Axon News Highlights (week 9 – 13 februari 2026)

Afgelopen week werd bekend dat er in Nederland een flinke wintergolf van virusinfecties rondgaat. Farmaceuten doen volop hun best deals te sluiten met de regering Trump, wanneer zij hiervoor nog niet eerder waren uitgenodigd. Een app die patiënten met alvleesklierkanker ondersteunt na operatie, leidt tot zowel levensverlenging als een vermindering van complicaties. Zeeuwse ziekenhuizen raakten in een felle strijd verwikkeld ten gevolge van landelijke samenwerkingsafspraken. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Wintergolf met ‘big five’ zet zorg onder druk
Nederland kampt met een stevige wintergolf van virusinfecties, waarbij ziekenhuizen overvol raken en operaties worden uitgesteld. Volgens virologen is er sprake van een terugkeer naar het ‘oude patroon’, maar nu met Covid-19 als extra factor. Tegelijk circuleren meerdere virussen: influenza (waaronder H3N2), corona, het RS-virus en hMPV, samen aangeduid als de ‘big five’. Tijdens de coronapandemie werd griep sterk onderdrukt door maatregelen, maar die voorzichtigheid is grotendeels verdwenen. Basisadviezen van het RIVM, zoals thuisblijven bij klachten en het vermijden van kwetsbare personen, worden op dit moment minder nageleefd. Zorgpersoneel staat door de huidige wintergolf flink onder druk, waarbij carnaval ook nog eens voor extra virusinfecties zal gaan zorgen. 

Tielen houdt hand op de knip bij vrouwengezondheid
Demissionair staatssecretaris Judith Tielen (VVD) wil tot 2030 geen extra overheidsfinanciën uittrekken voor vrouwengezondheid. In een Kamerdebat over de Nationale Strategie Vrouwengezondheid kreeg zij kritiek van onder meer Lisa Vliegenthart (GroenLinks-PvdA) en Sarah Dobbe (SP). Zij vinden het gebrek aan nieuwe plannen en financiering problematisch. Tielen stelt dat investeringen ook van zorgverzekeraars, werkgevers en onderzoekers moeten komen en dat binnen bestaande middelen meer aandacht kan worden gegeven aan sekseverschillen in onderzoek. Kamerleden van de coalitiepartijen D66, VVD en CDA bleven terughoudend over aanvullende financiering.  

Kabinet Jetten zet in op preventie, maar dat leidt niet per se tot lagere kosten
Het beoogde kabinet Jetten wil hervormen in de zorg en streeft naar de ‘gezondste generatie ooit’. Tegelijk wordt er flink bezuinigd, onder meer via verhoging en tranchering van het eigen risico. Gezondheidseconoom Xander Koolman vindt dat logisch gezien de druk op de rijksbegroting, maar kaart tegelijkertijd aan dat preventie niet automatisch tot lagere zorgkosten leidt. Een gezondere en oudere bevolking betekent juist meer ouderdomsziekten en dus hogere uitgaven, al blijft de samenleving mogelijk langer productief. Universitair docent Luc Hagenaars wijst erop dat gezondheidswinst vooral voortkomt uit leefomstandigheden en maatschappelijke factoren, niet alleen uit zorg. Volgens hem ontbreekt een brede visie op publieke gezondheid, inclusief een stevigere aanpak van industrieën die schadelijk zijn voor de volksgezondheid.  

Farma

Farmaceuten zoeken toegang tot Trumps prijsdeals
Farmaceuten die geen brief ontvingen van de regering Trump om vrijwillig prijsafspraken te maken, proberen alsnog toegang te krijgen tot vergelijkbare deals om strengere prijsregulering te vermijden. Zestien grote bedrijven, waaronder Pfizer en Eli Lilly, sloten al akkoorden om prijzen in Medicaid te verlagen. Bedrijven zonder deal riskeren opname in nieuwe Medicare-pilots die ‘most-favored-nation’-prijzen hanteren en Amerikaanse prijzen dichter bij internationale niveaus brengen. Middelgrote biotechbedrijven hebben daarom de Midsized Biotech Alliance of America opgericht om zich tegen deze prijsmechanismen te verzetten. Zij vrezen dat uniforme afspraken onevenredig nadelig uitpakken, vooral omdat zij minder producten hebben om onderhandelingsruimte te creëren en vaak afhankelijk zijn van internationale licentiepartners. 

