Axon News Highlights (week 2 – 6 maart 2026)

Afgelopen week rapporteerde het CBS dat de gezondheid van werkenden flink is verslechterd. Ook werd bekend dat geautoriseerde weesgeneesmiddelen in Nederland dikwijls niet worden vergoed. Een Nederlands bedrijf heeft een apparaat ontwikkeld dat binnen een uur vaststelt welk antibioticum het meest effectief is bij een bacteriële infectie. Op de internationale ranglijst ‘World’s Best Hospitals 2026’ van Newsweek en Statista staan maar liefst vijf Nederlandse ziekenhuizen binnen de top 100! Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Gezondheid van werkenden in Nederland verslechtert
De gezondheid van werkende Nederlanders is de afgelopen jaren verslechterd, blijkt uit cijfers van het CBS. Vooral mensen tussen 25 en 65 jaar ervaren vaker lichamelijke beperkingen, terwijl psychische klachten zoals depressie en angst vooral toenemen bij 18- tot 45-jarigen. Het aandeel mensen dat door lichamelijke problemen wordt beperkt in werk of studie steeg van 18% in 2001 naar 23% in 2024. In totaal beoordeelt 36% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder de eigen fysieke gezondheid als minder goed, ten opzichte van 29% in 2001. Tegelijkertijd laat de groep 75-plussers juist een positieve trend zien: zij voelen zich vaker gezond en hebben minder beperkingen in het dagelijks functioneren. Mogelijke verklaringen voor de verslechtering onder werkenden zijn veranderingen in leefstijl. Hoewel het aantal rokers sterk is gedaald, is overgewicht toegenomen: inmiddels heeft 48% van de Nederlanders overgewicht en 15% obesitas, wat samenhangt met zowel lichamelijke als psychische gezondheidsproblemen. 

Boetes voor zorgverzekeraars wegens gebrek aan transparantie
De NZa heeft boetes van € 25.000 opgelegd aan ONVZ, Salland Zorgverzekeraar en ASR Nederland omdat zij onvoldoende transparant waren tijdens het contracteerproces voor hulpmiddelenzorg in 2025. Uit toezichtonderzoek, gestart na handhavingsverzoeken van zorgaanbieders en brancheorganisaties, bleek dat de verzekeraars onvoldoende uitleg gaven over de totstandkoming van tarieven en op- en afslagen in contractvoorstellen. Ook werden inhoudelijke vragen van zorgaanbieders hierover niet, of onvoldoende, beantwoord. De NZa vindt transparantie in het zorginkoopproces van groot belang voor het maken van constructieve afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders en voor het waarborgen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg. Daarnaast helpt een duidelijk contracteerproces verzekerden bij het kiezen van een zorgverzekering door inzicht in het gecontracteerde zorgaanbod. De drie zorgverzekeraars hebben aangekondigd bezwaar te gaan maken tegen de opgelegde boetes. 

Weinig politieke steun voor zorgbezuinigingen van minister Hermans
Minister Hermans van VWS zoekt steun voor plannen om circa € 10 miljard op de zorg te bezuinigen, maar die steun lijkt voorlopig beperkt te zijn. Het kabinet wil onder meer het basispakket verkleinen, een eigen bijdrage in de wijkverpleging invoeren, de vergoeding van ongecontracteerde zorg schrappen en het eigen risico verhogen naar 440 euro vanaf 2027. Hoewel coalitiepartijen VVD, D66 en CDA de plannen steunen, ontbreekt in zowel de Tweede als de Eerste Kamer een meerderheid, waardoor steun van de oppositie nodig is. Partijen zoals GroenLinks-PvdA verzetten zich tegen de maatregelen uit vrees dat mensen zorg gaan mijden en kwetsbare groepen zwaarder worden getroffen. Ook het schrappen van investeringen in pandemische paraatheid stuitte op forse kritiek. Volgens Hermans zijn de bezuinigingen echter noodzakelijk om de stijgende zorgkosten beheersbaar te houden. 

Farma

Veel weesgeneesmiddelen nog niet vergoed in Nederland
Een groot deel van in Europa goedgekeurde weesgeneesmiddelen, is nog niet beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Volgens gegevens van hollandbio heeft ongeveer 43% van de weesgeneesmiddelen met een Europese vergunning nog geen toegang tot het Nederlandse basispakket. In totaal hebben 251 middelen een handelsvergunning van het EMA, maar slechts 57% wordt vergoed via de zorgverzekering. Nieuwe middelen bereiken patiënten vaak pas na lange beoordelingsprocedures. Vooral geneesmiddelen met een voorwaardelijke vergunning of afkomstig van kleinere bedrijven worden minder vaak vergoed. Omdat zeldzame ziekten moeilijk te onderzoeken zijn vanwege de kleine patiëntgroepen, is bewijs over werkzaamheid soms beperkt. Hierdoor duurt het vaak jaren voordat toegang wordt geregeld, terwijl patiënten met zeldzame aandoeningen juist dringend behoefte hebben aan nieuwe behandelingen. 

