Mis niets, meld je aan voor een Axon News abonnement!

Meld je nu aan voor een Axon News (proef)abonnement en je wordt 3 weken lang dagelijks op de hoogte gehouden van de belangrijkste zorgactualiteiten met alle verdiepingsartikelen van de redactie, het actuele farmanieuws, algemeen zorgnieuws, medtech- en ziekenhuisnieuws. Daarnaast ontvang je dagelijks de ‘Axon News Alert’.


Afgelopen week werden veel uitkomsten van onderzoeken gepubliceerd. Zo blijkt dat relatief veel jongeren door de coronaperiode het gevoel hebben dat ze een belangrijk deel van hun leven hebben gemist. Uit ander onderzoek blijkt dat de afname van beschikbare effectieve antibiotica niet alleen is te wijten aan antibioticaresistentie. Problemen met de beschikbaarheid van zowel smal- als breedspectrumantibiotica spelen een rol. Het ziekenhuisnieuws werd op haar beurt gedomineerd door relatief veel rechtszaken. Dit en andere highlights uit het Axon News leest u in ons wekelijkse overzicht. Veel leesplezier!

Algemeen

Jongeren tussen 12 en 25 jaar ervaren dat ze door de coronaperiode belangrijke levensmomenten, zoals diploma-uitreikingen en de start van het studentenleven, hebben gemist. Dit blijkt uit het kwartaalonderzoek van het Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen. Sommige jongeren melden een leerachterstand door schoolsluitingen en online onderwijs, wat extra stress veroorzaakt, vooral in combinatie met financiële problemen. Het percentage jongeren dat hun gezondheid als matig of slecht ervaart is gestegen, en er zijn meer meldingen van mentale en lichamelijke klachten. Sociaal gezien blijft de impact voelbaar, met verminderd contact met vrienden en moeite met sociale interacties. Het regelmatig gebruik van cannabis en psychedelica onder studenten lijkt af te nemen, terwijl vapen populairder wordt.

Mensen met zelf-gerapporteerde glutengevoeligheid ervaren maagdarmklachten gebaseerd op hun verwachtingen, zelfs als coeliakie en tarweallergie zijn uitgesloten. Dit blijkt uit onderzoek van de universiteiten van Maastricht en Leeds. De studie toont aan dat de verwachting van het eten van gluten significant is gerelateerd aan het ervaren van klachten, wat wijst op een en zogenoemd nocebo-effect. Op basis van de negatieve effecten die mensen verwachten na het eten van gluten ervaren zij klachten, zelfs als achteraf blijkt dat ze eigenlijk geen gluten hebben gegeten. Hoewel de klachten deels psychosomatisch lijken, benadrukken de onderzoekers dat dit niet betekent dat de klachten niet echt zijn. De resultaten van deze studie wijzen op een duidelijke betrokkenheid van de interactie tussen de hersenen en de darmen bij glutengevoeligheid. Verdere studie is nodig om de rol van de hersenen bij darmklachten te onderzoeken.

De stijgende zorgkosten en de concurrentiestrijd tussen zorgverzekeraars hebben geleid tot smalle marges en financiële reserves die snel dalen. KPMG voorspelt dat zorgverzekeraars uiteindelijk zullen fuseren om te overleven. Moeite met differentiëren op zorgkwaliteit en gebrekkige kwaliteitsinformatie van zorgaanbieders dragen bij aan een markt waarbij consumenten primair op prijs kiezen. In 2022 leden bijna alle verzekeraars verlies op de basisverzekering, waardoor ze hun financiële reserves hebben aangesproken. Grote verzekeraars profiteren van schaalvoordelen, terwijl kleinere verzekeraars moeite hebben om financieel gezond te blijven. Het risicovereveningsmodel compenseert niet altijd evenredig, wat kleine zorgverzekeraars benadeelt. KPMG verwacht een consolidatiegolf in de zorgverzekeringssector, zoals dit al langer gaande is in andere verzekeringsmarkten.

