Axon News Highlights (week 23 – 27 maart 2026)

Afgelopen week werd bekend dat het Zorginstituut voor bepaalde patiënten overweegt de vergoeding van hartrevalidatie uit het basispakket te schrappen. Stichting Wemos overhandigde een open brief met een oproep tot transparantie in de farmaceutische sector aan de Tweede Kamer. Misstanden bij een commerciële kinderwenskliniek in Leiderdorp blijken nog erger te zijn dan eerder gedacht. Verder is er goed nieuws voor iedereen die ergens bang voor is; wetenschappers zijn erin geslaagd om met ultrageluid de angstrespons te controleren. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Patiënten bezorgd over vergoeding hartrevalidatie
Het Zorginstituut Nederland wil hartrevalidatie voor patiënten met hartkrampen en boezemfibrilleren mogelijk uit het basispakket schrappen, omdat er volgens wetenschappelijke analyses onvoldoende bewijs is voor effectiviteit bij deze groepen. Zorgorganisaties zoals de Hartstichting, de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie en het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) vrezen voor negatieve gevolgen voor herstel en grotere gezondheidsongelijkheid, omdat patiënten de behandeling dan mogelijk zelf moeten betalen. In de praktijk ervaren patiënten en zorgverleners hartrevalidatie juist als belangrijk voor fysiek én mentaal herstel. Critici vinden dan ook dat dit onvoldoende is meegewogen in de beoordeling. 

NZa geeft inzicht in winstuitkeringen binnen de zorg
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft aangegeven dat zorgaanbieders in 2024 in totaal € 311 miljoen aan dividend hebben uitgekeerd, op een totale omzet van circa 123 miljard euro en een gezamenlijke winst van € 7,3 miljard. Opvallend is dat bij bijna de helft (47%) van de 802 dividenduitkeringen het weerstandsvermogen onder de 15% lag, wat wijst op relatief lage financiële reserves na uitkering. Volgens de NZa toont dit onderzoek het belang van duidelijke regels. Winst is weliswaar nodig voor investeringen in bijvoorbeeld innovatie en toegankelijkheid, maar er moet ook voldoende buffer zijn om continuïteit van zorg te waarborgen. Met deze cijfers wil de toezichthouder het maatschappelijke en politieke debat over winstuitkeringen in de zorg beter onderbouwen. 

Overgewicht tijdens zwangerschap heeft langdurige gevolgen voor het kind
Een Frans onderzoek dat verschillende internationale studies op een rij heeft gezet, laat zien dat obesitas bij zwangere vrouwen niet alleen risico’s geeft tijdens de zwangerschap, zoals zwangerschapsdiabetes en -vergiftiging, maar ook langdurige gevolgen kan hebben voor het kind. Op latere leeftijd kan er onder meer sprake zijn van een verhoogde kans op obesitas, hoge bloeddruk en neurocognitieve problemen. De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie en de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen onderschrijven deze risico’s en waarschuwen dat het probleem groeit, mede omdat overgewicht steeds vaker voorkomt. Het blijkt dat zorgverleners het lastig vinden om obesitas bespreekbaar te maken zonder te stigmatiseren, terwijl juist vroege interventie van groot belang is, omdat effecten op de placenta al in de eerste maanden ontstaan. 

Farma

Wemos overhandigt open brief voor transparantie aan Tweede Kamer
Stichting Wemos heeft een open brief aan de Tweede Kamer overhandigd met de oproep om meer transparantie in de farmaceutische sector af te dwingen. Volgens de stichting leidt de huidige ondoorzichtigheid tot onverklaarbaar hoge medicijnprijzen en druk op het zorgbudget. De brief wordt breed gesteund door partijen als Patiëntenfederatie Nederland, Borstkankervereniging Nederland en Artsen zonder Grenzen. Zij stellen dat farmaceuten nu niet hoeven te delen hoe prijzen tot stand komen, hoeveel publiek geld in de ontwikkeling zit en welke winstmarges worden gehanteerd. Hierdoor ontbreekt volgens hen een eerlijke onderhandelingsbasis. De oproep is dat de overheid en de politiek eisen gaan stellen aan openheid over ontwikkelkosten, prijsafspraken en winsten. Doel is dat geneesmiddelen beter betaalbaar en toegankelijk worden, zowel in Nederland als in lagere-inkomenslanden. 

