wegovy-pil strikte innamevoorwaarden kent. De uitbreiding van Medicare-dekking en distributie via onder meer Amazon Pharmacy kunnen de groei van deze markt in de US verder versnellen. 

Gentherapie Libmeldy voorwaardelijk vergoed voor kinderen met MLD
Het ministerie van VWS heeft besloten om atidarsagene autotemcel (Libmeldy) voorwaardelijk op te nemen in het basispakket. Deze gentherapie is bedoeld voor kinderen met metachromatische leukodystrofie (MLD), een zeldzame erfelijke aandoening veroorzaakt door mutaties in het arylsulfatase A-gen. De vergoeding geldt specifiek voor kinderen met de vroeg-juveniele vorm, die nog kunnen lopen en geen cognitieve achteruitgang hebben, en alleen als zij deelnemen aan aanvullend onderzoek naar de veiligheid en effectiviteit van de behandeling. De maatregel volgt op een eerdere plaatsing in de sluis voor dure geneesmiddelen en maakt gecontroleerde toegang tot de therapie mogelijk. De vergoeding is ingegaan op 3 april 2026. 

VS voert hoge medicijnheffing in, met uitzonderingen voor EU
Trump heeft een importheffing van 100% aangekondigd op gepatenteerde medicijnen en farmaceutische ingrediënten om productie binnen de VS te stimuleren. Voor producten uit de EU en enkele andere landen, zoals Japan en Zwitserland, geldt een lager tarief van 15%. Farmaceutische bedrijven kunnen de heffing verlagen naar 20% door meer in de VS te produceren en deze zelfs volledig vermijden als zij ook toezeggen hun prijzen in de VS te verlagen tot het laagste niveau van andere rijke landen. Generieke, niet-gepatenteerde medicijnen en bepaalde specialistische behandelingen zijn uitgezonderd. De maatregel moet de binnenlandse productie versterken en medicijnprijzen drukken, maar kan ook gevolgen hebben voor internationale handel en de farmaceutische markt. 

MedTech

Luisteren naar bacteriën versnelt keuze van antibiotica
Onderzoekers van de TU Delft hebben een innovatieve methode ontwikkeld waarbij bacteriën worden geïdentificeerd op basis van hun unieke trillingen, gemeten met een grafeensensor en laser. De technologie, ontwikkeld samen met onder meer het Erasmus MC en startup Soundcell, kan helpen om antibioticaresistentie tegen te gaan door gerichter te behandelen. Door deze ‘geluiden’ te analyseren met machine learning kan binnen enkele uren worden vastgesteld welke bacterie een infectie veroorzaakt en welk antibioticum effectief is. Dit is veel sneller dan de huidige diagnostiek, die vaak twee tot drie dagen duurt. Snelle en goedkope diagnostiek is cruciaal, omdat verkeerde behandeling levensbedreigend kan zijn. De methode biedt daarnaast potentieel voor toepassingen bij andere cellen, zoals schimmels en mogelijk kanker. 

Overgangsapp emmii biedt vrouwen meer inzicht en ondersteuning
De nieuwe emmii-app, ontwikkeld door Menzis en Bettr Health, helpt vrouwen om overgangsklachten beter te herkennen en aan te pakken. De app biedt via een vragenlijst inzicht in de overgangsfase en geeft persoonlijk advies, waardoor betrouwbare informatie laagdrempelig beschikbaar wordt. De eerste resultaten zijn positief: binnen vier weken gebruikten ruim 1.400 verzekerden de app en rondde 96% de vragenlijst af. De app stimuleert gebruikers om het gesprek aan te gaan met zorgverleners of werkgevers. De inzet van de app wordt uitgebreid via werkgevers en pilots, zodat ook op de werkvloer meer aandacht ontstaat voor vrouwengezondheid en duurzame inzetbaarheid. 

