Axon News Highlights (week 24 – 28 november 2025)

Algemeen

Kosten aanvullende premies stijgen
In 2026 stijgen de premies van veel aanvullende zorgverzekeringen, vooral voor pakketten die fysiotherapie vergoeden. Van de 112 onderzochte aanvullende verzekeringen wordt 61% duurder, gemiddeld met € 15 per jaar. Slechts 5% wordt goedkoper. Ondanks de hogere prijs blijven de vergoedingen aan zorgverleners vaak gelijk, en soms neemt het aantal behandelingen zelfs af. Verzekeraars zetten daarnaast vaker in op digitale zorg. Aanvullende tandartsverzekeringen blijven qua prijs redelijk stabiel.

BIG-registratie wordt fors duurder door kostendekkende herijking
De kosten voor BIG-registratie gaan in 2026 aanzienlijk omhoog. Demissionair minister Bruijn (VWS) verhoogt de tarieven van € 85 naar € 121, omdat de huidige bedragen niet meer kostendekkend zijn. Naast deze verhoging introduceert VWS ook tarieven voor diensten die tot nu toe gratis waren, zoals digitale verklaringen (€ 30) en verklaringen op gewaarmerkt papier (€ 50). Voor gestandaardiseerde dossierbeoordelingen wordt een tarief van € 50 ingevoerd. Meer complexe beoordelingen, zoals erkenning van beroepskwalificaties of verklaringen van vakbekwaamheid, gaan € 100 kosten. Werkgevers moeten deze extra kosten voor hun rekening nemen, waardoor de benodigde Rijksbijdrage met ongeveer € 3,9 miljoen daalt.

Ultrabewerkt voedsel blijkt schadelijk voor vrijwel alle organen
Een grote overzichtsstudie in The Lancet toont aan dat ultrabewerkt voedsel veel schadelijker is dan tot nu toe was bekend. De studie stelt dat mensen biologisch niet zijn uitgerust om dit sterk bewerkte voedsel te verwerken en dat langdurige consumptie de kans op vroegtijdig overlijden verhoogt. Het blijkt dat dit type voeding niet alleen leidt tot overgewicht, maar ook het risico verhoogt op andere aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten, diabetes, verschillende soorten kankers, nierziekten en depressie. De gezondheidseffecten zijn volgens de onderzoekers in bijna alle organen zichtbaar. Omdat ultrabewerkt voedsel een groeiend onderdeel vormt van het westerse dieet, roepen de onderzoekers overheden op snel in te grijpen.

Farma

Doorbraak in gentherapie biedt nieuw perspectief voor zeldzame stofwisselingsziekten
De succesvolle behandeling van een driejarig kind met het ongeneeslijke syndroom van Hunter betekent een belangrijke stap voor de ontwikkeling van gentherapie bij zeldzame erfelijke aandoeningen. In de cellen van patiënten met dit syndroom ontbreekt een enzym, iduronaat-2-sulfatase (IDS), waardoor bepaalde suikers niet worden afgebroken. Dit leidt tot versnelde aftakeling van lichaam én geest. Onderzoekers pasten voor het eerst een methode toe waarbij eigen stamcellen worden aangepast met het ontbrekende IDS-gen en vervolgens teruggeplaatst. De vooruitgang die bij dit eerste patiëntje wordt gezien, wekt wereldwijd hoop. Volgens deskundigen kan deze techniek potentieel worden toegepast op tientallen vergelijkbare stofwisselingsziekten, zoals Pompe en CLN2. Ook in Nederland bereiden onderzoekscentra nieuwe trials voor, waarbij tijd en middelen wel als grote uitdagingen worden gezien. Langetermijnresultaten moeten worden afgewacht en hoge kosten maken introductie op grotere schaal ingewikkeld. Toch zien onderzoekers een duidelijke trend: gentherapie ontwikkelt zich snel en doorbraken zoals deze brengen behandelopties voor zeldzame ziekten een stuk dichterbij.

