Axon News Highlights (week 26 – 30 januari 2026)

Afgelopen week werd bekend dat het aanstaande kabinet het eigen risico verhoogt en trancheert en dat zorgverzekeraars hun preferentiebeleid in 2026 uitbreiden. Neurologen uitten hun verontwaardiging over het besluit van het Zorginstituut om de Nightwatch-armband, een hulpmiddel dat epileptische insulten detecteert, niet te vergoeden. Tot slot laat onderzoekzien dat veel specialisten meer dan 46 uur per week werken, terwijl velen liever 36–40 uur zouden werken. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Aanstaand kabinet verhoogt eigen risico
D66, VVD en CDA spreken in het nieuwe coalitieakkoord af dat het eigen risico in de zorg vanaf 2027 stijgt van € 385 naar € 460, waarmee eerdere plannen om het te verlagen worden teruggedraaid. Wel komt er vanaf 2028 een maximum van € 150 eigen risico per behandeling. Ook wordt er € 350 miljoen gereserveerd om chronisch zieken via gemeenten te ondersteunen. Afgelopen vrijdagmiddag is het coalitieakkoord gepresenteerd, waarover wij spoedig zullen berichten. 

Vernieuwde Nationale Dementiestrategie moet groeiende zorgvraag opvangen
Het kabinet heeft de Nationale Dementiestrategie geactualiseerd om voorbereid te zijn op de sterke toename van het aantal mensen met dementie. Richting 2050 loopt dat aantal naar verwachting op tot ruim 610.000. Voor de uitvoering is voor de periode 2026–2030 geld gereserveerd, met € 23 miljoen in 2026. De vernieuwde strategie legt extra nadruk op preventieonderzoek, vroege diagnostiek en een realistisch en menselijk beeld van leven met dementie. Daarnaast wordt ingezet op betere ondersteuning en zorg, met specifieke aandacht voor jonge mensen met dementie, mensen met onbegrepen gedrag en diverse culturele achtergronden. Gestreefd wordt naar een toekomstbestendig casemanagement en betere samenhang tussen zorg en welzijn. 

Artsen en patiënten botsen vaker over onverklaarbare buikklachten
Artsen en patiënten botsen in de spreekkamer steeds vaker over onverklaarbare buikklachten, mede door de invloed van sociale media. Jongeren vinden online steun en herkenning, maar een kleine groep stelt via platforms als TikTok en Instagram ook zelf diagnoses, zoals de zeldzame aandoening gastroparese. Artsen waarschuwen dat dit kan leiden tot onnodige en risicovolle behandelingen, soms zelfs tot extreme operaties in het buitenland. Volgens hen worden klachten daarmee niet ontkend, maar is de veronderstelde oorzaak vaak onjuist en spelen ook hersen-darminteracties een rol. Voor patiënten voelt het uitblijven van een ‘erkende’ diagnose echter als niet serieus genomen worden. De online druk om ziek te zijn en dit te delen kan zelfs onderdeel worden van iemands identiteit, waardoor medische nuance moeilijker wordt. 

Farma 

Meer voorkeursgeneesmiddelen door uitbreiding preferentiebeleid
Zorgverzekeraars breiden in 2026 het preferentiebeleid voor medicijnen verder uit om de kosten te beheersen. Uit onderzoek van Kompas in Zorg en BS Health Consultancy blijkt dat het aantal aangewezen voorkeursgeneesmiddelen gemiddeld met 10 procent is gestegen tot 783 middelen, ten opzichte van 712 een jaar eerder. Voor het eerst voeren nu alle zorgverzekeraars een preferentiebeleid, nadat ook EUcare dit in 2025 invoerde. Het beleid heeft de prijzen van generieke geneesmiddelen weliswaar sterk verlaagd, maar wordt onder meer om die reden ook in verband gebracht met medicijntekorten. Opvallend is dat niet alleen fabrikanten van generieke middelen profiteren. Gemiddeld is 6 procent van de voorkeursgeneesmiddelen afkomstig van innovatieve geneesmiddelenbedrijven. Menzis en Zilveren Kruis hebben het hoogste aandeel met circa 7 procent. 