Farma

Het ‘Dashboard Doorlooptijden Geneesmiddelen’ is gelanceerd en biedt patiënten, voorschrijvers en fabrikanten inzicht in de vergoedingsstatus van nieuwe, dure geneesmiddelen op de Nederlandse markt. Het dashboard, ontwikkeld door het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG) op verzoek van minister Ernst Kuipers, toont gedetailleerde informatie over de voortgang van het vergoedingsproces van dure geneesmiddelen voordat ze mogelijk worden vergoed door de zorgverzekering. Het initiatief is bedoeld om transparantie te bevorderen en biedt stakeholders duidelijkheid en inzicht in het toelatingsproces van nieuwe medicijnen, inclusief informatie over de beoordelingsfase en eventuele onderhandelingen over de prijs tussen de minister en de fabrikant.

De afname van beschikbare effectieve antibiotica is niet alleen te wijten aan antibioticaresistentie. Problemen zoals de beschikbaarheid van zowel smal- als breedspectrumantibiotica spelen een rol. Het gebruik van breedspectrumantibiotica draagt bij aan resistentie, terwijl smalspectrumantibiotica soms niet beschikbaar zijn, waardoor minder gunstige opties worden gebruikt en het probleem van antibioticaresistentie extra wordt aangewakkerd. Ook de beschikbaarheid van laatstelijnsreserveantibiotica staat onder druk, deels door registratiekwesties en beperkingen van de geneesmiddelenwet. Een tweede zorg is de registratie van allergieën voor antibiotica in patiëntendossiers: negen van de tien registraties kloppen namelijk niet. Patiënten worden daardoor onnodig behandeld met ‘tweedekeusantibiotica’ die vaak niet alleen duurder en minder effectief zijn maar ook meer bijwerkingen en meer resistentieontwikkeling veroorzaken. Zonder effectieve communicatie tussen patiëntendossiers in verschillende zorginstellingen zal dit een probleem blijven.  

Een EU-burgerinitiatief met 1,2 miljoen steunbetuigingen roept op tot een onmiddellijk verbod op dierproeven. Het dierproevendebat staat tussen de roep om verminderde dierproeven en de noodzaak voor medische vooruitgang. Technologische vooruitgang, zoals organ-on-a-chip en AI, biedt alternatieven, maar dierproeven blijven in sommige gebieden onmisbaar. Nederland, met 477.970 dierproeven in 2021, streeft naar proefdiervrije innovatie maar internationale samenwerking is essentieel. De verschuiving van kleine moleculen naar biologische geneesmiddelen dwingt tot nieuwe onderzoeksmethoden, zoals organoids en AI. Technologische ontwikkelingen tonen belofte, maar vertrouwen en politieke steun zijn noodzakelijk voor een effectieve overgang naar proefdiervrij onderzoek.

Medtech

Uit RIVM-onderzoek blijkt dat het aanbod van zelftesten in Nederland in 2022 is gegroeid tot minstens 161 verschillende soorten, variërend van Q-koorts tot depressie. Het gebruik, de impact op consumenten en de zorg, en de betrouwbaarheid van deze testen zijn echter slecht gedocumenteerd. Er zijn grote verschillen in uitvoering, analyse, en prijs, variërend van gratis verstrekking tot meer dan 500 euro. Betrouwbaarheid, vooral bij testen voor infecties of DNA, is een zorgpunt. Weinig gegevens over het gebruik van zelftesten zijn beschikbaar, maar een NIVEL-inventarisatie toont aan dat het gebruik is gestegen van 5% in 2016 naar 13% in 2021. De onderzoekers verwachten dat zorgvuldige registratie en betere voorlichting de impact en betrouwbaarheid van zelftesten kunnen verbeteren.

De opkomst van het Chinese techbedrijf Mindray in de Europese gezondheidszorg roept zorgen op over de veiligheid van gevoelige patiëntendata. Via het Europese hoofdkantoor in Hoevelaken verkoopt Mindray niet alleen essentiële benodigdheden voor laboratoria en ziekenhuisapparatuur, zoals echo-apparaten, maar het bedrijf biedt ook zogeheten patiënt monitoring systems aan. Dit gebeurt tegen prijzen ver onder de concurrentie. VVD-Europarlementariër Bart Groothuis benadrukt dat zorgorganisaties niet afhankelijk moeten zijn van externe partijen voor patiëntendata, aangezien deze gegevens potentieel waardevol zijn en als wapen kunnen worden ingezet. Groothuis waarschuwt voor het delen van dergelijke gegevens met onveilige partijen zoals China. Mindray zegt zich bewust te zijn van gegevensbeveiliging, maar experts betwijfelen de duidelijkheid van hun privacyverklaring.

