Axon News Highlights (week 9 – 13 maart 2026)

Afgelopen week werd bekend dat dagelijkse consumptie van cafeïnehoudende koffie of thee mogelijk een lager risico op dementie en een langzamere cognitieve achteruitgang tot gevolg heeft. Ook toonde onderzoek aan dat Nederlandse ziekenhuizen sterk uiteenlopende prijzen betalen voor oncolytica. Mammografie kan mogelijk ook helpen om hart- en vaatziekten op te sporen en de IGJ onderzoekt de werkcultuur op de IC van het Erasmus MC na signalen van misstanden. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Cafeïnehoudende koffie en thee mogelijk gelinkt aan lager dementierisico
Dagelijkse consumptie van cafeïnehoudende koffie of thee hangt samen met een lager risico op dementie en een langzamere cognitieve achteruitgang. Dat blijkt uit een langdurig observatieonderzoek onder zo’n 132.000 volwassenen in de VS. De studie combineerde gegevens van twee grote cohorten, waaronder een groep van ongeveer 86.000 vrouwelijke zorgmedewerkers, met data die zijn verzameld tussen 1980 en 2023. Deelnemers rapporteerden elke twee tot vier jaar hun consumptiegewoonten. Mensen die dagelijks twee tot drie kopjes cafeïnehoudende koffie dronken hadden ongeveer 18% minder kans op dementie dan mensen die dat niet deden. Voor mensen die één tot twee kopjes thee per dag dronken was dat 14%. Bij cafeïnevrije koffie werd geen vergelijkbaar effect gevonden. 

Gezondheidsraad adviseert hogere leeftijdsgrens voor COVID-19-vaccinatie
De Gezondheidsraad adviseert om de leeftijdsgrens voor de jaarlijkse COVID-19-vaccinatie te verhogen van 60 naar 70 jaar. Het advies, opgesteld op verzoek van het Ministerie van VWS, geldt voor de vaccinatierondes in het najaar van 2026 en 2027. Sinds 2023 wordt jaarlijks gevaccineerd om kwetsbare groepen te beschermen tegen ernstige ziekte en sterfte door het SARS‑CoV‑2. Naast mensen van 70 jaar en ouder adviseert de raad vaccinatie aan mensen van 50 tot en met 69 jaar met een medische risicofactor en aan volwassenen en kinderen met een hoog medisch risico. Ook zorgmedewerkers die direct contact hebben met kwetsbare patiënten blijven in aanmerking komen.

Mannen hebben vaker risicovolle seks, vrouwen testen vaker op soa’s
In 2025 had ongeveer 5% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder in het afgelopen jaar risicovolle seks. Dit komt het vaakst voor bij twintigers: 11% had seks met een losse partner zonder condoom. Bij mannen van 20 tot 30 jaar ligt dit aandeel op bijna 14%, tegenover ruim 8 procent bij vrouwen Mannen hebben vaker risicovolle seks met een losse partner dan vrouwen. Tegelijk laten twintigers en dertigers zich het vaakst testen op hiv en andere soa’s. In totaal liet ongeveer 3 procent van de bevolking zich in het afgelopen jaar testen op hiv en 5% op een andere soa. Vooral vrouwen doen vaker een soa-test dan mannen. Daarnaast gebruikt 77% van de seksueel actieve vrouwen tussen 16 en 50 jaar anticonceptie, waarbij de pil en het condoom het meest worden gebruikt. 

Farma

Grote prijsverschillen voor kankergeneesmiddelen tussen ziekenhuizen
Ziekenhuizen in Nederland en andere Europese landen betalen sterk verschillende prijzen voor dezelfde kankergeneesmiddelen. Dit blijkt uit onderzoek van het European Fair Pricing Network, een samenwerkingsverband van onder meer KWF Kankerbestrijding en het Nederlands Kanker Instituut. In het onderzoek werden geaggregeerde gegevens van 15 geneesmiddelen geanalyseerd in 23 ziekenhuizen in negen Europese landen. De studie keek naar daadwerkelijk betaalde prijzen in plaats van officiële lijstprijzen. Daaruit blijkt dat prijsverschillen soms oplopen tot honderden procenten. In Nederland bedroeg het verschil voor één middel bijna € 3.000 per behandeling tussen ziekenhuizen. Volgens de onderzoekers hebben ziekenhuizen vaak weinig inzicht in hun onderhandelingspositie, mede omdat prijsafspraken meestal vertrouwelijk zijn. Daarom pleiten de onderzoekers voor meer gecontroleerd inzicht in de daadwerkelijk betaalde prijzen, zodat ziekenhuizen beter kunnen onderhandelen en de betaalbaarheid van kankerzorg blijft gewaarborgd.  