Afweersysteem biedt mogelijk aanknopingspunt voor nieuwe kankermedicijnen
Onderzoekers zien mogelijkheden voor een nieuwe vorm van kankerbehandeling die niet direct de tumor aanvalt, maar het eigen afweersysteem helpt om kanker onder controle te houden. In voorlopig onderzoek bij longkankerpatiënten ontdekten wetenschappers een antistof, GT103, die vaker voorkomt bij patiënten met een gunstiger ziekteverloop. Deze antistof lijkt een beschermend mechanisme van kankercellen te blokkeren, waardoor het immuunsysteem ze beter kan aanvallen. Bij 31 patiënten waar bestaande behandelingen niet meer werkten, stopte de tumorgroei bij ongeveer een derde tijdelijk. Bij één patiënt verdween de tumor zelfs volledig en is deze ook al twee jaar lang niet teruggekomen. De resultaten zijn veelbelovend, maar nog beperkt; grootschaliger onderzoek is nodig om te bepalen of deze aanpak breder inzetbaar is. 

Pijnlijke herstructurering moet Novo Nordisk terug aan de top brengen
Novo Nordisk voert ingrijpende hervormingen door om zijn leidende positie op de markt voor afslankmedicatie te heroveren na het verlies van marktaandeel aan concurrent Eli Lilly. Het Deense farmabedrijf schrapt 9000 banen, versmalt zijn focus tot diabetes en obesitas en verandert zijn bedrijfsmodel richting directe verkoop aan consumenten. De vraag naar afslankmiddelen blijkt vooral patiëntgedreven, een inzicht waar Novo te laat op inspeelde. Tekorten aan Wegovy en de snelle opkomst van Lilly’s Zepbound schaadden de positie van het bedrijf. Novo zet nu in op twee nieuwe producten: een pilversie van Wegovy en een injectie met een hogere dosering, die in proeven een vergelijkbaar gewichtsverlies laat zien als dat van Zepbound. Ook breidt het bedrijf zijn directe verkoopkanalen uit. Tegelijk moet Novo intern transformeren naar een wendbaar, consumentgericht merk. 

MedTech

Nightwatch-armband voor epilepsie niet vergoed, tot ontsteltenis van neurologen
Neurologen uitten hun verontwaardiging over het besluit van Zorginstituut Nederland om de Nightwatch, een armband die levensbedreigende nachtelijke epileptische aanvallen detecteert, niet op te nemen in het basispakket. Het bandje waarschuwt familie of huisgenoten bij aanvallen, waardoor verwondingen of overlijden kan worden voorkomen. Volgens het Zorginstituut is er onvoldoende direct wetenschappelijk bewijs dat het apparaat daadwerkelijk sterfte voorkomt. Neurologen stellen dat ethisch onderzoek naar direct bewijs onmogelijk is. Zij  vergelijken de armband met een parachute: het detecteert bijna alle gevaarlijke aanvallen en redt daarmee indirect levens. Naast veiligheid verlaagt de Nightwatch ook stress bij ouders en kan het zorgkosten reduceren. Het vooralsnog ontbreken van vergoeding leidt bovendien tot ongelijkheid: alleen wie het kan betalen, profiteert van dit hulpmiddel. 

Simpele innovatie maakt pijnstilling bij gynaecologische ingrepen toegankelijk
Voor veel vrouwen is een ingreep in de baarmoeder pijnlijk door het ontbreken van verdoving of onhandige naalden. Onderzoekers aan de TU Delft ontwikkelden het Chloe Syringe Extension Device (SED), een klein hulpstuk van € 1 dat een standaard spuit verlengt. Hiermee kan verdoving veilig en precies worden toegediend. Een uitkomst, met name voor miljoenen vrouwen in landen met lage inkomens waar gynaecologische ingrepen vaak zonder pijnstilling worden uitgevoerd. Het verlengstuk zorgt ook voor betere zichtbaarheid en controle ten opzichte van de (duurdere) lange naalden die in Nederland worden gebruikt en is herbruikbaar. Tests tonen aan dat vrouwen door gebruik van de SED minder pijn ervaren, terwijl artsen eenvoudiger en veiliger kunnen werken.  

