Axon News Highlights (week 19 – 23 januari 2026)

Afgelopen week werd bekend dat het aantal Nederlanders met een hersenaandoening richting 2050 naar alle waarschijnlijkheid flink zal toenemen. Provocerende uitspraken van Trump in Davos en dreigementen van Amerikaanse farmaceuten lieten eens te meer het conflict zien tussen Amerikaans beleid en geneesmiddelenprijzen in Europa. Binnen Medtech was er onder meer veel aandacht voor het hart. Onderzoek van het Amsterdam UMC laat zien dat smartwatches een belangrijke rol kunnen spelen bij het opsporen van hartritmestoornissen. Het inkomen van medisch specialisten was ook weer in het nieuws; minister Bruijn verkent opties om daarover transparantie af te dwingen. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier! 

Algemeen

Aantal Nederlanders met een hersenaandoening stijgt flink richting 2050
Het aantal Nederlanders met hersenaandoeningen zoals beroerte, dementie en de ziekte van Parkinson, zal richting 2050 fors toenemen. Dit blijkt uit geactualiseerde RIVM-cijfers die de Hersenstichting afgelopen week presenteerde. Ten opzichte van 2022 stijgt het aantal mensen met de gevolgen van een beroerte naar verwachting met 43 procent. Voor de ziekte van Parkinson is dit 47 procent en voor dementie zelfs circa 94 procent. Daarnaast zullen in 2050 ruim twee miljoen Nederlanders kampen met psychische aandoeningen, waaronder angst-, dwang- en stemmingsstoornissen. Deze ontwikkeling zet grote druk op zorg, mantelzorg en samenleving, omdat mensen langer leven met vaak ingrijpende en deels onzichtbare gevolgen. 

Verhoging eigen risico onderwerp van coalitieoverleg
Tijdens de lopende formatieonderhandelingen tussen D66, VVD en CDA wordt een verhoging van het eigen risico serieus overwogen. Volgens RTL Nieuws ligt een stijging van het huidige bedrag van € 385 naar circa € 400 tot € 440 per jaar op tafel. Interne berekeningen van het ministerie van Volksgezondheid zouden inzicht geven in de financiële en maatschappelijke effecten van deze maatregel. De mogelijke verhoging dient vooral als financiële dekking voor andere uitgaven, zoals extra investeringen in defensie. Naar schatting kan het ongeveer € 800 miljoen opleveren. Daarbij speelt ook mee dat inflatiecorrectie het eigen risico automatisch richting de € 400 zou brengen. Een definitief besluit is nog niet genomen; de financiële paragraaf van het coalitieakkoord is nog onderwerp van onderhandeling. 

Zorgberoepen goed vertegenwoordig in lijst beste banen van 2026
Volgens de jaarlijkse analyse van vacaturebank Indeed behoren bedrijfsarts, klinisch psycholoog en psychiater tot de beste banen van 2026. De ranglijst is gebaseerd op salaris, salarisgroei, vraag naar personeel, groei van de vraag en flexibiliteit, waaronder de mogelijkheid tot thuiswerken. De zorgsector domineert de lijst. Maar liefst de helft van de top 20 bestaat uit medische en psychologische functies, zoals specialist ouderengeneeskunde en verpleegkundig specialist. Indeed wijst op onder meer vergrijzing en personeelstekorten als belangrijkste oorzaken van de hoge vraag naar zorgberoepen. Deze functies bieden daardoor niet alleen hoge baanzekerheid en bovengemiddelde salarissen, maar ook stabiele groeiperspectieven. 

Farma 

Spanningen tussen Europa en VS raken ook geneesmiddelenprijzen 

Trump claimde tijdens het World Economic Forum in Davos dat hij de Franse president Emmanuel Macron onder druk had gezet om de binnenlandse medicijnprijzen te verhogen, door te dreigen met zware importtarieven op Franse producten. Frankrijk heeft deze uitspraken resoluut van de hand gewezen en bestempeld als “fake news”. Medicijnprijzen in Frankrijk worden immers niet door de president vastgesteld, maar gereguleerd via het socialezekerheidsstelsel en zijn bovendien stabiel gebleven. De woordenwisseling past in een bredere escalatie tussen de Verenigde Staten en Europa, tegen de achtergrond van Trumps dreigementen over handelstarieven en zijn uitlatingen over Groenland. Amerikaanse farmaceuten dreigen inmiddels geen geneesmiddelen meer te zullen leveren aan Europese landen, wanneer zij hun prijzen niet verhogen. Dit is het gevolg van zijn binnenlandse beleid om geneesmiddelenprijzen te verlagen, waardoor farmaceuten zich genoodzaakt zien hun prijzen elders te verhogen. Ook de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) waarschuwde recentelijk nog voor deze gevolgen. 