Afslankmedicijnen mogelijk inzetbaar bij herstel na hartaanval
Nieuw Brits onderzoek suggereert dat GLP-1-afslankmedicijnen, zoals Ozempic en Wegovy, mogelijk ernstige complicaties na een hartaanval kunnen verminderen. De middelen zouden het risico op weefselschade verkleinen door de doorbloeding in kleine bloedvaten van het hart te verbeteren. Bij ongeveer de helft van de hartinfarctpatiënten ontstaat na behandeling het zogenoemde no-reflow-syndroom, waarbij delen van het hart onvoldoende bloed ontvangen ondanks het openen van de hoofdslagader. Dit vergroot de kans op overlijden of heropname door hartfalen. Onderzoekers stellen dat GLP-1-remmers mogelijk een nieuwe therapeutische strategie bieden om herstel na een hartaanval te verbeteren. Zij denken zelfs aan toediening door ambulancepersoneel. De huidige resultaten zijn echter gebaseerd op dierproeven. Om vast te stellen of deze medicijnen daadwerkelijk veilig en effectief zijn bij hartinfarctpatiënten, zijn dus eerst aanvullende klinische studies bij mensen nodig.  

Apotheker-behandelaar neemt medicatiezorg over in huisartsenpraktijk
De nieuwe functie van apotheker-behandelaar krijgt langzaam een plek in de eerstelijnszorg. Inmiddels werken tien apotheker-behandelaars in huisartsenpraktijken of gezondheidscentra, waar zij medicatiegerelateerde consulten overnemen van huisartsen en praktijkondersteuners. Zij werken vanuit dezelfde patiëntendossiers als de huisarts en voeren spreekuren met patiënten over farmacotherapie, medicatiegebruik en mogelijke aanpassingen in de behandeling. De eerste twaalf apothekers rondden in december de opleiding tot apotheker-behandelaar af, waarvan het merendeel inmiddels een werkplek heeft gevonden. De professionals werken in verschillende constructies, bijvoorbeeld in loondienst bij een praktijk of via inhuur door de huisartsenpraktijk of apotheek. De vergoeding verloopt voorlopig via bestaande zorgprestaties, maar er wordt gezocht naar een vaste bekostigingsvorm. Naast patiëntconsulten dragen apotheker-behandelaars ook bij aan kwaliteitsbeleid, onderwijs in de praktijk en het verbeteren van medicatieprocessen zoals herhaalreceptuur en begeleiding bij risicovolle medicatie. 

MedTech

Apparaat bepaalt binnen uur welk antibioticum het meest effectief is
Het Nederlandse bedrijf ShanX MedTech ontwikkelde een apparaat dat binnen één uur kan bepalen welk antibioticum het meest effectief is bij een bacteriële infectie. Momenteel duurt het vaak dagen tot weken voordat laboratoriumtests uitwijzen welk middel werkt, waardoor patiënten soms een minder geschikt antibioticum krijgen. Het nieuwe systeem meet niet de groei van bacteriën, maar hun metabolisme. Een patiëntmonster, bijvoorbeeld urine, wordt blootgesteld aan verschillende antibiotica in een cartridge. Het apparaat analyseert vervolgens de chemische veranderingen om te bepalen of bacteriën actief blijven of stoppen met groeien. Binnen een uur verschijnt op een tablet of er een infectie is en welke antibiotica effectief zijn. De technologie wordt getest in samenwerking met onder meer het Erasmus MC en huisartsenpraktijken. Met financiering van circa € 24 miljoen werkt het team aan verdere klinische tests, regelgeving en opschaling, met als doel snellere en gerichtere antibioticabehandeling. 

Cardiologen zien meer ongeruste jongeren door smartwatchmeldingen
Nederlandse cardiologen zien steeds vaker jonge mensen op de polikliniek die zich zorgen maken na meldingen van hun smartwatch over mogelijke hartproblemen.  Volgens de cardiologen zorgen waarschuwingen van deze apparaten regelmatig voor onnodige ongerustheid en extra zorggebruik. Zo krijgen gebruikers bijvoorbeeld meldingen van een lage hartslag tijdens de slaap, terwijl dat normaal is. Cardiologen vinden daarom dat algoritmes van smartwatches beter rekening moeten houden met context, zoals slapen of sporten, zodat gebruikers in zulke situaties automatisch kunnen worden gerustgesteld. Tegelijk wordt benadrukt dat de technologie ook voordelen heeft. Smartwatches kunnen namelijk helpen bij het opsporen van boezemfibrilleren. Dit is de meest voorkomende hartritmestoornis, die het risico op een herseninfarct kan verhogen.