Nieuwe obesitaspil Eli Lilly toont veelbelovende resultaten in grote klinische studie
Een nieuw medicijn van Eli Lilly tegen obesitas (orforglipron) blijkt in een grote klinische studie effectief en veilig in tabletvorm. Het middel is, net als Ozempic en Wegovy, een GLP-1-agonist. Het verschil is echter dat het niet hoeft te worden geïnjecteerd, wat het praktischer in gebruik maakt en mogelijk goedkoper en breder toegankelijk. In een onderzoek onder ruim 1.500 volwassenen met obesitas en type 2-diabetes leidde dagelijkse inname van orforglipron gecombineerd met leefstijladvies tot gemiddeld 5,5% tot 10,5% gewichtsverlies, afhankelijk van de dosering. De placebogroep verloor slechts 2,2%. Ook verbeterde de bloedsuikerspiegel sterker bij gebruikers van het medicijn. De bijwerkingen waren vergelijkbaar met bestaande GLP-1-middelen en traden vooral op tijdens dosisopbouw. Bij goedkeuring door de FDA kan het medicijn in 2026 beschikbaar komen.

Maandelijkse injectie biedt nieuwe hoop voor patiënten met ernstig astma
Een internationale klinische studie toont aan dat een maandelijkse injectie met tezepelumab (Tezspire®) patiënten met ernstig astma kan helpen om orale corticosteroïden aanzienlijk te verminderen of zelfs volledig te stoppen. Deze groep, voor wie inhalatiemedicatie onvoldoende werkt, gebruikt vaak dagelijks steroïden, wat op lange termijn ernstige bijwerkingen zoals osteoporose en diabetes veroorzaakt. In het Wayfinder-onderzoek, uitgevoerd bij bijna 300 volwassenen in 11 landen, stopte na één jaar meer dan de helft van de deelnemers met steroïden, terwijl 90% de dosis sterk verlaagde. Tezepelumab blokkeert een eiwit dat luchtwegontsteking veroorzaakt en verbetert niet alleen astmasymptomen en longfunctie, maar ook de levenskwaliteit. Twee derde van de patiënten had geen astma-aanvallen tijdens de studie. Dit is een veelbelovende doorbraak die de behandeling van ernstig astma kan transformeren als richtlijnen worden aangepast.

MedTech

Geluidsgolven verbeteren behandeling van agressieve hersentumoren
Een nieuwe technologie waarbij geluidsgolven de bloed-hersenbarrière tijdelijk openen, verbetert de effectiviteit van chemotherapie bij agressieve hersentumoren zoals glioblastomen. In een internationale studie werden patiënten behandeld met gerichte geluidsgolven via een MRI-helm, gecombineerd met microscopische, gasgevulde belletjes in het bloed. Deze microbellen masseren de vaatwand, waardoor de barrièrefunctie ongeveer tien uur tijdelijk wordt versoepeld en chemomedicijnen de tumor beter kunnen bereiken. De behandelde patiënten leefden een jaar langer dan patiënten die alleen chemotherapie kregen. Het onderzoek betrof echter een zeer kleine patiëntenpopulatie en had geen gerandomiseerde opzet. Een vervolgstudie in Nederland bij kinderen en jongvolwassenen staat gepland met gelote deelnemers.

Supercomputers luiden nieuw tijdperk in voor digitale hersenmodellen
Onderzoekers hebben een van de meest geavanceerde digitale hersensimulaties ooit ontwikkeld: een volledig biofysisch gemodelleerde muizencortex, mogelijk gemaakt door de Japanse supercomputer Fugaku. Deze cortex bootst zowel anatomie als elektrische activiteit nauwkeurig na, en processen die normaal alleen in levend hersenweefsel kunnen worden onderzocht (epilepsie, alzheimerachtige degeneratie), kunnen nu virtueel en veilig worden gesimuleerd. Dit maakt het testen van hypothesen en het onderzoeken van ziekteprogressie veel sneller en toegankelijker. De doorbraak wordt gezien als een opstap naar nog grotere modellen en uiteindelijk zelfs digitale replica’s van het menselijke brein.