Viagra werkt mogelijk als behandeling voor zeldzame ziekte
De werkzame stof sildenafil (bekend van Viagra) blijkt in onderzoek van het Radboudumc mogelijk effectief bij kinderen met het zeldzame en vaak dodelijke syndroom van Leigh. In laboratoriumtesten, dierstudies en een kleine groep patiënten verbeterde of stabiliseerde de ziekte, wat uitzonderlijk is omdat deze normaal progressief en fataal verloopt. Sildenafil lijkt cellulaire afwijkingen te verminderen doordat het onder meer de bloedvaten ontspant en mogelijk energieprocessen in cellen beïnvloedt. Onderzoekers kwamen tot dit inzicht via drug repurposing, waarbij bestaande, al goedgekeurde medicijnen worden getest op nieuwe toepassingen. Grootschalig klinisch onderzoek is echter nodig om de effectiviteit en veiligheid definitief vast te stellen voordat toepassing in de praktijk verantwoord is. 

Eli Lilly haalt insulineproducten van Europese markt
Vanwege commerciële redenen stopt Eli Lilly, voor de start van het tweede kwartaal van 2027, met de verkoop van verschillende oudere insulineproducten in Europa, zoals varianten van Humalog en Abasaglar. Het gaat om kort-, snel-, middellang- en langwerkende insulines. De afbouw verschilt per land, maar zorgverleners moeten patiënten tijdig laten overstappen op alternatieve insulines om onderbreking van de behandeling te voorkomen. Daarbij kan dosisaanpassing nodig zijn. De stap past in een bredere strategie waarbij Lilly zich meer richt op nieuwere en winstgevendere diabetesmiddelen, zoals GLP-1-therapieën. Oudere insulineproducten staan al langer onder druk door dalende omzet en prijsdiscussies. 

MedTech

Onderzoekers weten met ultrageluid angstreactie uit te schakelen
Onderzoekers van de Radboud Universiteit zijn erin geslaagd met behulp van ultrageluid de activiteit van de amygdala, het hersengebied dat angst reguleert, tijdelijk te beïnvloeden. In experimenten met ultrageluid kunnen proefpersonen daarmee minder bang worden gemaakt. Het onderzoek laat zien dat de amygdala niet alleen betrokken is bij het ontstaan van angst, maar ook bij het afleren ervan. De techniek is niet-invasief en zou in de toekomst mogelijk kunnen worden gebruikt als aanvulling op behandelingen zoals exposuretherapie bij posttraumatische stressstoornis en fobieën. 

Populaire menstruatie-apps kennen serieuze privacyrisico’s
Populaire menstruatie-apps brengen ernstige privacyrisico’s met zich mee. Apps zoals Flo en Clue verzamelen zeer gevoelige gegevens over menstruatie, gezondheid en seksualiteit. Gebruikers worden echter vaak onvoldoende en/of onduidelijk geïnformeerd over wat er met die data gebeurt. Privacyverklaringen zijn complex en moeilijk te begrijpen, terwijl het juridisch juist gaat om bijzondere persoonsgegevens die extra moeten worden beschermd. In de praktijk worden gegevens regelmatig gedeeld met derden. Dit geeft risico’s, zeker in landen waar bijvoorbeeld abortus strafbaar is. Alternatieven zoals Drip, Euki en Periodical scoren beter omdat zij data lokaal op het toestel opslaan en niet delen met externe partijen. 

