Axon News Highlights (week 2 – 6 februari 2026)

Afgelopen week werd bekend dat Sophie Hermans in het nieuwe kabinet de post van minister van VWS zal bekleden. Zorginstituut Nederland berichtte dat de kosten voor gecombineerde leefstijlinterventies en afslankmedicatie flink zijn toegenomen. De markt voor medisch-technologische producten voor vrouwen in de menopauze is booming. Voorbeeld is een koelarmband, die opvliegers direct zou verminderen. Tot vreugde van zorgverzekeraars en ongenoegen van ziekenhuizen concludeerde de Nederlandse Zorgautoriteit dat prestatiedifferentiatie tussen ziekenhuizen en zelfstandige klinieken onnodig is. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Sophie Hermans wordt minister van VWS
Sophie Hermans (VVD) wordt in het nieuwe kabinet minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daarmee levert de VVD, zoals eerder afgesproken, de minister van VWS. Hermans was sinds juli 2024 demissionair minister van Klimaat en Groene Groei en vervulde in de afgelopen kabinetsperiode ook tijdelijk meerdere andere functies, waaronder vicepremier, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en minister van Infrastructuur en Waterstaat. Daarvoor is zij jarenlang Tweede Kamerlid geweest. Van begin januari 2022 tot begin december 2023 was zij fractievoorzitter van de VVD. Het CDA mag in het nieuwe kabinet de minister voor Langdurige Zorg, Jeugd en Sport leveren; de naam van die bewindspersoon wordt later bekendgemaakt. Volgens de betrokken partijleiders verliep de verdeling van de ministersposten soepel en evenwichtig.  

Aantal kankerdiagnoses stabiel, duidelijke daling uitgezaaide darmkanker dankzij screening
In 2025 kregen in Nederland bijna 135.000 mensen de diagnose kanker, vrijwel evenveel als in 2024. Daarmee blijft de totale kankerincidentie hoog, mede door vergrijzing en betere registratie. Opvallend is de aanhoudende daling van darmkanker, vooral van uitgezaaide vormen. Het aantal nieuwe darmkankerdiagnoses daalde ten opzichte van 2013, ondanks de vergrijzing. Sinds de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker worden vaker voorstadia en vroege stadia ontdekt, wat leidt tot minder ernstige ziekte bij diagnose. De meest voorkomende kankersoorten zijn huidkanker (plaveiselcelcarcinoom), gevolgd door prostaat-, borst-, long- en darmkanker, waarbij de onderlinge volgorde verschuift. Zo is het aantal prostaatkankerdiagnoses gestegen, blijft het aantal borstkankerdiagnoses de laatste jaren gelijk, en neemt het aantal huidkankerdiagnoses toe.  

Aantal griepgevallen stijgt, RIVM waarschuwt voor epidemie
Het aantal mensen met luchtwegklachten in Nederland neemt snel toe en de jaarlijkse griepepidemie lijkt in zicht. Het aantal mensen dat met griepachtige klachten naar de huisarts gaat, steeg in de eerste week van februari naar 51 op de 100.000 inwoners. De grenswaarde voor verhoogde griepactiviteit in de huisartsenpraktijk is 46 op de 100.000 inwoners. Ook in monsters van patiënten en laboratoria wordt het griepvirus steeds vaker aangetoond. Naast influenza circuleren andere virussen zoals seizoenscoronavirussen, het RS-virus en humaan metapneumovirus. Griep verloopt doorgaans ernstiger en kan leiden tot hoge koorts en langdurig herstel. Deskundigen volgen de ontwikkeling nauwlettend. Het RIVM adviseert bij klachten thuis te blijven, thuis te werken waar mogelijk, goede hygiëne toe te passen en contact met kwetsbare mensen te vermijden om verdere verspreiding te beperken. 