AI overtreft radiologen in vroege opsporing alvleesklierkanker
Een internationale studie onder leiding van het Radboudumc toont aan dat AI-modellen alvleesklierkanker nauwkeuriger kunnen opsporen dan de gemiddelde radioloog. Onderzoekers ontwikkelden een niet-openbare dataset met CT-scans van bijna 400 patiënten, beoordeeld door internationale experts. Wereldwijd werden meer dan 250 AI-modellen ingezonden, waarvan de beste systemen duidelijk beter presteerden dan radiologen. Zo werden er 38% minder fout-positieve uitslagen gerapporteerd en was er in 92% van de gevallen sprake van een juiste beoordeling tegenover 88% bij radiologen. Deze bevindingen bevestigen dat AI een waardevolle ondersteuning kan bieden, vooral bij deze moeilijk te detecteren ziekte die vaak pas laat wordt ontdekt. Hoewel de modellen nog niet klaar zijn voor klinisch gebruik, vormt de ontwikkelde benchmark een belangrijk hulpmiddel voor verdere verbetering.

Ziekenhuis

Vijf nieuwe onderwerpen goedgekeurd voor Less is More-traject

De Federatie Medisch Specialisten heeft vijf nieuwe onderwerpen goedgekeurd voor het Less is More-traject, gericht op het verbeteren van passende zorg. Het doel van het initiatief is het verbeteren van de toegankelijkheid, betaalbaarheid en patiëntgerichte zorg door overbodige controles en onderzoeken te reduceren. Hierbij gaat het om minder poliklinische follow-up voor indolente lymfomen, minder echografische controles bij aortaverwijding zonder syndromale afwijking, minder CT-scans na curatieve behandeling van laag-risico niercelcarcinoom, controles op indicatie bij FSHD-patiënten, en minder onnodige monitoring bij patiënten met alopecia areata, handeczeem of chronische urticaria die systemische medicatie gebruiken.Voor elk onderwerp is intensief samengewerkt met wetenschappelijke- en patiëntenverenigingen. De bijbehorende richtlijnen worden naar verwachting in 2026 aangepast, waarna de daadwerkelijke de-implementatie rond 2027 zal starten.

Cao-onderhandelingen umc’s verlopen stroef
De cao-onderhandelingen voor umc’s zijn vastgelopen doordat de kloof tussen vakbonden en werkgevers zeer groot is. Vakbonden vragen om loonsverhoging, behoud en uitbreiding van regelingen voor eerder stoppen met werken, betere toeslagen voor avond-, nacht- en weekenddiensten, ruimere reiskostenvergoedingen en extra verlof om de hoge werkdruk te verlichten. Werkgevers bieden echter geen loonstijging, willen de collectieve Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) schrappen, houden verbeteringen in toeslagen af, beperken de reiskostenregeling en wijzen verruiming van verlof af. Daarnaast doen zij voorstellen die volgens de bonden leiden tot verslechteringen in de rechtspositie van medewerkers. De vakbonden waarschuwen dat acceptatie van deze plannen de werkdruk, personeelstekorten en gebrek aan waardering in stand houdt en roepen medewerkers op om zichtbaar actie te voeren voor een betere cao.

Minister grijpt in bij conflict over cosmetische operaties
Demissionair minister Bruijn (VWS) wil een einde maken aan het slepende conflict tussen plastisch chirurgen en cosmetisch artsen over wie snijdende cosmetische ingrepen mogen uitvoeren. Omdat beide beroepsgroepen na een jaar onderhandelen geen overeenstemming bereikten, vraagt hij het Zorginstituut opnieuw om landelijke bekwaamheidseisen op te stellen. Plastisch chirurgen vinden dat cosmetisch artsen onvoldoende zijn opgeleid voor operaties zoals facelifts en buikwandcorrecties en wijzen op complicaties die zij vervolgens moeten herstellen. Cosmetisch artsen volgen een tweejarige vervolgopleiding gericht op injectables, terwijl plastisch chirurgen zes jaar extra chirurgische training volgen. Het ontbreken van duidelijke eisen creëert volgens de minister een grijs gebied en een risico voor patiëntveiligheid. Hoewel plastisch chirurgen weinig vertrouwen hebben in een nieuwe poging van het Zorginstituut, is de vereniging van cosmetisch artsen juist positief over deze sta