Digitale hartmodellen verbeteren behandeling en chirurgische training bij hartfalen
Een nieuw 4D-hartmodel, ontwikkeld aan de Universiteit van Calgary, biedt veelbelovende resultaten voor patiënten met hartfalen die cardiale resynchronisatietherapie (CRT) ondergaan. Het model creëert een patiëntspecifieke digitale tweeling van het hart op basis van MRI-gegevens. Deze dynamische, ‘kloppende’ 3D-weergaven stellen clinici in staat om de plaatsing van CRT-pacemakers beter uit te voeren. In de MAPIT-CRT-studie verbeterde de hartfunctie bij modelgestuurde patiënten met 10,8%, ten opzichte van 5,8% bij standaardzorg en ervoer 66% klinische verbetering. Een 3D-geprint kloppend hartmodel maakt chirurgische training realistischer en ethisch verantwoord, door dynamische anatomie en interventiesimulatie te combineren. Deze innovaties laten zien hoe digitale modellering en geavanceerde beeldvorming samen patiëntgerichte zorg en educatie kunnen verbeteren. 

Ziekenhuis

Ernstige misstanden bij kinderwenskliniek
Bij Medisch Centrum Kinderwens (MCK) in Leiderdorp zijn, volgens nieuw onderzoek van Nieuwsuur, veel ernstigere misstanden aan het licht gekomen dan eerder bekend. De kliniek gebruikte structureel donorzaad van mannen ouder dan de afgesproken maximumleeftijd van 45 jaar (soms tot boven de 50). Bovendien hanteerde de kliniek de hoge afwijkende norm van 25 gezinnen per donor, in plaats van maximaal 25 kinderen. Daarnaast werden ook nog kinderen verwekt bij buitenlandse ‘vruchtbaarheidstoeristen’. Ook blijkt dat de kliniek afspraken met donoren heeft geschonden door zonder toestemming kinderen te verwekken bij vrouwen in het buitenland. Hierover werd onjuiste of onvolledige informatie verstrekt aan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De combinatie van het negeren van richtlijnen, het doorbreken van donorafspraken en het gebrek aan transparantie richting toezichthouders wordt als ernstig en onacceptabel gezien, mede vanwege de mogelijke impact op zowel de gezondheid van kinderen als het vertrouwen in de fertiliteitszorg. 

JBZ toont eerste resultaten chronoroosteren
Het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) heeft de eerste resultaten gepresenteerd van het effect van ‘chronoroosteren’, waarbij verpleegkundigen geen volledige nachtdiensten meer draaien maar kortere shifts. Hieruit blijkt dat chronoroosteren gunstiger uitpakt voor het welzijn van verpleegkundigen dan traditionele nachtdiensten. IC-verpleegkundigen herstellen sneller, ervaren minder extreme vermoeidheid, hebben minder last van slaperigheid tijdens werk en rapporteren aanzienlijk minder maag- en darmklachten. Het principe achter deze aanpak is betere aansluiting op het biologische ritme en individuele voorkeuren. Personeelstekorten versnellen ondertussen de invoering omdat ziekenhuizen meer rekening willen houden met behoeften van zorgprofessionals. Het gaat vooralsnog om een kleinschalige pilot (22 deelnemers), maar de positieve signalen zijn voldoende aanleiding voor vervolgonderzoek. 

Sneller herstel voor endocarditispatiënten dankzij thuiszorg en intensieve monitoring
Patiënten met endocarditis kunnen in het Catharina Ziekenhuis sinds kort sneller naar huis, dankzij een nieuw zorgpad dat behandeling thuis combineert met intensieve zorg op afstand. Na een week ziekenhuisbehandeling beoordeelt een gespecialiseerd endocarditisteam of verdere zorg veilig thuis kan plaatsvinden. Vervolgens vinden regelmatige controles via de endocarditispoli plaats. Dit verkort de opnameduur van weken naar ongeveer een week, zonder risico’s voor complicaties. Patiënten ervaren meer controle, veiligheid en comfort, wat hun lichamelijk herstel en mentale welzijn bevordert. Het zorgpad is gebaseerd op wetenschappelijke richtlijnen en praktijkervaring, en maakt gebruik van thuismonitoring, prikposten en snelle interventie bij problemen. De aanpak wordt goed ontvangen en verhoogt de kwaliteit van leven aanzienlijk, terwijl het ziekenhuis efficiënter kan werken.