Sterke stijging uitgaven aan niet-vergoede geneesmiddelen
De uitgaven aan receptplichtige geneesmiddelen die buiten het basispakket vallen, zijn in 2025 met € 77 miljoen (+35%) gestegen tot € 300 miljoen (excl. btw), terwijl het aantal gebruikers slechts met 1% toenam tot 3,6 miljoen. Volgens de Stichting Farmaceutische Kengetallen betreft de stijging vooral het zelfbetaalde gordelroosvaccin (+€ 34 mln.), niet-vergoede diabetes- en obesitasmedicatie (+€ 34 mln.) en het heringevoerde antirookmiddel varenicline (+€ 3,5 mln.). Ook bij hormonale anticonceptie namen de kosten toe door tekorten en verschuiving naar duurdere alternatieven. Daartegenover daalden de uitgaven aan vitamine D op recept met € 2,2 miljoen, nadat vergoeding eerder werd stopgezet. De gemiddelde uitgaven per gebruiker lopen sterk uiteen: circa € 40 voor anticonceptie, € 250 voor het gordelroosvaccin en € 550 voor diabetes- en obesitasmedicatie. 

AI helpt apotheker verborgen allergieën op te sporen
Een incident met een gemiste penicilline-allergie bracht ziekenhuisapothekers van het Catharina Ziekenhuis ertoe een AI-toepassing te ontwikkelen die verborgen risico’s in medische dossiers opspoort. Slechts 2% van bijwerkingen en allergieën staat correct geregistreerd in het daarvoor bestemde veld van het elektronisch patiëntendossier; de rest blijft onzichtbaar voor bestaande controlesystemen. Het AI-model doorzoekt volledige dossiers op relevante woordcombinaties en haalt tot 80% van ontbrekende informatie boven water. Apothekersassistenten verifiëren signalen met de patiënt voordat gegevens definitief worden aangepast. Tests in het Jeroen Bosch Ziekenhuis lieten vergelijkbare resultaten zien. 

MedTech

App verlengt overleving na alvleesklieroperatie
Patiënten die een operatie ondergaan voor alvleesklierkanker leven gemiddeld 2 tot 2,5 maand langer dankzij het gebruik van een speciale app, zo blijkt uit recent onderzoek binnen de landelijke PORSCH-studie. De app ondersteunt artsen en verpleegkundigen bij intensieve nazorg, waardoor complicaties zoals lekkages en sepsis sneller worden herkend en behandeld. Eerder onderzoek in 2022 toonde al dat de app de sterfte kort na de operatie halveerde. Het vervolgonderzoek omvatte 1090 patiënten in alle Nederlandse ziekenhuizen die alvleesklieroperaties uitvoeren. Het project is gecoördineerd door het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht en de Dutch Pancreatic Cancer Group. Volgens betrokkenen laat het project zien dat ondersteuning van nazorg door digitale hulpmiddelen zowel complicaties voorkomt als de levensverwachting van deze kwetsbare patiëntengroep verhoogt. 

Massaclaim rond sterilisatiemethode Essure
De sterilisatiemethode Essure werd vanaf 2002 in Nederland toegepast als een innovatieve ingreep waarbij metalen veertjes in de eileiders werden geplaatst om deze door ontstekingsreactie af te sluiten. Ongeveer 30.000 Nederlandse vrouwen kozen voor de methode. Tussen de 4.000 en 5.000 van hen lieten de implantaten later operatief verwijderen wegens uiteenlopende klachten, zoals chronische pijn, neurologische symptomen en vermoeidheid. In 2017 werd de verkoop in Nederland stopgezet. Eind 2018 volgde een wereldwijde stop. In de Verenigde Staten trof producent Bayer in 2020 een schikking van 1,6 miljard dollar in circa 39.000 zaken. In Nederland loopt een collectieve procedure van Stichting Essure Claims en zorgverzekeraars tegen Bayer, waarin schadevergoeding wordt geëist. Bayer erkent de klachten en de ernst ervan, maar betwist of deze zijn veroorzaakt door Essure. Volgens door advocaten van de stichting aangehaald onderzoek verminderen of verdwijnen klachten echter bij het merendeel van de vrouwen na verwijdering van de veertjes.  