Problemen door overstap op goedkoper afvalmedicijn
Obesitaspatiënten krijgen van de zorgverzekeraar niet langer het originele medicijn Saxenda vergoed, maar moeten overstappen op het goedkopere Vobexoryn ten gevolge van het preferentiebeleid. Dit middel bevat dezelfde werkzame stof, maar veel gebruikers ervaren klachten zoals pijn, misselijkheid, blauwe plekken en een terugkerende eetlust. Bijwerkingencentrum Lareb ontving sinds eind januari tientallen meldingen, maar deze gingen vooral over problemen met de injectiepen. De injectiepen voor Vobexoryn vereist meer kracht, blokkeert soms en er wordt melding gemaakt van lekkende vloeistof na het injecteren. Sommige patiënten twijfelen daarom of ze in de praktijk wel de juiste dosering krijgen en stoppen met het gebruik, waardoor hun gewicht weer toeneemt. Het CBG onderzoekt momenteel de meldingen rondom de injectiepen, maar het is nog te vroeg voor conclusies. 

Novo Nordisk onder vuur na niet melden ernstige bijwerkingen Ozempic
Farmaceut Novo Nordisk is door de Amerikaanse FDA gewaarschuwd omdat het sterfgevallen en een geval van zelfmoord onder gebruikers van diabetesmedicijn Ozempic niet heeft gemeld. Hoewel het onduidelijk is of deze incidenten direct aan het medicijn te wijten zijn, werkt het bedrijf sinds begin vorig jaar aan een actieplan met de toezichthouder. Ook in Noord-Ierland zijn recent dodelijke gevallen gemeld bij gebruik van semaglutide. In totaal werden daar de afgelopen twee jaar ruim vijfhonderd mogelijke bijwerkingen geregistreerd. Het nieuws heeft geleid tot een nieuwe forse daling van het aandeel Novo Nordisk. Het was dit jaar al 25% gedaald, mede door toenemende concurrentie en tegenvallende omzetgroei.  

MedTech

Mammografie kan ook risico op hart- en vaatziekten voorspellen
Een mammografie kan mogelijk niet alleen borstkanker opsporen, maar ook het risico op hart- en vaatziekten voorspellen. Uit onderzoek onder meer dan 120.000 vrouwen blijkt dat verkalking in de bloedvaten van de borst een belangrijke indicator is voor latere hartproblemen. Met behulp van een AI-algoritme analyseerden radiologen de mammografiebeelden en bepaalden zij hoeveel kalk in de bloedvaten aanwezig was. De resultaten tonen dat vrouwen met de meeste verkalking uiteindelijk een drie keer hoger risico hebben op ernstige aandoeningen zoals een hartinfarct of beroerte. Volgens onderzoekers kan dit waardevolle informatie opleveren, omdat veel vrouwen al deelnemen aan bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Door deze beelden ook te gebruiken voor risicobeoordeling van hart- en vaatziekten kan preventie mogelijk eerder starten, al is volgens experts aanvullend onderzoek nodig naar de praktische en ethische consequenties. 

ETZ voert als eerste in Europa operaties uit met nieuwe aortastent
Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) heeft als eerste ziekenhuis in Europa met succes drie operaties uitgevoerd met een nieuwe stent voor de grote slagader in de buik. De stent is ontwikkeld voor patiënten met een uitstulping in de grote bloedvaten van borst en buik, een complexe en potentieel levensbedreigende aandoening. Normaal wordt voor dit type ingreep een speciaal op maat gemaakte stent gebruikt, wat tot twaalf weken kan duren. De nieuwe stent is echter direct beschikbaar en hoeft niet individueel te worden geproduceerd, waardoor patiënten sneller kunnen worden behandeld.  