Farma

Kosten leefstijlinterventies en obesitasmedicatie sterk omhoog
De kosten voor obesitaszorg zijn de afgelopen jaren fors gestegen door een sterke toename van deelnemers aan de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) en het gebruik van obesitasmedicijnen. Volgens voorlopige cijfers van Zorginstituut Nederland stegen de GLI-kosten tussen 2021 en 2025 met ruim 430% van € 11,9 naar € 51,2 miljoen. Het aantal deelnemers groeide naar meer dan 106.000. Ook de kosten voor de vergoede medicijnen Saxenda® en Mysimba® namen met 341% toe tot € 31,8 miljoen. Het aantal gebruikers steeg van ruim 3.800 in 2021 naar 27.000 in 2024. Samen leidde dit tot een extra kostenstijging van € 61,8 miljoen. Het Zorginstituut vindt dat leefstijlverandering de basis moet blijven en waarschuwt voor verdere medicalisering zonder voldoende aandacht voor preventie, ook met het oog op mogelijke toelating van nieuwe obesitasmedicijnen. 

Minister negeert rechterlijk vonnis om medicijntekort te voorkomen
Demissionair minister Bruijn van VWS handelt tegen een voorlopige rechterlijke uitspraak in door de invoer van lithiumcarbonaat en promethazine uit het buitenland toe te blijven staan. Na bezwaar van een Brabantse apothekersketen, die stelt dat haar bereidingscapaciteit wordt uitgehold, oordeelde de rechtbank dat de vrijstellingsbesluiten voor deze geneesmiddelen onrechtmatig zijn. Bruijn acht het risico op een tekort echter te groot en spreekt van mogelijk levensbedreigende gevolgen voor ruim 60.000 patiënten met onder meer een bipolaire stoornis. Daarom heeft hij de Inspectie Gezondheid en Jeugd een Aanwijzing gegeven om niet te handhaven en direct nieuwe vrijstellingsbesluiten genomen. Continuïteit van deze medicatie is immers voor patiënten zeer belangrijk. De juridische houdbaarheid van het beleid wordt in een bodemprocedure verder beoordeeld.  

Experimentele neusspray kan breed beschermen tegen griep en pandemieën
Een experimentele neusspray met een breed werkende antistof blijkt effectief tegen veel verschillende griepvarianten en kan in de toekomst een belangrijk middel worden bij zowel seizoensgriep als nieuwe pandemieën. Onderzoekers van Leyden Laboratories en Harvard tonen aan dat de antistof CR9114 zich richt op een stabiel deel van het griepvirus en daardoor zowel menselijke als dierlijke griepstammen kan neutraliseren. In dierproeven beschermde de spray tegen infectie en versnelde het herstel; bij de eerste tests met mensen bleek het middel veilig. Doordat de antistoffen direct in het neusslijmvlies actief zijn, waar het virus het lichaam binnendringt, blijven ze daar urenlang in hoge concentraties aanwezig. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe goed de spray griep bij mensen daadwerkelijk kan voorkomen en verspreiding kan beperken. 

MedTech

Menopauzemarkt voor medisch-technologische groeit gestaag
Het afnemende stigma rond de menopauze leidt tot een sterke groei van het aantal medisch-technologische producten voor vrouwen in deze levensfase. Wearables en apps beloven verlichting van klachten zoals opvliegers, stress en slaapproblemen, variërend van voedingsapps tot meetapparatuur voor lichaamstemperatuur en hormonen. Een voorbeeld is de MyCelsius-koelarmband, die opvliegers direct zou verminderen. De wereldwijde menopauzemarkt kan volgens schattingen groeien tot $ 24 miljard in 2030 en trekt grote investeerders aan. Toch waarschuwen experts voor een ‘menopause gold rush’: ongereguleerde bedrijven zouden inspelen op onzekerheid en angst van vrouwen en zonder stevig wetenschappelijk bewijs medisch-technologische producten aanbieden.  

Kunstlong houdt patiënt 48 uur in leven
Amerikaanse artsen beschrijven een uitzonderlijke casus waarbij een 33-jarige patiënt met ernstige longschade door het acute respiratory distress syndrome (ARDS) 48 uur in leven werd gehouden zonder functionerende longen. Door een combinatie van influenza en bacteriële pneumonie was er sprake van multiorgaanfalen, waardoor een directe longtransplantatie te risicovol was. De artsen ontwikkelden daarom een kunstmatig longsysteem buiten het lichaam dat tijdelijk de gaswisseling en circulatiestabiliteit overnam, terwijl de zwaar beschadigde longen werden verwijderd. Deze overbrugging gaf het lichaam de kans om te herstellen, waardoor twee dagen later alsnog een succesvolle dubbele longtransplantatie kon plaatsvinden. Twee jaar na de ingreep heeft de patiënt een goede longfunctie en leidt hij een normaal leven. 