Speekseltest kan binnen een uur biomarker voor meerdere kankers opsporen
Onderzoekers van de Queensland University of Technology hebben een speekseltest ontwikkeld die binnen één uur het eiwit S100P kan detecteren, een biomarker die in verband wordt gebracht met verschillende vormen van kanker, waaronder mond-, darm- en alvleesklierkanker. De methode maakt gebruik van een papieren sensor met goud- en zilvernanodeeltjes en de techniek Surface-Enhanced Raman Spectroscopy (SERS), waarbij laserlicht wordt gebruikt om specifieke moleculen in speeksel te identificeren. Volgens de onderzoekers kan de test bijdragen aan snelle, goedkope en minder invasieve diagnostiek, omdat speekselanalyse geen bloedafname of biopsie vereist. De technologie zou de basis kunnen vormen voor point-of-care screenings, waardoor kanker eerder kan worden opgespoord en behandeling sneller kan starten. Ook kan de methode diagnostische processen versnellen.  

Ziekenhuis

Vijf Nederlandse ziekenhuizen in wereldwijde Top 100 2026
Op de internationale ranglijst ‘World’s Best Hospitals 2026’ van Newsweek en Statista staan vijf Nederlandse ziekenhuizen in de Top 100. Met plek 31 is het Erasmus MC het best beoordeelde Nederlandse ziekenhuis, gevolgd door: 

• Amsterdam UMC (36) 

• UMC Utrecht (48) 

• Radboudumc (59) 

• Leids Universitair Medisch Centrum (82) 

Andere Nederlandse instellingen in de lijst zijn Maastricht UMC+ (114), UMC Groningen (124) en St. Antonius Ziekenhuis (141). De internationale top 10 wordt aangevoerd door de Mayo Clinic (VS), gevolgd door het Toronto General Hospital (Canada) en de Cleveland Clinic (VS). De beoordeling is gebaseerd op kwaliteitsdata, aanbevelingen van medische experts, patiëntervaringen en Patient-Reported-Outcome-Measures (PROMs).  

Dermatologen Adrz leggen werk neer door hoge werkdruk
Beide dermatologen van het Adrz Ziekenhuis in Goes vertrekken per 1 mei vanwege de aanhoudende hoge werkdruk. Als gevolg is er een patiëntenstop en kunnen second opinions tijdelijk niet worden uitgevoerd. De hoge druk wordt vooral veroorzaakt door het groeiende aantal huidkankerdiagnoses. De wachttijd voor dermatologische zorg is inmiddels opgelopen tot gemiddeld 91 dagen. Het ziekenhuis is inmiddels bezig met de werving van nieuwe dermatologen en onderzoekt taakherschikking, bijvoorbeeld door verpleegkundig specialisten en basisartsen in te zetten, om de continuïteit van de zorg te waarborgen. Daarbij wordt ook samengewerkt met plastisch chirurgen en oncologen om de zorg te ondersteunen. Voor bestaande patiënten en spoedgevallen verandert voorlopig weinig, maar voor nieuwe patiënten geldt tijdelijk een stop. 

FEMCURE wil zorg voor vrouwen met cyclusstoornissen verbeteren
Het project FEMCURE heeft als doel de tijd tot een diagnose en behandeling voor vrouwen met cyclusstoornissen te verkorten. Eén op de drie vrouwen heeft te maken met een cyclusstoornis, zoals endometriose, myomen of littekens in de baarmoeder. Dit leidt tot pijn, onzekerheid en ziekteverzuim, met een maatschappelijke kostenpost van jaarlijks ruim € 5 miljard. FEMCURE ontwikkelt zelftesten en een mobiele app voor thuisgebruik.  Binnen het project wordt ook onderzocht hoe huisartsen en gynaecologen AI-ondersteunde echoscopie kunnen inzetten om afwijkingen sneller te herkennen. In ziekenhuizen komen geavanceerde beeldvormingstechnieken beschikbaar, zoals contrast-echografie, waarmee behandelingen beter kunnen worden afgestemd. Ook worden gerichte, vaak niet-hormonale therapieën ontwikkeld die de onderliggende ziektemechanismen aanpakken en bijwerkingen beperken. Door medische kennis, technologie en patiëntenparticipatie te combineren, wil FEMCURE optimale individuele zorg voor vrouwen bieden en tegelijkertijd maatschappelijke impact verminderen.