Europees Parlement publiceert standpunt over Critical Medicines Act 

Het Europees Parlement heeft een standpunt aangenomen over de door de Commissie voorgestelde Critical Medicines Act. Het voorstel heeft tot doel tekorten aan kritieke geneesmiddelen aan te pakken en tegelijk het concurrentievermogen van de Europese farmaceutische sector te versterken. De productiecapaciteit binnen de EU moet worden versterkt via strategische projecten die prioritaire financiering krijgen, gekoppeld aan de verplichting om de EU-markt voorrang te geven. Daarnaast pleiten Europarlementariërs voor een ‘Buy European’-benadering bij aanbestedingen, waarbij leveringszekerheid en EU-productie zwaarder wegen dan alleen prijs. Ook worden vrijwillige grensoverschrijdende aanbestedingen gestimuleerd en komt er meer coördinatie tussen nationale en Europese geneesmiddelenvoorraden, inclusief de mogelijkheid tot herverdeling bij acute tekorten. Aanleiding is dat meer dan de helft van de geneesmiddelentekorten wordt veroorzaakt door productieproblemen en afhankelijkheid van landen buiten de EU. 

Gezamenlijk platform moet patiënten meer betrekken bij ontwikkeling van medicijnen
Patiëntenorganisaties en medicijnbedrijven hebben het platform Patiëntgerichte Samenwerking Medicijnen (PSM) gelanceerd om patiëntparticipatie sterker te verankeren in de volledige levenscyclus van medicijnen. Doel is om passende zorg te verbeteren door kennis en ervaring van patiënten en farmaceutische bedrijven gelijkwaardig samen te brengen, van ontwikkeling tot toepassing. Binnen het platform werken partijen transparant samen aan duidelijke kaders, praktische handvatten en betere processen, onder meer met het oog op het nieuwe EU HTA-proces. Tussen medio 2025 en medio 2026 wordt gewerkt aan een leidraad voor samenwerking, inzicht in de impact van patiëntparticipatie en aanbevelingen voor verbetering. Het initiatief wordt ondersteund door diverse patiëntenorganisaties, grote farmaceutische bedrijven en de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen, met Lygature als onafhankelijke, begeleidende partij. 

MedTech

Smartwatch verviervoudigt opsporing van hartritmestoornissen
Onderzoek van Amsterdam UMC, in samenwerking met Cardiologie Centra Nederland, laat zien dat het gebruik van smartwatches met gecombineerde PPG- en ECG-functionaliteit de opsporing van hartritmestoornissen aanzienlijk verbetert. Bij 437 ouderen met een verhoogd risico werd boezemfibrilleren vier keer vaker vastgesteld bij patiënten die zes maanden lang een smartwatch droegen dan bij patiënten met traditionele, kortdurende ECG-monitoring. Veel van de opgespoorde patiënten hadden geen klachten, terwijl boezemfibrilleren kan leiden tot ernstige complicaties zoals een beroerte. Doordat smartwatches langdurige en continue monitoring mogelijk maken, kunnen ook kortdurende en asymptomatische ritmestoornissen worden gedetecteerd. Zo kunnen zij een waardevolle aanvulling zijn op bestaande diagnostiek en bijdragen aan snellere en effectievere behandeling.

Geautomatiseerd mini-hart versnelt ontwikkeling van medicijnen tegen hartritmestoornissen
Het LUMC en biotechbedrijf Ncardia hebben een geautomatiseerd onderzoeksplatform ontwikkeld dat de zoektocht naar nieuwe geneesmiddelen voor aangeboren hartritmestoornissen aanzienlijk versnelt. Het platform maakt gebruik van 3D mini-hartmodellen, opgebouwd uit menselijke stamcellen, waarin meerdere typen hartcellen samenwerken en zo het echte hart beter nabootsen. Dankzij vergaande automatisering met robots kunnen duizenden potentiële geneesmiddelen snel, gestandaardiseerd en betrouwbaar worden getest. In een eerste studie zijn ruim 2000 stoffen onderzocht voor de zeldzame hartritmestoornis CPVT1, waarbij ongeveer 100 veelbelovende kandidaten zijn geïdentificeerd voor vervolgonderzoek. 