Laserpleister biedt mogelijk alternatief voor operaties bij melanoom
Onderzoekers hebben een innovatieve pleister ontwikkeld die mogelijk een niet-invasieve behandeling biedt voor melanoom. De pleister bevat laser-geïnduceerd grafeen met koperoxide en wordt geactiveerd door een lichte laserverwarming tot circa 42°C. Na activatie geven koperionen oxidatieve stress af in tumorcellen, wat leidt tot DNA-schade en celdood, terwijl omliggend gezond weefsel intact blijft. In laboratorium- en dierstudies verminderde de tumoromvang met 97% zonder aanwijzingen voor uitzaaiingen of schadelijke verspreiding van koper in het lichaam. De technologie lijkt daarnaast het immuunsysteem te stimuleren. Hoewel het nog om preklinisch onderzoek gaat, biedt deze gerichte en herhaalbare aanpak potentie als alternatief voor chirurgie.  

Ziekenhuis

Maasstad test duurzame medicijncupjes als alternatief voor plastic
Het Maasstad Ziekenhuis start als eerste ter wereld een pilot met volledig duurzame medicijncupjes van bacteriële cellulose, ontwikkeld door Plastilose. Deze cupjes zijn 100% plasticvrij, bevatten geen schadelijke stoffen en zijn binnen 90 dagen composteerbaar. Het materiaal wordt geproduceerd uit reststromen uit de voedselindustrie. De proef wordt uitgevoerd op meerdere afdelingen, waaronder oncologie en neurologie. Gebruiksgemak en geschiktheid in de dagelijkse praktijk worden onderzocht. Jaarlijks worden in Nederland circa 50 miljoen plastic medicijncupjes gebruikt, waardoor deze innovatie een aanzienlijke milieu-impact kan hebben. Resultaten worden later in 2026 verwacht. 

Acibadem breidt uit in Nederland ondanks spanningen met ziekenhuizen
De internationale zorgketen Acibadem Healthcare Group breidt haar aanwezigheid in Nederland uit met een tweede kliniek in Rotterdam en mogelijke verdere groei richting Eindhoven. De commerciële zorgaanbieder richt zich op planbare medisch-specialistische zorg en stelt zo bij te dragen aan het verkorten van wachtlijsten. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) bekritiseert de opkomst van dit soort privéklinieken, omdat zij vooral relatief eenvoudige ingrepen zouden uitvoeren en minder complexe zorg bij ziekenhuizen zouden laten. Acibadem stelt daartegenover dat het breed aanbod levert, ook verlieslatende specialismen omvat en efficiënt werkt dankzij schaalvoordelen en internationale inkoop. Het bedrijf, onderdeel van een beursgenoteerde zorggroep, behaalt hogere winstmarges dan reguliere ziekenhuizen en werkt deels zonder contracten met zorgverzekeraars. De discussie over financiering, toegankelijkheid en de rol van commerciële zorgaanbieders in het Nederlandse zorgstelsel blijft daarmee verder oplopen. 

Nieuwe hartklep via lies biedt minder ingrijpende behandeling bij hartafwijking
Het UMCG heeft voor het eerst bij een patiënt met een aangeboren hartafwijking een pulmonaalklep via de lies geïmplanteerd, een minder invasief alternatief voor een openhartoperatie. De ingreep is mogelijk dankzij een nieuw ontwikkelde grotere hartklep die geschikt is voor patiënten bij wie eerdere technieken door anatomische beperkingen niet toepasbaar waren. De operatie werd uitgevoerd bij een patiënt met de zeldzame aandoening Tetralogie van Fallot, voor wie een klassieke operatie te risicovol was. De nieuwe methode maakt gebruik van een katheter via de lies en biedt daardoor een sneller herstel en minder belasting voor de patiënt. Het UMCG verwacht dat deze techniek in de toekomst breder toepasbaar wordt, waardoor meer patiënten met complexe hartafwijkingen op een minder invasieve wijze veilig en effectief kunnen worden behandeld.