Nijmeegse tinnituspatiënt helpt lotgenoten met app
Een Nijmeegse tinnituspatiënt ontwikkelde de app Tinzo om mensen met tinnitus te helpen omgaan met hun klachten. Vanuit zijn eigen ervaring met ernstige tinnitus en overgevoeligheid voor geluid ontwikkelde hij een digitaal zorgtraject dat laagdrempelig en toegankelijk is voor mensen die vastlopen door lange wachttijden of hoge kosten in de reguliere zorg. De app start met een persoonlijke intake en biedt vervolgens modules met educatie, mindfulness, cognitieve gedragstherapie, ontspanningsoefeningen en aandacht voor sociaal contact. De informatie op de app wordt gevalideerd door klinisch neuropsycholoog Olav Wagenaar. Gebruikers leren regie terug te nemen over hun leven en beter om te gaan met hun klachten. Tinzo kent een gratis en een betaalde versie en wordt actief ingezet via een samenwerking met oorspecialist Beter Horen.  

Ziekenhuis

NZa: Prestatiedifferentiatie geen passend instrument
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) concludeert dat er geen prestatiedifferentiatie nodig is voor planbare zorg, omdat het niet duidelijk is of er sprake is van een oneerlijk speelveld tussen ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra (zbc’s). Zorgverzekeraars compenseren immers bestaande verschillen al via contracten en tariefdifferentiatie. Prestatiedifferentiatie zou bovendien de bekostigingssystematiek onnodig complex maken. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) vindt de conclusie voorbarig, omdat het onderzoek onvoldoende inzicht geeft in tarieven, prestaties en kosten. Zelfstandige klinieken Nederland (ZKN) onderschrijft dat prestatiedifferentiatie geen oplossing biedt, maar wijst op ontbrekende analyses van focusklinieken en marktmacht. De NZa werkt met veldpartijen aan een toekomstbestendige bekostigingssystematiek en verwacht dat VWS in Q2 2026 met een samenhangend pakket maatregelen komt. 

Bontenbal: Medisch specialisten kunnen een deel van hun opleiding prima zelf betalen
CDA-leider Henri Bontenbal vindt het niet onredelijk dat medisch specialisten (in opleiding) een deel van hun opleidingskosten zelf betalen, omdat zij een hoog salaris hebben of tegemoet kunnen zien. Hij reageert daarmee op kritiek van BBB-leider Caroline van der Plas, die waarschuwt dat bezuinigingen op specialistische opleidingen ervoor zorgen dat er minder specialisten worden opgeleid. Dat kan leiden tot tekorten, vooral in regionale ziekenhuizen. De redenering dat specialisten te veel verdienen noemt zij te simplistisch. 

Zelfstandige klinieken maken zich zorgen om stopzetten vergoeding niet-gecontracteerde zorg
Vanaf 2029 moeten patiënten de volledige rekening zelf betalen als zij zorg krijgen van een niet-gecontracteerde zorgaanbieder. Het coalitieakkoord schaft de verplichte vergoeding van ongecontracteerde zorg door verzekeraars af. Vooral in de ggz, wijkverpleging en zelfstandige klinieken zorgt dit voor grote onrust. Veel patiënten kiezen nu voor ongecontracteerde zorg vanwege lange wachtlijsten, maar straks zullen zij moeten betalen of moeten wachten op reguliere zorg. Zorgverzekeraars willen de maatregel om ongecontracteerde zorg terug te dringen en kosten te beheersen, maar er is weinig garantie dat ze meer contracten afsluiten om wachtlijsten te verminderen. Zelfstandige klinieken vrezen faillissement en personeelsverlies. Ziekenhuizen daarentegen steunen het plan vanwege ervaren oneerlijke concurrentie door commerciële centra die veel zorg zouden declareren zonder zich te houden aan sectorale afspraken over hoe de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.