Maastricht UMC+ wordt grootste centrum voor robotchirurgie in Nederland
Maastricht UMC+ groeit uit tot het grootste operatierobotcentrum van Nederland met de toevoeging van drie nieuwe robotsystemen: twee Da Vinci 5-operatierobots en één Hugo-robotsysteem. In totaal beschikt het ziekenhuis nu over zes geavanceerde robots die worden ingezet in onder meer neurochirurgie, kinderchirurgie, urologie, gynaecologie en oncologische chirurgie. De nieuwste generatie robots biedt scherpere 3D-beelden, meer precisie, betere ergonomie en mogelijkheden voor gezamenlijke operaties en opleiding. Daarnaast maken de systemen toekomstige toepassingen met data-analyse en kunstmatige intelligentie mogelijk. Voor patiënten kan robotchirurgie leiden tot minder invasieve ingrepen, minder complicaties en sneller herstel, al wordt de exacte meerwaarde nog wetenschappelijk onderzocht. Ook voor zorgprofessionals betekent de technologie een belangrijke stap vooruit door minder fysieke belasting en grotere operatieve controle. 

Ziekenhuis

Federatie medisch specialisten uit zorgen over werkuren
De Federatie Medisch Specialisten (FMS) pleit voor een veertigurige werkweek als nieuwe norm voor medisch specialisten. De huidige, structureel lange werkweken schaden de gezondheid van artsen en zetten de veiligheid van patiënten onder druk. Normalisering van de werkweek is nodig om collega’s te behouden en het vak toekomstbestendig te houden, aldus de FMS. Onderzoek laat zien dat veel specialisten meer dan 46 uur per week werken, terwijl velen liever 36–40 uur zouden werken. De FMD beoogt voor een gefaseerde aanpak, samen met de Landelijke vereniging van Artsen in Dienstverband, met pilots, impactanalyses en goede voorbeelden. Over de implementatie per vakgebied wil de FMS spoedig het gesprek aangaan. Normalisering van de werkweek kan immers nog een grote uitdaging vormen, zeker in vakgebieden waar de personele druk nu al hoog is. 

EPD-aanbod ziekenhuizen slinkt
Ziekenhuizen staan onder druk door een steeds beperkter aanbod van elektronische patiëntendossiers (epd). Drie noordelijke ziekenhuizen besloten eerder al samen een gezamenlijk Epic-epd in te richten, waardoor gegevens makkelijker gedeeld worden, patiënten minder dubbeling ervaren en zorg efficiënter verloopt. Deze samenwerking is uniek in Nederland en omvat ook gezamenlijk beheer, onderhoud en doorontwikkeling. Tegelijkertijd verliest NEXUS, de kleinste leverancier, klanten en halveert hun marktaandeel. NEXUS wil zich herpositioneren als open, flexibel platform en benadrukt dat monopolistische oplossingen onder druk komen door Europese datarichtlijnen en nieuwe AI-toepassingen. De situatie toont de noodzaak van bestuurlijk lef en samenwerking: ziekenhuizen zoeken zekerheid, maar de trend wijst richting open, regionaal gekoppelde epd-systemen voor betere patiëntenzorg en innovatie. 

Spaarne Gasthuis zet in op herstel van ouderen buiten het ziekenhuis
Kwetsbare ouderen herstellen vaak slechter in een druk ziekenhuis. In samenwerking met het Spaarne Gasthuis is daarom in de JacobKliniek een speciale Acute Medical Unit (AMU) geopend. Hier kunnen oudere patiënten in een rustigere, gespecialiseerde omgeving worden opgenomen, wat de kans op een delier verkleint en herstel bevordert. Patiënten komen eerst via de spoedeisende hulp in aanmerking en profiteren van een aangepaste verpleging en extra scholing van personeel. De AMU voorkomt onnodige ziekenhuisopnames, verlaagt zorgkosten en biedt betere begeleiding bij complexe zorgvragen. Ouderen ervaren meer comfort en persoonlijke aandacht en door de nabijheid van het Spaarne Gasthuis blijft snelle doorverwijzing mogelijk. De samenwerking moet acute ouderenzorg veiliger, efficiënter en patiëntgerichter maken.