Oplosbare stent als veelbelovende doorbraak in hartzorg
In het Albert Schweitzer ziekenhuis testen cardiologen als eerste in Nederland een nieuwe generatie oplosbare stents, die na enkele jaren vanzelf in het lichaam verdwijnen. In tegenstelling tot traditionele metalen stents, die levenslang blijven zitten en op termijn nieuwe vernauwingen of stijfheid van het bloedvat kunnen veroorzaken, is deze stent gemaakt van een melkzuurpolymeer dat in circa drie jaar volledig wordt afgebroken. Dankzij moderne beeldtechnieken en extreem precieze plaatsing is de nieuwe stent veel dunner en veiliger dan eerdere mislukte varianten. In de studie Perfect Restore krijgen 117 patiënten in Dordrecht deze innovatieve stent. Bij positieve resultaten kan dit leiden tot grootschalige toepassing en een verbetering van de behandeling van hart- en vaatziekten. 

Ziekenhuis

Bruijn onderzoekt mogelijkheden transparantie af te dwingen rond inkomen medisch specialisten
Minister Bruijn (VWS) werkt aan een wetsvoorstel dat medisch specialisten verplicht transparant te zijn over hun inkomsten. Het voorstel betreft zelfstandige wetgeving van VWS en is niet gerelateerd aan de Wet normering topinkomens (WNT), waarin medisch specialisten een uitzondering vormen. Eerdere gesprekken met de Federatie Medisch Specialisten (FMS) over vrijwillige afspraken zijn op niets uitgelopen. Volgens Bruijn kan het openbaar maken van inkomsten een dempend effect hebben op de kosten. De beoogde bezuiniging van € 150 miljoen per 2027 zal echter niet volledig kunnen worden gerealiseerd, omdat het wetstraject te laat klaar is. De financiële gevolgen worden in kaart gebracht bij de Voorjaarsnota. Een volgende stap kan het maximeren van het inkomen zijn. 

Concentratie en spreiding verloopt stroperig
De uitvoering van afspraken rond concentratie en spreiding uit het Integraal Zorg- en Welzijnsakkoord (IZA) stagneert. Terwijl de eerste tranche van concentratie van hoogcomplexe zorg grotendeels op koers ligt, ligt de tweede tranche vrijwel stil. De gelijktijdige spreiding van eenvoudige planbare zorg naar kleinere ziekenhuizen haalt de afgesproken deadlines meestal niet. De FMS wacht af totdat de digitale gegevensuitwisseling op orde is. Verder kent spreiding geen bindende regels. Kleinere ziekenhuizen concurreren met zelfstandige behandelcentra. Voor achttien complexe oncologische en vaatchirurgische behandelingen zijn sinds maart 2025 nieuwe volumenormen vastgesteld en zeven regio’s hebben herverdelingsplannen, maar veel knelpunten blijven liggen. Zorgverzekeraars Nederland heeft afgelopen zomer bij acht van deze knelpunten knopen doorgehakt, waardoor het nu wachten is op de uitvoering van de beoogde concentratie. De volledige implementatie van concentratie en spreiding komt pas vanaf 2027 binnen bereik. 

Isala helpt patiënten weer snel op de been na operatie
Het Isala Ziekenhuis past het ERAS-programma (Enhanced Recovery After Surgery) toe om het herstel na operaties te versnellen en de ziekenhuisopname te verkorten. Het programma richt zich op een actieve voorbereiding, waarbij patiënten bijvoorbeeld informatie krijgen over de operatie, voedingstoediening en het bijhouden van hun activiteiten. Na de operatie worden patiënten aangemoedigd om zo snel mogelijk weer te lopen en zoveel mogelijk zelf te doen, uiteraard ondersteund door het verplegend personeel. Door deze aanpak ervaren patiënten vaak minder pijn, herstellen ze sneller en kunnen ze eerder naar huis. Ook bevordert het programma de samenwerking tussen patiënt en zorgverleners. Het ERAS blijkt een succesvolle aanpak te zijn om het dagelijks functioneren van patiënten zo snel mogelijk te hervatten.