De Amerikaanse FDA waarschuwt voor oververhitting bij het DreamStation 2-slaapapneu-apparaat van Philips, met 270 meldingen tussen augustus en november 2023. Het apparaat kan in brand vliegen, roken of brandplekken vertonen. Apneupatiënten en zorgverleners kunnen het apparaat nog gebruiken, maar worden geadviseerd op ongewone geuren of uiterlijke veranderingen te letten. Beleggers reageerden geschrokken, met als resultaat een aandelenverlies van meer dan 6% voor Philips. Gezien de eerdere problemen met apneu-apparaten is het oplossen van deze problemen topprioriteit. Na de terugroepactie in juni 2021 moest Philips in april dit jaar onder meer 63.000 Trilogy Evo-beademingsapparaten terugroepen, omdat patiënten mogelijk te weinig zuurstof kregen door een slecht functionerende sensor.

Ziekenhuis

Demissionair minister Ernst Kuipers van VWS biedt het LUMC een ‘escape’ om de academische status te behouden als de kinderhartchirurgie verdwijnt. Het LUMC krijgt 2,5 jaar de tijd om nieuwe specialistische kinderzorg op te bouwen, bijvoorbeeld in samenwerking met het Erasmus MC. Het LUMC is niet blij en waarschuwt voor kwaliteitsverlies voor de patiënten als de zorg wordt overgeheveld. De bodemprocedure gaat over de vraag of minister Kuipers de juiste procedure heeft gevolgd bij het besluit om de kinderhartchirurgie te concentreren in het Erasmus MC in Rotterdam en het UMCG in Groningen. Leiden/Amsterdam en Utrecht dreigen het recht te verliezen om die operaties uit te voeren. De uitspraak volgt op 11 januari.

Het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) en zijn cardiologen bevinden zich in een juridisch geschil over het gebrek aan openheid over de verdiensten van de cardiologen bij grote onderzoeken. Het CWZ wil inzicht om belangenverstrengeling te voorkomen, terwijl de cardiologen dit zien als een aanval op hun integriteit. Dit voorjaar kwam al naar buiten dat de cardiologen 1,7 miljoen euro aan sponsorgeld van medische bedrijven hadden aangenomen zonder dit te melden aan de raad van bestuur. Het ziekenhuis eist nu transparantie in het onderzoek naar een hartmedicijn, waarbij de cardiologen via een aparte stichting 7.000 euro per patiënt ontvangen van Janssen. Een deel daarvan wordt door de cardiologen aan het CWZ betaald, onder meer voor het gebruik van de ziekenhuisfaciliteiten. Er loopt een kort geding, waarbij de rechter beide partijen twee dagen geeft om tot een oplossing te komen; anders volgt een uitspraak.

Uit de resultaten van een enquête over grensoverschrijdend gedrag in de medische sector blijkt dat dergelijk gedrag, zoals intimidatie en discriminatie, met name in ziekenhuizen voorkomt. Intimidatie en machtsmisbruik komen het meest voor, gevolgd door seksueel wangedrag, discriminatie, en pestgedrag. Ongeveer een vijfde van degenen die grensoverschrijdend gedrag ervaren, meldt psychische problemen. Chirurgen worden het meest aangewezen als veroorzakers van ongewenst gedrag. Slechts een klein deel van degenen die grensoverschrijdend gedrag ervaren, meldt het bij een vertrouwenspersoon of instantie. Beroeps- en belangenverenigingen reageerden geschokt. De cijfers benadrukken de noodzaak van structurele aanpak en bewustwording.


De adviezen van de CieBOM, het ZIN en de besluiten en waarschuwingen van de IGJ tezamen met de politieke agenda vindt u elke vrijdag in het ‘Weekoverzicht adviezen, overheid en politiek’. Klik hier voor het meest recente overzicht (alleen voor abonnees).


Bron: Axon Healthcare, Het Financieele Dagblad (FD), Innovation Origins (IO), Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC), Medisch Contact, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Rijksoverheid, Skipr, Zorgvisie