Groningen als innovatiehub voor implantlenzen bij staar
In Groningen werkt Johnson & Johnson met ruim driehonderd medewerkers aan de voortdurende verbetering van implantlenzen voor staaroperaties, wereldwijd de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Door vergrijzing groeit de vraag naar deze relatief eenvoudige, vaak vergoede ingreep sterk. Het bedrijf is voortgekomen uit de in 1957 door oogarts Jan Worst opgerichte Medical Workshop. De vestiging ontwikkelt jaarlijks innovaties om concurrerend te blijven in een markt met spelers als Alcon en Bausch + Lomb. De focus ligt momenteel op het verminderen van bijwerkingen zoals halo’s rond lichtbronnen, die hinderlijk zijn bij bijvoorbeeld autorijden. In Groningen worden circa 800.000 lenzen per jaar geproduceerd, vooral voor test- en ontwikkeldoeleinden; massaproductie gebeurt elders. 

Ziekenhuis

Landelijk opgedragen samenwerking leidt tot spanningen tussen Zeeuwse ziekenhuizen
In Zeeuws-Vlaanderen leidde landelijk beleid voor ziekenhuis­samenwerking tot een conflict tussen ZorgSaam in Terneuzen, het ADRZ in Goes, artsen, bestuurders en zorgverzekeraar CZ. Sinds 1 januari 2026 moeten ziekenhuizen bepaalde operaties verdelen om kwaliteit en toekomstbestendigheid te waarborgen. Voor artsen in Terneuzen leidde dit tot wantrouwen, onvrede en vertrek van stafleden en toezichthouders. Mededelingen over impactvolle beslissingen werden via Teams gecommuniceerd en zonder medisch professionals bij de beslissingen zelf voldoende te hebben betrokken. De inzet van een peperdure operatierobot in Goes voedde de angst dat ZorgSaam op termijn naar een polikliniekniveau zal afbouwen. Lokale politici en inwoners vrezen bovendien het verlies van acute zorg in de regio. Uiteindelijk bereikten de partijen in september 2025 een samenwerkingsakkoord, maar artsen blijven sceptisch over de praktische uitvoering en de gevolgen voor de zorg dichtbij huis. 

KWF investeert 4 miljoen in Ziekenhuiskeuzehulp voor kankerpatiënten
KWF Kankerbestrijding investeert € 4 miljoen in de Ziekenhuiskeuzehulp van de NFK, een online hulpmiddel dat mensen met kanker ondersteunt bij het kiezen van het meest passende ziekenhuis. De tool biedt inzicht in de expertise van ziekenhuizen en oncologienetwerken, en combineert kwaliteitsdata met het patiëntperspectief. Momenteel bevat de keuzehulp informatie voor maag-, slokdarm- en nierkanker; dankzij de investering kan dit aanbod worden uitgebreid naar meer kankersoorten en ziekenhuizen. KWF en NFK benadrukken dat transparantie essentieel is voor goed geïnformeerde keuzes, en roepen ziekenhuizen op vrijwillig hun expertise te delen. De Ziekenhuiskeuzehulp biedt geen ranglijst, maar begrijpelijke en objectieve informatie, zodat patiënten de juiste zorglocatie kunnen kiezen die aansluit bij hun persoonlijke situatie en medische behoeften. 

Telemonitoring bij COPD succesvol, adviezen voor verdere implementatie
Uit breed praktijkonderzoek door IZA-partijen blijkt dat telemonitoring vergelijkbare positieve uitkomsten oplevert als reguliere zorg, zoals minder heropnames en SEH-bezoeken, zonder schadelijke effecten. Telemonitoring bij COPD wordt in veel Nederlandse ziekenhuizen ingezet en geeft patiënten meer grip op hun ziekte, terwijl zorgverleners sneller kunnen bijsturen. Patiënten ervaren meer zelfredzaamheid en veiligheid. Hoewel er nog geen harde conclusies over doelmatigheid en kosteneffectiviteit kunnen worden getrokken door het ontbreken van klassieke Randomized Controlles Trials (RCT’s), tonen praktijkervaringen duidelijk waarde. De betrokken partijen, waaronder Federatie Medisch Specialisten, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en Patiëntenfederatie Nederland, delen een gezamenlijk advies via Digizo.nu. Het rapport biedt praktische handvatten voor implementatie, zoals patiëntselectie, regionale samenwerking, bekostiging en ICT-randvoorwaarden.