Medische technologie in thuissituatie kwetsbaar bij stroom- en wateruitval
Veel patiënten in Nederland die thuis medische technologie gebruiken lopen risico bij langdurige uitval van elektriciteit of water. Dat blijkt uit een inventarisatie van FMed naar het gebruik van medische hulpmiddelen in de thuissituatie. Steeds meer behandelingen vinden thuis plaats met apparatuur zoals dialyseapparaten, zuurstofvoorzieningen, beademingsapparatuur, voedingspompen en infuuspompen. Bij langdurige storingen kunnen deze behandelingen vaak niet doorgaan. Vooral patiënten die thuis dialyse krijgen zijn kwetsbaar, omdat het overslaan van behandelingen ernstige gezondheidsproblemen kan veroorzaken. Ook de circa 25.000 tot 30.000 patiënten die thuis zuurstof gebruiken kunnen bij langdurige stroomuitval in de problemen komen, omdat noodvoorzieningen zoals cilinders meestal slechts tijdelijk volstaan.  

Ziekenhuis

Inspectie onderzoekt werkcultuur op ic van Erasmus MC
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onderzoekt de werkcultuur op de intensive care van het Erasmus MC. Het onderzoek vindt plaats naar aanleiding van signalen van een langdurige vertrouwenscrisis tussen medewerkers en de afdelingsleiding. Uit onderzoek van NOS en Nieuwsuur blijkt dat medewerkers de afgelopen jaren herhaaldelijk melding maakten van een verziekte werkcultuur en een angstklimaat. Zij vrezen voor gevolgen voor de patiëntenzorg. Ook de Nederlandse Vereniging Intensive Care adviseerde eerder om het functioneren van het team structureel te evalueren. Daarnaast kwam naar voren dat ic-afdelingshoofd Diederik Gommers niet beschikt over de verplichte BROK-certificering voor klinisch onderzoek, al volgt hij inmiddels de cursus. Het ziekenhuis stelt dat er volgens interne kwaliteitsgegevens geen aanwijzingen zijn dat de patiëntveiligheid op de afdeling in gevaar is geweest. 

VWS wil minder medisch specialisten opleiden dan geadviseerd
Het Ministerie van VWS wil in 2027 minder nieuwe medisch specialisten laten opleiden dan aanbevolen door het Capaciteitsorgaan. Dat blijkt uit een instroomvoorstel van Stichting BOLS dat ter consultatie is rondgestuurd. Volgens het voorstel komen er voor de meeste specialismen geen extra opleidingsplaatsen bij. Alleen voor neurologie en spoedeisende geneeskunde wordt de instroom verhoogd, maar minder dan geadviseerd. Voor de opleiding tot SEH-arts worden bijvoorbeeld 50 plaatsen voorgesteld, terwijl het Capaciteitsorgaan 60 plekken adviseerde. De plannen sluiten aan bij voorgenomen bezuinigingen op medische vervolgopleidingen. De Federatie Medisch Specialisten (FMS) en de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) vinden dat het advies van het Capaciteitsorgaan moet worden gevolgd om de toegankelijkheid van de zorg te waarborgen. 

Opnieuw misstanden bij cosmetische kliniek in Bloemendaal
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft tijdens een onaangekondigd bezoek meerdere tekortkomingen geconstateerd bij Medisch Centrum Bloemendaal, een kliniek voor plastische en cosmetische chirurgie. Ook in juni 2025 nam de IGJ al ernstige tekortkomingen waar. De IGJ constateerde dat de bestuurder en plastisch chirurg van de kliniek, evenals de aanwezige assistenten, niet over de juiste scholing beschikten om patiënten in een roes te brengen. Verder bleek dat tijdens een operatie geen anesthesioloog aanwezig was en dat er geen procedure bestond om snel contact te leggen met een anesthesioloog. De chirurg voerde zowel de operatie als de sedatie uit. Ook waren patiëntendossiers onvolledig en werd onvoldoende informatie gedeeld met huisartsen. De IGJ heeft weinig vertrouwen in de verbeterkracht van de kliniek en gaf een aanwijzing. De chirurg mag geen patiënten zelfstandig sederen tot aan alle randvoorwaarden is voldaan.